Karol Koźmiński, znany również jako Karol Poraj-Koźmiński (ur. 21 maja 1888 w Rożenku, zm. 2 października 1967 w Warszawie) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, pisarz, dziennikarz, rysownik i ilustrator.

Życiorys Urodził się w rodzinie Jana Koźmińskiego h. Poraj (zm. 1910) i Stefanii z Mianowskich (zm. 1936). Miał siostrę Mariannę po mężu Plocer oraz dwóch braci: Jana Ksawerego – artystę malarza i Stanisława – dziennikarza. Uczęszczał do V Gimnazjum rządowego w Warszawie; za udział w strajku szkolnym w 1905 został z niego relegowany. Naukę kontynuował szkole średniej w Piotrkowie Trybunalskim, później studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Studia kontynuował w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. W 1914 powrócił do Warszawy. 7 sierpnia 1915 wstąpił w szeregi 1 pułku ułanów Legionów Polskich. 7 lipca 1916 został ranny pod Trojanówką i dostał się do rosyjskiej niewoli. Po wybuchu rewolucji październikowej zorganizował w Woroneżu Związek Wojskowy Polaków. Przedostał się na ziemie polskie i uczęszczał do Szkoły Podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej. W latach 1918–1920 walczył w obronie Lwowa i w wojnie polsko-bolszewickiej. W uznaniu zasług podczas walk w szeregach Legionów Polskich, POW i PSZ był wielokrotnie odznaczany i nagradzany.

Po 1920 służył w Ministerstwie Spraw Wojskowych. W kwietniu 1928 został przeniesiony z korpusu oficerów artylerii do korpusu oficerów administracji (dział kancelaryjny) w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 27,06 lokatą, z równoczesnym przydziałem do Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych na stanowisko referenta. 29 stycznia 1932 roku został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów administracji (dział kancelaryjny). Od 1932 kierował referatem prasowym tego ministerstwa. Od 1933 przez rok był redaktorem naczelnym Polski Zbrojnej. Z dniem 30 listopada 1933 został przeniesiony w stan nieczynny na okres sześciu miesięcy. W marcu 1934 został przeniesiony z korpusu oficerów administracji do korpusu oficerów artylerii z pozostawieniem na dotychczasowym stanowisku w Gabinecie Ministra Spraw Wojskowych (stan nieczynny). Z dniem 30 czerwca 1934 został przeniesiony w stan spoczynku. Ponadto był prelegentem w Polskim Radio. W latach 1938–1939 redagował „Przegląd modelarstwa lotniczego” dodatek do czasopisma lotniczego Lot Polski. Pod koniec lat 30. był zastępcą członka komisji rewizyjnej zarządu Towarzystwa Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie.

Po II wojnie światowej skupił się na twórczości literackiej; tworzył literaturę historyczną. Część twórczości powstała pod pseudonimem Maciej Gruszczyński.

Twórczość Wykaz dzieł, w porządku alfabetycznym (w nawiasach podano daty pierwszych wydań wersji książkowych): Bez trwogi i zmazy: Opowieść o generale Karolu Kniaziewiczu (1962) Bohater dwóch kontynentów: Powieść historyczna o Kazimierzu Pułaskim (1968) Bohater Racławic (1955) Elwira: Powieść z lat Wiosny Ludów (1969) Fiszerek: Opowieść o generale Stanisławie Fiszerze (1964) Generał Bosak (1962) Generał Kruk: Opowieść z czasów powstania styczniowego (1967) Grenadier Stach: Opowieść z czasów powstania kościuszkowskiego (1969) Grenadierzy krakowscy (1965) Hugo Kołłątaj (1965) Jan Henryk Dąbrowski (1960) Józef Sułkowski (1935) Józef Wybicki (1963) Kamienie na szaniec (1937) Kościuszko: Opowieść (1958) Książę Józef Poniatowski 1763–1813 (1967) Legion wolności (1955) Lelewel (1967) Meteor: Opowieść o Józefie Sułkowskim (1961) Michałko: Zapomniany partyzant chłopski (1954) Obrońca Woli: Opowieść o generale Sowińskim (1957) Orlę: Powieść historyczna (1964) Ostatni wódz: Opowieść o ks. Stanisławie Brzósce (1963) Pułkownik Berek: Opowieść o Berku Joselewiczu (1959) Queretaro: Powieść (1932) Rotmistrz Andrzej: Powieść (1930) Rotmistrz Michałko: Powieść historyczna z XVII w. (1957) Stanisław Staszic (1965) Sułkowski, jakobin polski (1948) Tadeusz Kościuszko 1746–1817 (1969) W niewoli i w Wehrmachcie 1916–1918 (1930) Z ułanami Beliny 1914–1916 (1928)

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (12 maja 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1938) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (2 marca 1925)M.P. z 1925 r. nr 62, poz. 234 „za zasługi, położone w dziedzinie organizacji i administracji armji Rzeczypospolitej Polskiej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej i krzewienie czytelnictwa w wojsku”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 3 Maja Order Estońskiego Czerwonego Krzyża III klasy (Estonia) Krzyż Kawalerski Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Krzyż Kawalerski Order Świętego Sawy (Jugosławia) Order Palm Akademickich (Francja) Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée) Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa, 1929)Dz. Pers. MSWojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 242.

Przypisy

Bibliografia

Wacława Milewska, Maria Zientara, Sztuka Legionów Polskich i jej twórcy, 1914–1918, Wydawnictwo Arkady 1999 .

Linki zewnętrzne , [w:] East News Poland photo agency; Literaci polscy XX wieku.

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie radia w Polsce Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem 3 Maja Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Estońskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ułani Legionów Polskich Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1967 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polnische Wehrmacht