thumb Gołąbek oliwkowy (Russula olivacea (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Agaricus olivaceus. Obecną nazwę nadał mu w 1838 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Russula. Synonimy naukowe: Agaricus alutaceus Pers. 1796 Agaricus alutaceus var. olivaceus (Schaeff.) Krombh. 1843 Agaricus olivaceus Schaeff. 1770 Russula alutacea var. olivacea (Schaeff.) J.E. Lange 1926 Russula xerampelina var. alutacea Quél. 1888 Polską nazwę podała Alina Skirgiełło w 1991 r.
Morfologia Kapelusz Masywny, o średnicy do 12 cm, czasem nawet do 20 cm, początkowo półkulisty, potem płaskowypukły, na koniec całkiem plaski z szeroką wklęsłością na środku. Powierzchnia gładka, wilgotna, matowa, jak gdyby nieco zamszowa, o barwie od oliwkowej do szarooliwkowej, czasami wpadającej w brąz lub z karminowym nalotem, zwłaszcza przy brzegu. Brzeg tępy, zaokrąglony, nieco podgięty i nie karbowany. Skórka daje się zedrzeć prawie do połowy kapelusza. Blaszki Wolne lub nieco przyrośnięte, grube, o szerokości 4–10 mm, w stanie dojrzałym dość rzadkie, tępe, przy brzegu kapelusza zaokrąglone, przy trzonie zwężone i nieco rozwidlone, początkowo białe, ale dość szybko kremowe z ochrowym odcieniem, na ostrzach czasem z purpurowym odcieniem Trzon Wysokość 4–10 cm, grubość 1–2 cm, czasem nawet do 4 cm, cylindryczny lub odwrotnie maczugowaty, u podstawy nieco zwężony, początkowo pełny, później watowaty, w końcu pusty. Powierzchnia gładka, matowa lub jedwabista, biała, ale zazwyczaj w górnej części różowo nabiegła. Miąższ Gruby, u starszych okazów kruchy, biały, ale po przekrojeniu szybko przebarwiający się na jasnobeżowo, bez wyraźnego zapachu i smaku. Pod działaniem fenolu przebarwia się na kolor purpurowowinny, a pod działaniem FeS04 na szaroróżowo. Wysyp zarodników Ochrowy, dość ciemny. Cechy mikroskopowe Podstawki 35–50 × 8–12 µm. Bazydiospory 6-13 × 8-11 µm, szeroko jajowate, o powierzchni silnie brodawkowato-kolczastej. Brodawki różnego rodzaju; większość o zaokrąglonych szczytach i wysokości do 1,5 µm, ale część to brodawki drobne. Łysinka dość duża, o nieregularnym kształcie. Cystydy 65–100 × 8–11 µm, wrzecionowate, zakończone ostrym kończykiem, w sulfowanilinie barwiące się słabo. Gatunki podobne Niekiedy mylony z gołąbkiem lepkim (Russula viscida).
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Polsce jest pospolity. Naziemny grzyb mykoryzowy występujący przeważnie grupami w lasach liściastych i iglastych, głównie pod świerkami i bukami.
Znaczenie Gołąbek oliwkowy jest grzybem trującym. Jest zasadą, że wśród gołąbków jadalne są wszystkie gatunki o łagodnym smaku, jednak ze względu na dużą ilość gatunków i trudności z ich rozróżnieniem, przez grzybiarzy zbierane są tylko nieliczne, a wielu grzybiarzy w ogóle nie zbiera grzybów blaszkowych, ze względu na możliwość pomylenia ich z grzybami trującymi. Zasada, że grzyby o łagodnym smaku są jadalne dotyczy tylko gołąbków, a i od niej istnieje wyjątek; jest nim gołąbek oliwkowy. Dawniej podawano, że jest grzybem jadalnym, jednak kilkakrotnie zanotowano już poważne zaburzenia zdrowotne po jego spożyciu.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Grzyby trujące Kategoria:Mykobiota Polski