Nicolás Maduro Moros (ur. 23 listopada 1962 w Caracas) – wenezuelski polityk, minister spraw zagranicznych w latach 2006–2013, wiceprezydent (2012–2013), a następnie prezydent Wenezueli od 5 marca 2013 (de facto do 3 stycznia 2026, gdy został uprowadzony przez siły amerykańskie i wywieziony do Stanów Zjednoczonych). Od 2017 sprawował władzę dyktatorską.
Od 24 stycznia 2019 nieuznawany za prezydenta przez USA oraz większość państw Ameryki Łacińskiej i kilkanaście państw Europy, które uznały Juana Guaidó za tymczasową głowę państwa. Stany Zjednoczone, Kanada, Unia Europejska i kilka państw Ameryki Łacińskiej nie uznało również jego wyboru na trzecią kadencję, uznając za prezydenta Edmunda Gonzáleza Urrutię.
Życiorys Działalność związkowa i początek kariery Nicolás Maduro urodził się w 1962 w Caracas. Maduro uczęszczał do publicznej szkoły średniej Liceo José Ávalos w El Valle. Jego debiutem politycznym było członkostwo w samorządzie uczniowskim szkoły średniej. Według dokumentów szkolnych Maduro nie ukończył szkoły średniej.
lewo|mały|Spotkanie członków Boliwariańskiego Ruchu Rewolucyjnego-200 w 1997, pierwszy z lewej Maduro, w centrum Hugo Chávez lewo|mały|Maduro jako członek Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego Wenezueli, 1999 Następnie rozpoczął pracę jako kierowca miejskich autobusów w Caracas. Jednocześnie, w latach 70. i 80. angażował się w działalność związkową. Należał do władz związku zawodowego stołecznego metra.lewo|mały|Maduro podczas zamachu stanu w Wenezueli w trakcie protestu domagających się uwolnienia prezydenta Cháveza, 13 kwietnia 2002Pod koniec lat 80. rozpoczął działalność polityczną, związując się ze środowiskiem Hugo Cháveza. Został członkiem Boliwariańskiego Ruchu Rewolucyjnego-200, a w latach 1994–1997 wchodził w skład jego Biura Narodowego. W 1997, razem z Chavezem, współtworzył Ruch Piątej Republiki (MVR). Z ramienia tej partii w styczniu 1999 został deputowanym do Izby Deputowanych. W sierpniu 1999 objął mandat w Zgromadzeniu Konstytucyjnym, wyłonionym na drodze specjalnych wyborów powszechnych i mającym opracować nową konstytucję kraju. Po przyjęciu konstytucji i przeprowadzeniu w 2000 kolejnych wyborów, został deputowanym do Zgromadzenia Narodowego. W wyborach w 2005 uzyskał reelekcję, dwa lata później wszedł w skład nowo utworzonej Zjednoczonej Partii Socjalistycznej Wenezueli (PSUV).
Członkostwo w rządzie i wiceprezydent Od stycznia 2005 do stycznia 2006 zajmował stanowisko przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego. 8 lipca 2006 został mianowany przez prezydenta Cháveza ministrem spraw zagranicznych. 10 października 2012, trzy dni po zwycięstwie Cháveza w wyborach prezydenckich, został mianowany wiceprezydentem Wenezueli. Urząd ten objął uroczyście 13 października, zachowując jednocześnie stanowisko szefa dyplomacji, które zajmował jeszcze do 15 stycznia 2013. Po nominacji uważany był przez wielu komentatorów politycznych za potencjalnego sukcesora urzędującego prezydenta, który od 2011 zmagał się z chorobą nowotworową.
8 grudnia 2012 prezydent Chávez poinformował w orędziu do narodu o wznowieniu swojej choroby i konieczności podjęcia ponownego leczenia na Kubie. Jednocześnie po raz pierwszy zasygnalizował możliwość przeprowadzenia wyborów w kraju w przypadku pogorszenia się jego stanu zdrowia i wezwał do głosowania w takiej sytuacji na Nicolása Maduro.
Po przejściu niezbędnych operacji na Kubie, prezydent nie był jednakże w stanie powrócić do kraju i przez ponad dwa miesiące przebywał za granicą. Ostatecznie 18 lutego 2013 został przetransportowany do szpitala wojskowego w Caracas, gdzie 5 marca zmarł. Po jego śmierci wiceprezydent Maduro przejął obowiązki szefa państwa do czasu organizacji nowych wyborów prezydenckich – 8 marca został zaprzysiężony na tymczasowego prezydenta Wenezueli.
Prezydent mały|Maduro podczas zaprzysiężenia na prezydenta Wenezueli, 19 kwietnia 2013Głównym zadaniem Maduro jako tymczasowego prezydenta było rozpisanie wyborów prezydenckich. 9 marca komisja wyborcza Wenezueli poinformowała o rozpisaniu wyborów na 14 kwietnia. Maduro został wybrany przez Zjednoczoną Partię Socjalistyczną jako jej kandydat w wyborach. Jego głównym rywalem był Henrique Capriles Radonski z opozycyjnego ugrupowania. W przeprowadzonych 14 kwietnia wyborach Maduro uzyskał 50,7% głosów. 19 kwietnia 2013 został oficjalnie zaprzysiężony na prezydenta Wenezueli.
left|thumb|Nicolás Maduro i Dilma Rousseff, 9 maja 2013Od początku lutego 2014 w kraju trwały antyrządowe protesty. Przyczyną negatywnych społecznych nastrojów była niska skuteczność rządu prezydenta w walce z przestępczością, korupcją oraz rosnącą inflacją. W trwających zamieszkach zginęły jak dotąd 42 osoby, około 800 zostało rannych a ponad 3000 aresztowanych. Pomimo chęci ze strony opozycji do rozmów, nie udało się osiągnąć porozumienia, demonstrujący chcieli, aby Maduro ustąpił ze stanowiska.thumb|Nicolás Maduro i Michelle Bachelet, 29 stycznia 2015Wyrazy poparcia dla prezydenta Maduro w związku z sytuacją w kraju wyrazili m.in. prezydent Boliwii Evo Morales i prezydent Syrii Baszszar al-Asad.
22 sierpnia 2015 prezydent Nicolás Maduro wprowadził stan wojenny na obszarach przygranicznych z Kolumbią i zamknął na trzy doby przejścia graniczne z tym krajem. Powodem takich decyzji były zamieszki i starcia przemytników z wenezuelskimi żołnierzami w tamtym regionieVenezuela state under martial law against smugglers, BBC News, 2015-08-22.Przemytnicy ranili żołnierzy. Prezydent zamyka granicę, tvn24.pl, 2015-08-22..
Fatalna sytuacja ekonomiczna kraju odbiła się na wynikach wyborów parlamentarnych, jakie odbyły się w Wenezueli 6 grudnia 2015 – Zjednoczona Partia Socjalistyczna Wenezueli przegrała z opozycyjną Koalicją na rzecz Jedności Demokratycznej i uzyskała jedynie 55 miejsc w parlamencie liczącym 167 członków.
W kwietniu 2016 rząd wprowadził zmiany w prawie pracy, by jak najbardziej ograniczyć zużycie prądu w kraju. Pierwszym krokiem było wprowadzenie w sektorze publicznym piątków wolnych od pracy, jednak już trzy tygodnie później prezydent powiększył pulę dni wolnych również o środę i czwartekWenezuela: rząd wprowadza dwudniowy tydzień pracy, by oszczędzać prąd, bankier.pl, 2016-04-28.. Wkrótce potem nakazano podniesienie minimalnego wynagrodzenia o 30%Wenezuela: prezydent Maduro podniósł minimalne wynagrodzenie o 30%, bankier.pl, 2016-05-01., była to już 12. sztuczna podwyżka od momentu objęcia prezydentury przez Maduro. W tym okresie kraj zaczął się mierzyć z największym kryzysem ekonomicznym od objęcia władzy przez socjalistów w 1999, radykalnie zwiększył się poziom przestępczości, powszechne są braki leków oraz brak funduszy nawet na dodrukowanie walutyWenezueli nie stać na dodruk pieniędzy, wp.pl, 2016-05-02.Wenezuela: brakuje 85% leków, rynekaptek.pl, 2016-04-25.. mały|Maduro podczas swojej spornej na arenie międzynarodowej drugiej inauguracji na prezydenta, 10 stycznia 2019 W maju 2018 Maduro został wybrany w przedterminowych wyborach prezydenckich na drugą kadencję z wynikiem 68% poparcia. Przyspieszone wybory przeprowadzono 20 maja; nie wzięła w nich udziału większość opozycji, a główni potencjalni jej kandydaci zostali pozbawieni praw wyborczych bądź uwięzieni – głównym kontrkandydatem był gubernator Henri Falcon deklarujący przejście do opozycji. Stany Zjednoczone uznały wybory za sfałszowane i nałożyły sankcje na Wenezuelę.
Do zaprzysiężenia doszło 10 stycznia 2019 w Caracas. Na uroczystość nie przybyli ani przedstawiciele rządu USA, ani Unii Europejskiej, uznając wybory za nieuczciwe. Prezydentura Maduro uzyskała jednak wsparcie części krajów, w tym Rosji, Chińskiej Republiki Ludowej, Turcji, czy Iranu. Uznanie większości państw zachodnich zyskał natomiast Juan Guaidó, ogłoszony pełniącym obowiązki prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe.
28 lipca 2024 Maduro w starciu z Edmundem Gonzálezem Urrutią ponownie został ogłoszony zwycięzcą wyborów prezydenckich na trzecią kadencję z wynikiem 51% poparcia. Jego wybór został zakwestionowany przez opozycję, która na podstawie zdjęć protokołów z ponad 70% komisji wyborczych ogłosiła zwycięstwo Gonzáleza Urrutii. Jak w poprzednich wyborach, kandydaci, politycy oraz aktywiści byli pozbawiani praw, oraz więzieni. Dzień później odbyły się masowe protesty przeciwko wygranej Maduro. Tłumione przez służby demonstracje skończyły się 28 zgonami i ponad 2 tysiącami aresztowań. 10 stycznia 2025 doszło do zaprzysiężenia Maduro, przy jednoczesnym zamknięciu granic z Kolumbią, masowych demonstracjach przeciw reżimowi oraz porwaniu liderki opozycji Marii Corina Machado. mały|Schwytany Nicolás Maduro na pokładzie USS Iwo Jima (LHD-7), 3 stycznia 2026 3 stycznia 2026 prezydent USA Donald Trump poinformował o pojmaniu Maduro oraz jego żony Cilii Flores i wywiezieniu ich z kraju. W tym samym dniu Izba Konstytucyjna Sądu Najwyższego Wenezueli orzekła, że Rodriguez przejmuje odpowiedzialność i uprawnienia oraz będzie sprawować wszystkie obowiązki urzędu prezydenta „Boliwariańskiej Republiki Wenezueli w celu zagwarantowania ciągłości administracyjnej i kompleksowej obrony narodu”.
5 stycznia 2026 stanął przed sądem federalnym w Nowym Jorku, gdzie usłyszał zarzuty: uczestnictwa w zmowie narkoterrorystycznej, sprowadzania kokainy do Stanów Zjednoczonych i dwa zarzuty związane z posiadaniem zabronionej broni. Nie przyznał się do winy.
Odznaczenia Wielki Łańcuch Orderu Oswobodziciela (2013)Nicolás Maduro asume Presidencia en Venezuela, „El Economista” [dostęp 2016-03-26]. Wielki Mistrz Orderu Francisco de Mirandy (ex offico) Łańcuch Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna, 2013)Maduro es condecorado en Argentina con la Orden Libertador de San Martín, Gobierno Bolivariano de Venezuela [dostęp 2016-03-26]. Wielki Łańcuch Narodowego Orderu Kondora Andów (Boliwia, 2013)Presidente Maduro fue condecorado con la orden Cóndor de los Andes en Bolivia, AVN [dostęp 2016-03-26]. Order Gwiazdy Palestyny (Palestyna, 2014)Mahmud Abbas condecoró al Presidente Maduro con la Estrella Palestina, VTV [dostęp 2016-03-26]. Order Augusto Césara Sandino I klasy (Nikaragua, 2015), Gobierno Bolivariano de Venezuela [dostęp 2016-03-26]. Order Joségo Martí (Kuba, 2016)Condecorado Nicolás Maduro con la Orden José Martí, cubadebate.cu [dostęp 2016-03-26].
Uwagi
Przypisy
* Kategoria:Prezydenci Wenezueli Kategoria:Wiceprezydenci Wenezueli Kategoria:Odznaczeni Orderem Francisco de Miranda Kategoria:Odznaczeni Orderem José Martí Kategoria:Odznaczeni Orderem Oswobodziciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina Kategoria:Odznaczeni Orderem Kondora Andów Kategoria:Wenezuelscy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Wenezuelscy socjaliści Kategoria:Urodzeni w 1962 Kategoria:Ludzie urodzeni w Caracas