Felix Baumgartner (ur. 20 kwietnia 1969 w Salzburgu, zm. 17 lipca 2025 w Porto Sant’Elpidio) – austriacki spadochroniarz oraz BASE jumper. Był znany z wykonywania szczególnie niebezpiecznych akrobacji. Trenował spadochroniarstwo w austriackiej armii, gdzie uczono go m.in. lądowania na małych obszarach.
14 października 2012 wykonał skok ze stratosfery z wysokości 38 969,4 metrów w ramach przedsięwzięcia Red Bull Stratos. Pobił trzy rekordy – najwyższy lot załogowy balonem, najwyższy skok spadochronowy oraz największa prędkość swobodnego lotu. 24 października 2014 jego rekord wysokości skoku pobił 57-letni Alan Eustace, nie używając przy tym specjalnej kapsuły.
Dokonania 1999: ustanowienie światowego rekordu w skoku ze spadochronem z najwyższego budynku Petronas Towers w Kuala Lumpur w Malezji 1999: światowy rekord w najniższym skoku BASE jump z ramienia pomnika Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro z wysokości 29 m 26 kwietnia 2002: wykonał pierwszy w Polsce skok BASE jump – z dachu Hotelu Marriott w Warszawie 31 lipca 2003: jako pierwszy przeleciał nad La Manche, wykorzystując specjalnie skonstruowane skrzydło z włókna węglowego 27 czerwca 2004: jako pierwszy skoczył z ukończonego wiaduktu Millau we Francji 18 sierpnia 2006: jako pierwszy wylądował ze spadochronem, a następnie skoczył z budynku Turning Torso w Malmö w Szwecji 12 grudnia 2007: jako pierwszy skoczył z tarasu widokowego na 91 piętrze (ok. 390 m), wtedy najwyższego ukończonego budynku na świecie, Taipei 101 na Tajwanie 14 października 2012: pobił rekord najwyższego lotu załogowego balonem, najwyższego skoku spadochronowego oraz największej prędkości swobodnego lotu
Red Bull Stratos Skoki próbne 15 marca 2012 Baumgartner wykonał pierwszy z dwóch skoków próbnych w ramach przedsięwzięcia Red Bull Stratos, z wysokości 21 818 m. Spadał swobodnie około 3 minuty i 43 sekundy, osiągając prędkość ponad 580 km/h przed otworzeniem spadochronu. Cały skok trwał około 8 minut i 8 sekund. Baumgartner jest trzecim skoczkiem, który bezpiecznie wylądował ze spadochronem skacząc z wysokości ponad 21,7 km.
25 lipca 2012 wykonał drugi z planowanych skoków próbnych, z wysokości 29 460 m. Osiągnięcie wysokości docelowej zajęło około 90 minut, a czas spadania swobodnego oszacowano na 3 minuty 48 sekund. Baumgartner wylądował bezpiecznie w pobliżu Roswell w stanie Nowy Meksyk. Maksymalną prędkość oszacowano na 863 km/h.
Skok główny 9 października 2012 miał skoczyć z około 36 tysięcy metrów i przekroczyć prędkość dźwięku podczas spadku swobodnego. Próba została jednak wstrzymana z powodu nieodpowiednich warunków atmosferycznych.
Kolejna próba, tym razem udana, miała miejsce 14 października 2012. Baumgartner wykonał skok z wysokości około 39 km – spadał swobodnie przez 4 minuty i 22 sekundy, pokonując prędkość dźwięku i wylądował bezpiecznie ze spadochronem po 9 minutach i 3 sekundach, na pustyni w Nowym Meksyku w pobliżu Roswell. Austriakowi nieoficjalnie udało się pobić cztery rekordy – najwyższy lot załogowy balonem i najwyższy skok spadochronowy wynoszący 38 969,4 m (poprzedni rekord Victora Prathera i Malcoma Rossa to 34 668 m z 1961), najdłuższy dystans pokonany w spadku swobodnym (36 402,6 m) oraz największa prędkość swobodnego lotu 1357,6 km/h (Mach 1,25). Rekordy zostały oficjalnie zatwierdzone 22 lutego 2013 przez Międzynarodową Federację Lotniczą (FAI). Wszystkie z nich znalazły się w klasie G - „Spadochrony”, podklasie G-2 – „Poza zawodami” oraz w kategorii ogólnej. Kategoria maksymalna pionowa prędkość spadku swobodnego została wprowadzona przez FAI po raz pierwszy, by oddać przełomowy charakter projektu Red Bull Stratos. Poprzednie nieoficjalne rekordy ustanowił w 1960 Joseph Kittinger. Przy okazji padł inny rekord – skok Baumgartnera obejrzało na żywo w serwisie YouTube ponad 8 milionów internautów (poprzedni rekord należał do relacji z igrzysk olimpijskich w Londynie, kiedy zmagania sportowców przed komputerami na żywo śledziło równocześnie pół miliona ludzi).
W czasie lotu balonem Baumgartner informował ekipę naziemną (w jej skład wchodził Joseph Kittinger, będący jego bezpośrednim rozmówcą, a także mentorem w czasie całego przedsięwzięcia), że „jest mu za zimno”, natomiast w czasie spadania, że „zaparował mu hełm”. Nie udało mu się poprawić rekordu Kittingera w długości swobodnego spadania z 1960, wynoszącego 4 minuty i 36 sekund.
Śmierć Zmarł 17 lipca 2025, podczas lotu w okolicach Porto Sant’Elpidio we Włoszech – niedługo po starcie z platformy paralotniowej stracił kontrolę nad maszyną i spadł na teren ośrodka wypoczynkowego Le Mimose del Club del Sole, gdzie uderzył o drewnianą konstrukcję stojącą przy basenie. W wyniku zdarzenia jeden z pracowników obiektu został niegroźnie ranny wskutek uderzenia odłamkiem gruzu. Podjęte na miejscu wobec Baumgartnera działania reanimacyjne okazały się nieskuteczne. Przyczyną wypadku mogło być zatrzymanie akcji serca sportowca podczas lotu.
Przypisy
Linki zewnętrzne Projekt Red Bull Stratos
Biografia Baumgartnera na stronie Red Bulla Skok Baumgartnera z pomnika Chrystusa Odkupiciela – Rio de Janeiro – Brazylia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Salzburgu Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych we Włoszech Kategoria:Urodzeni w 1969 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Austriaccy sportowcy Kategoria:Spadochroniarze