Piórniczka rozgałęziona (Pterula multifida (Chevall.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny piórniczkowatych (Pterulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pterula, Pterulaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1826 r. François Fulgis Chevallier, nadając mu nazwę Penicillaria multifida. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1830 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Pterula. Synonimy naukowe: Penicillaria multifida Chevall. 1826 Pterula densissima Berk. & M.A. Curtis 1873 Pterula multifida var. densissima (Berk. & M.A. Curtis) Pilát 1958 Pterula multifida (Chevall.) Fr. 1830 var. multifida Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r.
Morfologia Owocniki Wyrastające w wiązkach lub skupiskach. Pojedynczy ma średnicę do 4,5 cm i grubość mniej niż 1 mm, jest wyjątkowo smukły (żadna część nie grubsza niż 0,5 mm), wielokrotnie rozgałęziony. Wyrasta z rozległej grzybni u podstawy, złożonej z cienkich, ryzomorficznych nitek. Nitki ryzomorficzne o grubości mniej niż 0,5 mm, bladobrązowe, trudno rozczłonkowane. Trzon o długości do 7 mm długości, makroskopowo gładki, matowy, mięsistobrązowy do cynamonowego. Miąższ twardy, bez zapachu i smaku. Główne gałęzie i konary spłaszczone, w 2–5 rzędach, ostatecznie dłoniaste, nieregularnie lub dychotomicznie rozgałęzione, w kolorze trzonu od spodu, jaśniejsze od góry, rozgałęzienia pod ostrym kątem. Wierzchołki rozgałęzione dychotomicznie, spłaszczone, białawe. Powierzchnia trzonu pokryta niskim kutnerem złożonym nieregularnych leptocystyd, często splątana, często zawierająca amorficzne, zlepione szczątki. Cechy mikroskopowe Podstawki 40–50 × 7–8 µm, wąskomaczugowate do prawie cylindrycznych, ze sprzążkami i czterema sterygmami, smukłe, prawie kolczaste. Cystyd brak. Zarodniki 4,7–6,1 × 2,9–4,0 µm, jajowate, wydłużono-jajowate lub elipsoidalne, bezbarwne, cienkościenne, gładkie; zawartość jednorodna lub z 1–3 małymi gutulami lub granulkami; wyrostek wnęki mały, brodawkowaty. Końcówki strzępek o średnicy 1,5–3 µm, nieregularnie sękate, tępo rozgałęzione, o długości do 35 µm, ale zazwyczaj krótsze. Strzępki trzonu o średnicy 2–6 µm, równoległe, niezlepione ani niesklejone, dwóch typów: 1) generatywne szkliste, cienkościenne, ze sprzążkami; i 2) szkieletowe, żółtawe, grubościenne (ściana do 1 µm grubości), wyrastające ze sprzążek. Strzępki tramy górnych gałęzi szkliste, niezlepione ani niesklejone, ściśle równoległe, dwojakiego rodzaju: 1) generatywne, o średnicy 2–3,5 µm, ze sprzążkami, cienko- lub grubościenne (ściana do 0,2 µm grubości); 2) szkieletowe, o średnicy 2–4 µm, wyrastające ze sprzążek, grubościenne (ściana do 1 µm grubości).
Występowanie i siedlisko W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech i Holandii.
Przeważnie tworzy rozległe szczotkowate murawki w lasach iglastych wśród mchów oraz na igliwiu.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Piórniczkowate