thumb|Antoni Roman (drugi z prawej) kwestujący na Gwiazdkę dla dzieci bezrobotnych na Placu Bankowym w Warszawie (1937) Antoni Roman (ur. 10 września 1892 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1951 tamże) – polski działacz państwowy, dyplomata, minister przemysłu i handlu w rządzie Felicjana Sławoja Składkowskiego, senator V kadencji w II RP, wolnomularzLudwik Hass, Dwa dokumenty międzywojennego wolnomularstwa polskiego: lata trzydzieste, w: Ars Regia 6/1–2 (11–12), 1997, s. 197..
Życiorys Był synem Juliana (inżyniera) i Felicji ze Stolzenwaldów. Uczęszczał do gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego w Warszawie, maturę zdał w gimnazjum rosyjskim na Pradze (1910). Rozpoczął studia na politechnice w Berlinie, ale naukę przerwał wybuch I wojny światowej. W 1915 osiadł w Petersburgu i pracował jako urzędnik oraz działał w Stowarzyszeniu Przemysłowców i Kupców Polskich w Rosji.
W 1918 powrócił do Warszawy. Został referentem w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, w 1919 przeszedł do pracy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych; był sekretarzem konsularnym i wicekonsulem w Nowym Jorku, w 1922 brał udział w konferencji międzynarodowej w Genui. W latach 1922–1926 studiował na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Przez trzy miesiące 1923 pracował w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, następnie powrócił do resortu spraw zagranicznych; pełnił funkcję attaché emigracyjnego w Komisariacie Generalnym RP w Wolnym Mieście Gdańsku. W 1927 opublikował broszurę Ustrój polityczny Wolnego Miasta Gdańska.
W 1927 ponownie został urzędnikiem MSZ w Warszawie, pracował w gabinecie ministra, był naczelnikiem wydziału oraz radcą ekonomicznym. Uczestniczył w wielu rokowaniach dyplomatycznych. Dodatkowo prowadził zajęcia z ekonomii politycznej w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie (kolejno asystent i profesor), w Instytucie Studiów Handlowych i Orientalistycznych, a także na lwowskim Uniwersytecie Jana Kazimierza (1932–1934), wykładał przedmiot „międzynarodowe układy gospodarcze”). W 1933 został członkiem Tymczasowego Komitetu Doradczo-Naukowego. W latach 1934–1936 był posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym RP w Sztokholmie. Na początku maja 1936 został powołany na wniosek Józefa Becka na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, ale nie zdążył objąć nowych obowiązków, gdyż 15 maja otrzymał tekę przemysłu i handlu w gabinecie Felicjana Sławoja Składkowskiego. Pełnił funkcję do 30 września 1939, zasiadając dodatkowo od 1938 w Senacie RP z nominacji prezydenta Ignacego Mościckiego. W wystąpieniach, m.in. na posiedzeniach Komisji Budżetowej Sejmu i Senatu, dawał wyraz swojej sympatii dla drobnej wytwórczości. W maju 1939 otwierał polski pawilon na Wystawie Światowej w Nowym Jorku.
Okres wojny spędził w Rumunii, towarzysząc ministrowi Józefowi Beckowi. Po wojnie powrócił do Polski i zgłosił się do pracy w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, był doradcą w tym resorcie, później w Ministerstwie Handlu Zagranicznego. W ostatnich latach życia chorował na cukrzycę.
Zmarł w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 30-4-13,14). W 2022 z inicjatywy premiera Mateusza Morawieckiego grobowiec Antoniego Romana został odnowiony. Cały projekt był realizowany przez Fundację Stare Powązki we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów.
Życie prywatne mały|Grób Antoniego Romana cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Był żonaty z Marią z Załęskich (1900–1977), siostrą dyplomaty Macieja Załęskiego; nie miał dzieci.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933) („za zasługi na polu pracy państwowej w dziale służby zagranicznej”). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (27 listopada 1929)M.P. z 1929 r. nr 274, poz. 630 („za zasługi na polu pracy państwowej”). Złoty Krzyż Zasługi (12 lipca 1929)M.P. z 1929 r. nr 161, poz. 404 („za zasługi na polu pracy państwowej, w szczególności przy rokowaniach ze Stocznią Gdańską”). Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Korony I klasy (Belgia) Order Gwiazdy Białej I klasy (Estonia, 1937) Order Gwiazdy Polarnej I klasy (Szwecja) Order Leopolda II (Belgia) Order Legii Honorowej II klasy (Francja) Order Świętego Sawy II klasy (Jugosławia) Order Zasługi Cywilnej II klasy (Bułgaria, 1932) Order Zasługi Cywilnej II klasy (Hiszpania) Order Korony Rumunii II klasy (Rumunia, 1933) Order Wazów II klasy (Szwecja, 1934) Order Wazów III klasy (Szwecja) Order Gwiazdy Rumunii III klasy (Rumunia) Order Korony Rumunii III klasy (Rumunia) Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, 1933) Order Trzech Gwiazd (Łotwa, 1937)Święto Niepodległości Łotwy, „Nasze Życie” (Ryga), nr 48 z 28 listopada 1937, s. 2.
Przypisy
Bibliografia Alicja Szklarska-Lohmannowa, Antoni Roman, [w:] Polski słownik biograficzny, tom XXXI, 1989.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Działacze gospodarczy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ministrowie przemysłu i handlu II Rzeczypospolitej Kategoria:Naczelnicy Wydziałów MSZ II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy w Rumunii w czasie II wojny światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Białej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda II Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wazów Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie Nadzwyczajni i Ministrowie Pełnomocni II Rzeczypospolitej Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Szwecji Kategoria:Radcy MSZ II Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Urzędnicy konsularni II Rzeczypospolitej w USA Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Zmarli w 1951