mały|20 guldenów gdańskich emisji Banku Gdańskiego z 1937 r. thumb|Gmach byłego Banku Gdańskiego w Gdańsku przy ul. Okopowej 1, obecnie lokalna siedziba NBP Bank von Danzig (pol. Bank Gdański) – bank centralny, emisyjny Wolnego Miasta Gdańska z siedzibą w Gdańsku, powołany w listopadzie 1923, a utworzony w lutym 1924. Funkcjonował do wcielenia Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy jesienią 1939 r.
Historia Banku Gdańskiego Bank Gdański został powołany do życia na mocy ustawy bankowej z 20 listopada 1923 r.Kałkowski T.: Tysiąc lat monety polskiej, Kraków 1974, s. 425., zastępując wcześniej istniejącą Gdańską Kasę Centralną (Danziger Zentralkasse) emitującą walutę przejściową Wolnego Miasta Gdańska, marki gdańskie. W dniu 5 lutego 1924Systèmes monétaires de la Lettonie et de la Ville libre de Dantzig, s. 908. doszło do utworzenia banku i przyjęcia statutu Banku Gdańskiego jako instytucji mającej wyłączne prawo do emisji waluty narodowej, guldena gdańskiego, który zastąpił markę gdańską 1 stycznia 1924. Kapitał początkowy Banku Gdańskiego wynosił 7,5 mln guldenów. Górną granicę emisji banknotów i monet ustalono na 100 guldenów na głowę mieszkańca Wolnego Miasta, czyli ogółem ok. 38 mln guldenów. Prowizoryczną serię biletów bankowych w walucie guldenowej (1, 2, 5, 10, 25 i 50 fenigów oraz 1, 2, 5, 10, 25, 50 i 100 guldenów) wprowadzonych do obiegu w październiku i listopadzie 1923 jeszcze przez Gdańską Kasę Centralną, zastąpiono w lutym 1924 serią banknotów guldenowych o nominałach 10, 25, 100, 500 i 1000 guldenów, oraz monetami. W uzupełnieniu pierwszej serii Bank Gdański dodatkowo emitował banknoty o nominałach 20 guldenów (1932, 1937) i 50 guldenów (1937). Gulden gdański został powiązany z funtem szterlingiem, a jego kurs w stosunku do funta szterlinga został ustalony na 25,21 guldenów (1924). W 1935 bank przejął od zlikwidowanej Gdańskiej Giełdy Papierów Wartościowych i Dewiz (Danziger Effekten- und Devisenbörse) funkcję ustanawiania kursów walut. Bank Gdański został zlikwidowany wkrótce po włączeniu Wolnego Miasta do Rzeszy we wrześniu 1939, a emitowane przezeń środki płatnicze zostały wycofane z obiegu po kursie 1 gulden gdański = 70 fenigów niemieckich.
Udziałowcy Udziałowcy polscy – 40% Bank dla Handlu i Przemysłu (Warszawa), do 1926 Bank Handlowy (Warszawa), do 1926 Bank Kwilecki, Potocki i S-ka (Poznań) Bank Przemysłowców (Poznań), do 1926 Bank Związku Spółek Zarobkowych (Poznań) Polski Bank Przemysłowy (Lwów) Bank Gospodarstwa Krajowego (Warszawa), od 1926
Udziałowcy niemieccy – 60% Deutsche Bank (Berlin) Disconto Gesellschaft (Berlin), w 1929 przejęty przez Deutsche Bank Dresdner Bank (Berlin) E. L. Friedmann & Co Bankhaus (Berlin) E. Heimann & Co Bankhaus (Wrocław) Reichsbank (Berlin), 1/5 udziałów od 1924
Udziałowcy gdańscy Danziger Privat-Actien-Bank Landwirtschaftliche vorm. Landschaftliche Bank
Prezesi 1924-1933 – Konrad Meissner 1933-1939 – dr Carl Schäfer
Przewodniczący Rady Banku 1924-1926 – Willi Klawitter 1926-1930 – Ernst Plagemann 1931-1933 – Ludwig Noé 1933-1935 – Max Dolle 1935-1939 – Hugo Schnee
Przypisy
Bibliografia Systèmes monétaires de la Lettonie et de la Ville libre de Dantzig, artykuł w La Fédération Horlogère z 5 grudnia 1925 Kałkowski T.: Tysiąc lat monety polskiej, Kraków Wydawnictwo Literackie 1974 Edmund Cieślak (red.): Bankierzy i banki w dziejach Gdańska, Bankowa Fundacja Kultury/Wydawnictwo Skorpion Warszawa 1998, 199 s., . Wojciech Morawski: Słownik Historyczny Bankowości Polskiej do 1939 roku, Muza SA Warszawa 1998, 208 s., .
Encyklopedia Gdańska, Fundacja Gdańska 2012
Linki zewnętrzne Materiały archiwalne nt. banku w Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft Historia gmachu
Kategoria:Dawne banki centralne Kategoria:Banki Wolnego Miasta Gdańska