RENEGADE (ang. „renegat”, „odstępca”) – termin służący do określenia statku powietrznego, który może być użyty jako środek ataku terrorystycznego z powietrza.

Zależnie od stopnia określonych kryteriów, statki powietrzne tego typu dzieli się na trzy kategorie: Suspected RENEGADE – podejrzany Probable RENEGADE – prawdopodobny Confirmed RENEGADE – potwierdzony

Statek powietrzny zakwalifikowany jako RENEGADE podlega przepisom przeciwdziałania opartym na regulacjach narodowych ustanowionych przez właściwe władze państwowe (zdefiniowanych ogólnie dla wszystkich krajów NATO).

Klasyfikacja statków powietrznych typu RENEGADE Suspected RENEGADE Kategoria ta oznacza statek powietrzny o nieokreślonych intencjach lub uprowadzony spełniający co najmniej dwa z poniżej podanych kryteriów: znaczne naruszenie ograniczeń i zakazów ruchu lotniczego określonych przepisami prawa; naruszenie przez pilota cywilnego statku powietrznego warunków zezwolenia ruchu lotniczego (clearance) przekazanego na pokład przez organ ATC, w szczególności niestosowanie się załogi do bieżącego planu lotu (FPL); odmowa wykonania lub brak reakcji na polecenia (instrukcje) organów kontroli ruchu lotniczego niespodziewana zmiana profilu lotu statku powietrznego (kurs, wysokość, prędkość); przerwa w korespondencji radiowej, szczególnie w połączeniu ze zmianą charakterystyki lotu; nieuzasadniona zmiana kodów transpondera radaru wtórnego (SSR) lub nadmierne wykorzystywanie sygnału identyfikacji (IDENT), bez stosownego polecenia organu ATS; używanie przez załogę niestandardowej frazeologii lub inne zmiany w korespondencji radiowej (zmiana tonu głosu, zmiana języka korespondencji); wybór w trybie 3/A (mode 3/A) przez pilota kodu: 7600 – utrata łączności 7700 – sytuacja awaryjna przekaz radiowy nie dotyczący procedur lotniczych (np.: mowa polityczna, hasła religijne); otrzymanie stosownego zawiadomienia ze strony innych organów państwowych (np.: Straż Graniczna, Policja itp.) lub właściwych organów państw sąsiednich; otrzymanie zawiadomienia ze strony innych instytucji pozarządowych lub osób prywatnych; otrzymanie nieokreślonej bliżej groźby za pośrednictwem strony trzeciej.

Probable RENEGADE Kategoria ta oznacza statek powietrzny, nadal spełniający przynajmniej dwa z wyżej wymienionych warunków, a pozyskane informacje wskazują, że może być on użyty do działań sprzecznych z prawem lub do ataku terrorystycznego. Dodatkowo: dowódca (kapitan) statku powietrznego (pilot) wybrał kod w modzie 3/A: 7500 (bezprawna ingerencja – uprowadzony statek powietrzny); statek powietrzny został uprowadzony w sytuacji, gdy trwa seria uprowadzeń (porwań), zaś pozyskane informacje wskazują na prawdopodobieństwo użycia statku powietrznego do ataku terrorystycznego; statek powietrzny w dalszym ciągu nie wykonuje poleceń organów kontroli ruchu lotniczego lub poleceń przekazywanych na pokład przez inne uprawnione organy ATS lub służby wojskowe; statek powietrzny nie wykonuje lub ignoruje polecenia interweniującego statku powietrznego (INTERCEPTION) celem rozpoznania wzrokowego (INTERROGATION).

Confirmed RENEGADE Kategoria ta oznacza statek powietrzny, w stosunku do którego posiadane (pozyskane) informacje potwierdzają bez żadnych wątpliwości, że statek powietrzny ma być użyty jako narzędzie ataku terrorystycznego, a w szczególności: załoga statku powietrznego przekazała taka informację za pomocą sygnałów stosowanych w sytuacjach awaryjnych lub szczególnych; prowadzona korespondencja RTF wskazuje na zaistnienie na pokładzie statku powietrznego sytuacji typu RENEGADE; manewry i zachowanie się statku powietrznego w przestrzeni powietrznej dają podstawy (pewność) do zajęcia stanowiska, że uprowadzony statek powietrzny będzie użyty w celu wykonania ataku z powietrza na obiekty infrastruktury państwa.

Nadanie kategorii RENEGADE Źródłem informacji o powstaniu zagrożenia wykorzystania statku powietrznego do użycia go w ataku terrorystycznym (lub użyciu niezgodnie z prawem) są: informacje przekazane przez stanowisko dowodzenia systemu NATINADS lub organy kontroli ruchu lotniczego państw sąsiednich (w przypadku wlotu w czyjąś przestrzeń powietrzną samolotu oznaczonego symbolem RENEGADE); cywilna służba kontroli obszaru (w przypadku Polski – ACC Warszawa), zobligowana jest do niezwłocznego informowania CAOC (w przypadku Polski – COP) o zdarzeniach następujących w danym FIR mogących mieć wpływ na zakwalifikowanie cywilnego statku powietrznego do kategorii RENEGADE; inne źródła zawiadamiające, które pozyskały informacje o występowaniu oznak pojawienia się zagrożenia typu RENEGADE, a w szczególności: cywilne organy ATS, wojskowe lotniskowe organy ruchu lotniczego, uprawnione służby wojskowe lub państwowe (m.in. Policja, Straż Graniczna).

Uzyskane informacje i dane personel operacyjny służby ruchu lotniczego przekazuje właściwym organom systemu Obrony Powietrznej. Wstępnie decyzję o nadaniu kategorii podejmuje Dyżurna Służba Operacyjna COP w porozumieniu z Dyżurnym Operacyjnym (Duty Controller) CAOC 2. Ostatecznie kategorię nadaje Dowódca Sił Powietrznych lub Dyżurny Dowódcy Obrony Powietrznej.

Sposób działania z oznaczonym statkiem powietrznym Po nadaniu kategorii RENEGADE i podjęciu współpracy z ATM ARL podejmuje się następujące działania: śledzi się i ocenia rozwijanie się sytuacji statku powietrznego z kategorią RENEGADE; melduje i przedstawia się propozycje Dowódcy SP dotyczące statku powietrznego oznaczonego kategorią RENEGADE włącznie z podaniem właściwych reakcji systemu OP stosownie do typu kategorii oraz rozwijania się okoliczności; przekazuje się informacje o podjęciu określonych działań współdziałającym służbom wojskowym oraz zarządzającym przestrzenią powietrzną; informuje się o podjętych decyzjach Dyżurną Służbę Operacyjną Sił Zbrojnych RP; podejmuje się współpracę z organami państwa zaangażowanymi w akcję stosownie do posiadanych uprawnień (Policja, Państwowa Straż Pożarna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Żandarmeria Wojskowa, Agencja Wywiadu, Biuro Ochrony Rządu i in.).

Koordynatorem działań ze statkiem powietrznym oznaczonym kategorią RENEGADE jest Dyżurny Operacyjny COP. Wykonuje on rozkazy swoich przełożonych oraz Dowódcy Obrony Powietrznej oraz wydaje rozkazy podległym siłom dyżurnym.

W przypadku otrzymania rozkazu od Dowódcy OP o użyciu dyżurnych statków wojskowych (INTERCEPTION) DO COP wydaje stosowny rozkaz zgodnie z ustalonymi procedurami w lotach bojowych.

Możliwość zestrzelenia RENEGADE w prawie polskim W wyniku ataków terrorystycznych z 11.09.2001 r. w USA do polskiego prawa lotniczego dodano przepis umożliwiający zniszczenie cywilnego statku powietrznego ze względów bezpieczeństwa oraz w sytuacji, gdy został on użyty do działań sprzecznych z prawem (art. 122a ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (, z późn. zm.)). W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 września 2008 r., K 44/07, Trybunał uznał ten przepis za niezgodny z art. 2, art. 30 i art. 38 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ponieważ życie ludzkie nie może być wartościowane ze względu na wiek, stan zdrowia lub przewidywany czas jego dalszego trwania. Stąd każdy człowiek przebywający na pokładzie samolotu RENEGADE, w tym załoga czy pasażerowie, mają prawo do ochrony ich życia. W przypadku zaś normy wynikającej ze wspomnianego przepisu, służby państwa dostawały kompetencję do użycia osób niebędących terrorystami do przeprowadzenia akcji ratunkowej, co skutkowałoby depersonifikacją tych osób i godziłoby w ich nietykalność osobistą. Co więcej, w tym konkretnym przepisie wartość ratowana była chroniona konstytucyjnie z mniejszą intensywnościà niż poświęcana (bezpieczeństwo, ochrona prawa vs. życie). Skutkiem wyroku są obecne uregulowania umożliwiające zestrzelenie samolotu RENEGADE tylko w sytuacji, gdy nie ma nikogo na pokładzie lub są na nim wyłącznie zamachowcy (art. 18b ustawy z 12.10.1990 r. o ochronie granicy państwowej ().

Przypisy

Kategoria:Lotnictwo