Kośmin – handlowa nazwa ciemnoszarego, średnioziarnistego, porfirowatego granodiorytu o teksturze kierunkowej pochodzącego z późnotektonicznych intruzji magmowych w strefie Niemczy na bloku przedsudeckim. Wiek intruzji to karbon – perm. Należy do waryscyjskiego piętra strukturalnego. Nazwa pochodzi od dzielnicy Piławy Górnej, do 1956 r. wsi – Kośmin.
Nazewnictwo Kośmin nazywany jest potocznie sjenitem i również nomenklaturze handlowej utarła się nazwa Sjenit Kośmin oraz wraz z monzodiorytami kwarcowymi z Przedborowej oraz innymi mniej rozpowszechnionymi magmowymi skałami żyłowymi ze strefy Niemczy określane bywają zbiorczo pod potocznymi nazwami sjenity niemczańskie lub sjenity dolnośląskieT.Pawlik, A. Pacławska-Pawlik – Niemczańskie sjenity, "Sudety", nr 6/2014. Jednak pod względem petrograficznym jest to granodioryt (spotyka się również zaklasyfikowanie do monzodiorytów kwarcowych i monzonitów kwarcowych).
Skład mineralogiczny W skład granodiorytu Kośmin wchodzą: jasne kryształy: skalenie potasowe plagioklazy tło skalne: skalenie kwarc hornblenda biotyt
W Kośminie występują ciemne i czarne szliry.
Cechy fizycznewedług Biproskal sp. z o.o. Wrocław 2007 Gęstość pozorna 2,69 g/cm3 Porowatość 1,5% Nasiąkliwość 0,26% Wytrzymałość na ściskanie 186 MPa Ścieralność na tarczy Boehmego 0,285 cm Ścieralność w bębnie Devala 2,0% Mrozoodporność (25 cykli) całkowita
Złoże Zasoby złoża szacuje się na ok. 10 mln ton. Rozpoznano również nowe złoże Piekielnik, gdzie udokumentowano 16 mln ton surowca. Skały przeznaczane są zarówno na bloki, jak i na kruszywo.
Historia Eksploatacje rozpoczęto ok. 1740. Największe wydobycie przypadło na lata 70. XX wieku. W 2005 wydobyto 502 tys. ton Kośmina (większość przeznaczono na kruszywo; bloków wydobyto 10 tys. ton (2% całości wydobycia)).
Przykłady zastosowania Granodioryt Kośmin znalazł zastosowanie m.in. w poniższych budynkach użyteczności publicznej: Warszawa: Stadion Dziesięciolecia Dworzec Centralny metro Kraków: cokół pomnika Adama Mickiewicza Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla Dworzec Główny Bank PKO ul. Kijowska Akademia Górniczo-Hutnicza – pawilon B-5 Poznań: Centrum Kultury Zamek przejście podziemne przy dworcu autobusowym Wrocław: budynek Poczty Polskiej ul. Świdnicka Wiedeń metro
Przypisy
Bibliografia T.Pawlik, A. Pacławska-Pawlik – Niemczańskie sjenity, "Sudety", nr 6/2014 H. Walendowski, Sjenity z Kośmina. Minimonografie polskich kamieni budowlanych. "Nowy Kamieniarz", nr 61 (4/2012), s. 49
Linki zewnętrzne – zdjęcia skały i kamieniołomów Tekstura i kolor granodiorytu Kośmin – zdjęcie skały
Kategoria:Skały budowlane Polski Kategoria:Skały magmowe Kategoria:Skały karbonu Kategoria:Blok przedsudecki Kategoria:Piława Górna