Edward Jaworski (ur. 18 maja 1920 w Trzebini, zm. 26 września 2012 w Zielonej Górze) – polski pilot wojskowy i lotnictwa sanitarnego, podpułkownik Wojska Polskiego, uczestnik II wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 18 maja 1920 w Trzebini, w rodzinie Franciszka i Wiktorii z Głowackich, miał czwórkę rodzeństwa. Ukończył Szkołę Powszechną w Trzebini, a w 1938 złożył maturę w gimnazjum w Chrzanowie.
Jako harcerz odbył teoretyczne szkolenie szybowcowe w Harcerskim Oddziale Szybowcowym w Trzebini. W 1937 roku w Wojskowym Obozie Szybowcowym w Ustianowej koło Ustrzyk Dolnych, odbył szkolenie praktyczne i zdobył licencję pilota szybowcowego kategorii A i B. W 1938 roku na lotnisku Aleksandrowice, w ramach Przysposobienia Wojskowego, ukończył kurs pilotażu na samolocie RWD-8.
30 września 1938 roku został powołany do służby wojskowej i skierowany na dywizyjny kurs podchorążych rezerwy 6 DP przy 20 pułku piechoty Ziemi Krakowskiej w Krakowie. 2 stycznia 1939 został przeniesiony do „Szkoły Orląt”Prawdopodobnie była to Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Radomiu-Sadkowie.. Posiadając wcześniejsze umiejętności pilotażu trafił od razu do zaawansowanej grupy, szkolonej w przyspieszonym tempie. Do wybuchu wojny został przeszkolony jako pilot myśliwski na samolotach PWS-10 i PZL P.7.
Po rozpoczęciu II wojny światowej został 18 września 1939 roku ewakuowany ze swoją grupą podchorążych do Rumunii i tam internowany. Uciekł z internowania i wraz z innymi polskimi lotnikami na pokładzie statku „Aghios Nicolaos” dopłynął z Bałcziku do Bejrutu, a stamtąd francuskim transportowcem „Ville de Strasbourg” 29 października dotarł do Marsylii. Został zakwaterowany w Istres i Bazie Bron pod Lyonem, gdzie odbył szkolenie na samolotach francuskich.
Został wyznaczony do grupy lotników, która miała tworzyć polskie lotnictwo w Wielkiej Brytanii. 17 lutego 1940 wypłynął z Cherbourga do Southampton i został przydzielony do Stacji RAF w Eastchurch. Po odmowie złożenia przysięgi na wierność królowi Wielkiej Brytanii został jednak odesłany 13 marca do Francji i skierowany do piechoty, do obozu w Bressuire, a następnie do Lyon. 24 czerwca 1940, po interwencji delegacji podchorążych, został ponownie ewakuowany statkiem SS Arandora Star z Jean de Luz do Liverpoolu. Przebywał w różnych bazach, przechodząc szkolenie na angielskim sprzęcie lotniczym. Otrzymał numer służbowy RAF P-1684.
7 maja 1941 roku został przydzielony do brytyjskiego 605 dywizjonu myśliwskiego RAF, w którego składzie wykonał dwa loty operacyjne, po czym został przeniesiony do polskiego 315 dywizjonu myśliwskiego. Latał tam na samolotach Hawker Hurricane, następnie Supermarine Spitfire II i V. Pierwszy lot bojowy wykonał 9 sierpnia 1941 roku nad Francją (w drodze powrotnej lądował przygodnie z braku paliwa, lecz nie uszkodził samolotu). Brał udział w walkach powietrznych, 21 października 1941 roku jego samolot został poważnie uszkodzony, lecz powrócił na lotnisko. 1 stycznia 1942 roku awansował na stopień oficerski podporucznika. 25 sierpnia 1943 roku po odbyciu pierwszej tury lotów został skierowany na odpoczynek do szkolnictwa jako instruktor. 1 marca 1944 roku został przydzielony do 317 dywizjonu myśliwskiego, w składzie którego walczył nad Francją po inwazji alianckiej. 30 sierpnia 1944 roku został przeniesiony do 302 dywizjonu myśliwski, jako dowódca eskadry A. 1 lutego 1945 roku po odbyciu drugiej tury lotów został przeniesiony do sztabu 131 Skrzydła Myśliwskiego jako oficer taktyczny. 1 marca 1945 roku awansował na stopień kapitana. Po wojnie, od 1 września 1945 roku do rozformowania w grudniu 1946 roku latał w 308 dywizjonie myśliwskim jako dowódca eskadry A. W czasie wojny wykonał w sumie 200 lotów bojowych i 43 loty operacyjne.
22 lipca 1947 roku powrócił do Polski, po czym zamieszkał w Trzebini. W ramach represji okresu stalinizmu, nie mógł znaleźć zatrudnienia w lotnictwie i w 1948 roku odebrano mu licencję pilota, po czym musiał podjąć pracę w hutnictwie. Po odwilży politycznej w czerwcu 1957 roku odzyskał licencję pilota, po czym od 1 października 1957 roku podjął pracę jako pilot Zespołu Lotnictwa Sanitarnego w Zielonej Górze. 29 maja 1973 roku musiał lądować przymusowo z powodu awarii silnika samolotu Let L-200 Morava, po czym wyciągnął z wraku pasażerów. Za ten czyn został odznaczony Medalem za Ofiarność i Odwagę. W 1976 roku przeszkolił się także na śmigłowcach Mi-2. Był wieloletnim kierownikiem Zespołu Lotnictwa Sanitarnego w Zielonej Górze. 31 maja 1981 roku odszedł na emeryturę.
W 1973 roku awansował na stopień majora, a w 2000 roku – podpułkownika w stanie spoczynku.
W 1995 wydał swoje wspomnienia zatytułowane „Zranione skrzydło”. W 1997 otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Trzebini. 31 stycznia 2012 Rada Miasta Zielona Góra „za przyczynienie się do sławy polskiego żołnierza i w uznaniu zasług dla Miasta” nadała mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta Zielona GóraUchwała Nr XXVII.213.2012 Rady Miasta Zielona Góra z dnia 31 stycznia 2012 r. w sprawie nadania honorowego obywatelstwa miasta Zielona Góra. Zmarł 26 września 2012 r., został pochowany na cmentarzu komunalnym w Zielonej Górze.
Życie prywatne W 1950 roku ożenił się z Barbarą Kamińską, z którą miał dwoje dzieci.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 11056 (Londyn) Krzyż Walecznych trzykrotnie Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Polowa Odznaka Pilota Medal za Ofiarność i Odwagę Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju Medal „Pro Memoria” Medal Lotniczy Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-45 Star Atlantic Star Distinguished Flying Cross Defence Medal War Medal 1939–1945 Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Wojciech Zmyślony – Edward Jaworski w: Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej Przelom.pl - ZIELONA GÓRA. Zmarł honorowy obywatel Trzebini Edward Jaworski Lotniczapolska.pl - Zmarł ppłk pil. Edward Jaworski – pilot polskich dywizjonów
Linki zewnętrzne Zdjęcia Edwarda Jaworskiego z czasów służby w 315 Dywizjonie "Dęblińskim".
Kategoria:Członkowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Kapitanowie Polskich Sił Powietrznych Kategoria:Podpułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Trzebini Kategoria:Honorowi obywatele Zielonej Góry Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pilota Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ofiarność i Odwagę Kategoria:Odznaczeni medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wybitnej Służby Lotniczej Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2012 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Komunalnym w Zielonej Górze Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą Atlantyku