Jan Merlini CPPS, właśc. Giovanni Merlini (ur. 28 sierpnia 1795 w Spoleto, zm. 12 stycznia 1873 w Rzymie) – włoski duchowny katolicki, prezbiter, misjonarz, trzeci moderator generalny Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa, błogosławiony Kościoła katolickiego.
Był on bardzo bliskim współpracownikiem św. Kaspra del Bufalo oraz doradcą duchowym m.in. św. Marii De Mattias i papieża Piusa IX.
Życiorys Młodość i powołanie thumb|Św. Kasper del Bufalo, bliski przyjaciel Jana Merliniego Urodził się 28 sierpnia 1795 roku w Spoleto w Państwie Kościelnym jako trzecie z trzynaściorga dzieci Luigiego Merliniego i Antonii Claudi. Jego ojciec wywodził się z sycylijskiej rodziny szlacheckiej, ale osiadł i na co dzień prowadził własną działalność gospodarczą w Spoleto. Jan od młodości wykazywał się ogromną pobożnością, a Pierwszą Komunię Świętą przyjął w 1808 roku w kościele Sant'Ansano z rąk biskupa (późniejszego kardynała) Antonia Marii Cadoliniego.
Mimo silnego oporu ze strony rodziców, w młodym wieku zdecydował się na podjęcie studiów teologicznych i przyjęcie święceń. Rozpoczął formację teologiczną w seminarium w Spoleto w 1809 roku. Święcenia kapłańskie przyjął 19 grudnia 1818 roku z rąk biskupa Francesco Canaliego (późniejszego purpurata).
Misjonarz Krwi Chrystusa W lipcu 1820 roku młody ks. Merlini, za namową swojego przyjaciela ze studiów, wziął udział w rekolekcjach ignacjańskich (ćwiczeniach duchowych) głoszonych osobiście przez św. Kaspra del Bufalo w opactwie San Felice w Giano dell'Umbria, będącym pierwszym domem nowo powstałego Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa. Zafascynowany duchowością nowo powstałego zgromadzenia, postanowił do niego dołączyć, stając się z czasem najbliższym przyjacielem i powiernikiem samego św. Kaspra.
Jan Merlini bardzo szybko zasłynął we Włoszech jako wybitny spowiednik i kierownik duchowy. Z jego rad przez wiele lat korzystała m.in. św. Maria De Mattias, którą duchowo wspierał w powołaniu do życia zgromadzenia Adoratorek Krwi Chrystusa. Spowiadał również i wspierał lokalną arystokrację. Był bardzo cenionym kaznodzieją; podobnie jak św. Kasper nieustannie przemierzał XIX-wieczne Włochy, głosząc w miastach misje ludowe (m.in. w 1826 w L'Aquili, gdzie misjonarze Krwi Chrystusa mocno angażowali się w walkę z brutalną plagą bandytyzmu na prowincji). Posiadał ponadto ogromny talent artystyczny i architektoniczny – samodzielnie projektował wiele domów misyjnych oraz osobiście rzeźbił w drewnie krucyfiksy, których używał potem do głoszenia kazań. Pod koniec 1837 roku towarzyszył przy łożu śmierci swojemu mistrzowi, św. Kasprovi del Bufalo.
Moderator generalny thumb|Papież Pius IX, do którego ks. Merlini skierował udaną prośbę o ustanowienie Święta Krwi Chrystusa Pod koniec 1847 roku, w związku z radykalnie pogarszającym się stanem zdrowia ówczesnego przełożonego ks. Biagio Valentiniego, Merlini najpierw przejął jego codzienne obowiązki, a po zaledwie kilku miesiącach – 28 grudnia 1847 roku – został formalnie obrany trzecim moderatorem generalnym Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa. Funkcję tę sprawował łącznie przez długie 25 lat, aż do swojej śmierci. To za jego prężnych rządów zgromadzenie po raz pierwszy rozszerzyło swoją działalność z dala od Europy, docierając z sukcesem m.in. na kontynent północnoamerykański do Stanów Zjednoczonych.
Był on niezwykle zaufanym doradcą biskupów, a w szczególności papieża Piusa IX (który na długo przed swoim pontyfikatem sprawował funkcję arcybiskupa Spoleto i dobrze znał misjonarza). W trudnym 1849 roku ks. Merlini dołączył do przebywającego na wygnaniu w Gaecie papieża, zmuszonego uprzednio do opuszczenia terytorium Rzymu po proklamowaniu tzw. Republiki Rzymskiej. To właśnie w trakcie burzliwych dni w Gaecie Merlini zasugerował Piusowi IX zaciągnięcie głębokiego duchowego zobowiązania: jeżeli z Bożą pomocą bezpiecznie powróci on na Tron Piotrowy w stolicy, rozszerzy Święto Najdroższej Krwi Chrystusa na cały Kościół Powszechny. Po ostatecznym stłumieniu ruchów rewolucyjnych i powrocie do Rzymu, papież spełnił obietnicę, wydając specjalny dekret z 10 sierpnia 1849 roku, który na stałe wpisał to święto do ogólnego kalendarza liturgicznego. Papież okazał się też ogromnym dobroczyńcą wspólnoty misyjnej, w późniejszych latach fundując dla niej domy w Alzacji i Bawarii.
Śmierć Jan Merlini zginął tragicznie w wyniku obrażeń po bolesnym wypadku komunikacyjnym, do którego doszło w ścisłym centrum miasta. Został z pełną premedytacją uderzony przez rozpędzony powóz konny (wóz pocztowy) w bliskich okolicach kościoła Santa Maria in Trivio w Rzymie. Powożący dopuścił się tego czynu celowo, będąc wiedzionym potężną furią i nienawiścią do duchowieństwa (tzw. antyklerykalizmem). Tuż przed swoją powolną i męczeńską śmiercią, datowaną na 12 stycznia 1873 roku, ks. Merlini całkowicie przebaczył swojemu zbrodniczemu oprawcy.
Jego zmasakrowane ciało w pierwszej kolejności spoczęło na rzymskim cmentarzu Campo Verano. Dopiero w marcu 1946 roku jego szczątki zostały odpowiednio ekshumowane i uroczyście przeniesione do kościoła Santa Maria in Trivio w Rzymie (przy samej Fontannie di Trevi), gdzie w końcu umieszczono je z godnością w sąsiedztwie grobowca jego najdroższego przyjaciela św. Kaspra del Bufalo. Po śmierci Merliniego kolejnym przywódcą zgromadzenia mianowano o. Enrico Rizzoliego.
Proces beatyfikacyjny Z uwagi na szeroko pojętą świętość i popularność ks. Merliniego, proces informacyjny w Rzymie rozpoczął się rekordowo szybko, bo już na początku 1880 roku (trwając tylko do 1883 roku). Proces ewaluacji pism trwał z przerwami przez wiele lat; ostatecznie zapiski Merliniego uzyskały nihil obstat 23 grudnia 1914 r., a oficjalne wprowadzenie sprawy na forum kanoniczne miało miejsce w czerwcu 1927 r. z woli ówczesnego papieża Piusa XI. Długotrwały proces nabrał znacznego tempa dopiero w nowej epoce. Ostatecznie, dnia 10 maja 1973 roku papież Paweł VI z powodzeniem promulgował kluczowy dekret o heroiczności cnót kapłana, co pozwoliło na oficjalne nadanie mu tytułu Czcigodnego Sługi Bożego.
23 maja 2024 roku, podczas regularnego posiedzenia prefektury, papież Franciszek w pełni upoważnił Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych do bezwzględnej promulgacji dekretu zatwierdzającego pierwszy cud przypisywany wstawiennictwu Jana Merliniego. Udokumentowany cud kanoniczny dotyczył nagłego, bardzo niespodziewanego i medycznie całkowicie niewytłumaczalnego uzdrowienia z wczesnego 2015 roku. Pacjent (starszy mężczyzna pochodzący z okolicznej prowincji Benewentu), który z powodu masywnego krwotoku wewnętrznego znajdował się od dłuższego czasu w stanie krytycznym na OIOM-ie szpitala Cardarelli w Neapolu, w niesłychanie szybkim tempie powrócił do zdrowia. Do tego niewyjaśnionego i niezwykle trwałego uzdrowienia doszło natychmiastowo po przyłożeniu do organizmu relikwii (tzw. ex indumentis – malutkiego skrawka z prywatnego ubrania) Sługi Bożego oraz po uprzednich modlitwach błagalnych zanoszonych przez najbliższych krewnych zdesperowanego pacjenta.
Uroczysta beatyfikacja ojca Jana Merliniego na zawsze zapisała się w historii jako pierwsza beatyfikacja ogłoszona i oficjalnie wyznaczona w ramach obchodów wielkiego Roku Jubileuszowego 2025. Spektakularna, dziękczynna msza święta odbyła się w południe 12 stycznia 2025 roku w papieskiej bazylice św. Jana na Lateranie w Rzymie – przypadała ona bardzo dokładnie w okrągłą 152. rocznicę jego dramatycznej śmierci. Eucharystii beatyfikacyjnej, sprawowanej w wyłącznym imieniu urzędującego papieża, dostojnie przewodniczył prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych, kardynał Marcello Semeraro.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Valerio Volpi, Luigi Maria Epicoco, La vite. Storia del beato Giovanni Merlini, Cinisello Balsamo, Edizioni San Paolo, 2025. T. Veglianti, "Non posso, non debbo, non voglio". Vita di San Gaspare del Bufalo, Roma, Sanguis Editrice, 2004. Vincenzo Severini, Giovanni Menicucci, Bartolomeo Panzini, Gaspare Del Bufalo conosciuto da vicino (red. B. Conti), Roma, ed. Pia Unione Prez.mo Sangue, 1992. Giovanni Merlini, Gaspare Del Bufalo. Un santo scruta un altro santo (red. B. Conti), Roma-Albano, ed. Pia Unione Prez.mo Sangue, 1984.
Kategoria:Beatyfikowani przez Franciszka Kategoria:Włoscy misjonarze katoliccy Kategoria:Misjonarze Krwi Chrystusa Kategoria:Włoscy błogosławieni katoliccy Kategoria:Włoscy duchowni katoliccy Kategoria:Urodzeni w 1795 Kategoria:Zmarli w 1873 Kategoria:Ludzie urodzeni w Spoleto Kategoria:Włoskie ofiary wypadków drogowych