Mundur Polskich Sił Zbrojnych – ubiór żołnierza Polskich Sił Zbrojnych.
Mundur Wojska Polskiego we Francji thumb|1 Dywizja Grenadierów – przegląd pododdziałów; prezydent RP Władysław Raczkiewicz i gen. Władysław Sikorski thumb|Gen. Juliusz Kleeberg wręcza dyplomy w Wojsku Polskim we Francji (1940).
Formowane jesienią 1939 roku oddziały Armii Polskiej we Francji otrzymały różnorodne, mocno wysłużone, pamiętające czasy I wojny światowej, umundurowanie barwy błękitnej. Jako nakrycia głowy służyły: czapki typu kepi, furażerki, berety i hełmy. Wojsku wydano drelichowe spodnie, stare ładownice i tornistry. Znakiem przynależności państwowej były samorzutnie nakładany polski orzeł wojskowy.
Lotnicy polscy otrzymali granatowe mundury, skórzane kurtki i ubiory polowe lotnictwa francuskiego.
Ciągłość tradycji ubioru w czasie całej wojny utrzymały załogi okrętów wojennych, które znalazły się w 1939 roku w portach Wielkiej Brytanii oraz personel dowódczy i brzegowy marynarki wojennej. Nie nastręczało to trudności wobec wielkiego podobieństwa polskich i brytyjskich ubiorów marynarskich.
24 października 1939 roku ukazał się pierwszy na wychodźstwie rozkaz Ministra Spraw Wojskowych regulujący zasady umundurowania wojska na obczyźnie. Jako zasadę przyjęto, że mundury będą kroju i barwy państw sojuszniczych z polskimi odznakami stopni wojskowych i polskim godłem wojskowym. Zniesiono obowiązek noszenia guzików z orłem państwowym, numerów pułków na naramiennikach, barwnych patek i wężyków na kołnierzu. Barwy broni i służb miały być od tej pory oznaczone małymi patkami barwnymi z wypustkami, naszywanymi na kołnierzach kurtek i płaszczy. mały|Uroczystość wręczenia sztandaru Samodzielnej Brygadzie Strzelców Podhalańskich; 10 kwietnia 1940. Wiosną 1940 roku wydano oddziałom polskim nowe umundurowanie i oporządzenie wzoru 1935. Nakryciem głowy były furażerki khakiodmienne dla szeregowych i oficerów i hełmy, a w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Podhalańskich i 2 Dywizji Strzelców Pieszych ciemnobrązowe berety francuskich oddziałów fortecznych z orłami wyciśniętymi z gumy. Na hełmie wzór 1915 malowano biały wizerunek polskiego godła wojskowego.
Kurtki żołnierskie były zapinane na pięć wypukłych guzików, z miękkim leżącym kołnierzem, spod którego widać było koszulę khaki. Niektóre oddziały z braku kurtek otrzymały grube swetry barwy khaki. Spodnie sukienne kroju pump, noszone były z owijaczami pod kolano. Obuwie stanowiły juchtowe trzewiki sznurowane z podkówkami i gwoździami. Płaszcz khaki z zapięciem jednorzędowym na pięć guzików był przystosowany do podpinania pół, by nie przeszkadzały w marszu. Kołnierze płaszczy i kurtek miały na przodzie wszytą klapkę do zakrywania numerów jednostekw oddziałach polskich zakrywały barwne paski rodzaju broni lub służby.
Kurtki oficerskie posiadały cztery kieszenie i wyłożony kołnierz do koszuli z krawatem. W nowym mundurze noszono godła metalowe lub haftowane na czapkach i furażerkach, wytłaczane z szarej gumy, wycinane z sukna lub haftowane na beretach.
Nowe oporządzenie francuskie składało się ze skórzanego pasa ze sprzączką mosiężną o dwóch kolcach, pary dwuczęściowych ładownic skórzanych podtrzymywanych na skórzanych szelkach, brezentowego tornistra i chlebaka z dwiema dużymi kieszeniami, manierki na wino w sukiennym pokrowcu noszonej na pasku przez ramię oraz maski przeciwgazowej w brezentowej torbie. Na pasie noszono metalową pochwę do bagnetu na żabce. Oddziały polskie nie otrzymały łopatek. Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich nosiła długie peleryny z kapturemnawiązanie do przedwrześniowych peleryn pułków strzelców podhalańskich, pochodzące z magazynów francuskich formacji artyleryjskich oraz brezentowe kurtki – półpłaszcze. Nad cholewką trzewika podhalańczycy wywijali białe, narciarskie skarpety, zakrywając częściowo owijacze.
Brygada Strzelców Karpackich wyposażona została w koszule tropikalne z krótkimi rękawami i szorty, wełniane skarpety do kolan lub granatowe owijacze oraz roboczy mundur drelichowy i sweter. Nakryciem głowy były sukienne francuskie furażerki. Oficerowie umundurowani zostali w lekkie bawełniane frencze z kołnierzem wykładanym, spodnie bryczesy i długie buty lub sztylpy do trzewików. Na głowach nosili przyniesione z kraju rogatywki. W brygadze nie noszono hełmów bojowych.
Żołnierze broni pancernych donaszali części umundurowania przyniesione z obozów internowania. Używano też krótszych francuskich kurtek skórzanych, czarnych beretów i hełmów czołgowych wz. 1935. Na otrzymanych od Francuzów mundurach umieszczano polskie godła i oznaki stopni.
Mundur w Polskich Siłach Zbrojnych w Wielkiej Brytanii thumb|I Korpus Polski w Szkocji – żołnierze 1 Brygady Strzelców thumb|Gen. Władysław Sikorski dekoruje odznaczeniami polskich marynarzy. thumb|1 DPanc. – ćwiczenia przed inwazją na kontynent. Od lewej: płk. dypl. Kazimierz Dworak, gen. Stanisław Maczek (1944).
W Polskich Siłach Zbrojnych w Wielkiej Brytaniiw myśl wydanego w marcu 1941 roku rozkazu Naczelnego Wodza i Ministra Obrony Narodowej przyjęto umundurowanie i oporządzenie armii brytyjskiej z zachowaniem polskich oznak stopni, guzików i orłów na nakrycia głowy, godeł na patkach kurtek generałów i oficerów dyplomowanych. Wydane 27 października 1941 roku „Przepisy umundurowania wojska poza granicami państwa polskiego”obowiązujące od 1 stycznia 1942 roku ustalały zasadnicze rodzaje ubiorów, które z niewielkimi zmianami i uzupełnieniami obowiązywały do końca istnienia Polskich Sił Zbrojnych.
Odrębność narodową akcentowano noszeniem polskiego godła na nakryciu głowy, polskimi oznakami stopniz wyjątkiem lotnictwa, guzikami z orłem przy wyjściowych kurtkach generalskich i oficerskich, patkami lub proporczykami w tradycyjnych barwach rodzaju broni, służby lub formacji. Oddziały otrzymały sukienne umundurowanie angielskie battle dress, furażerki, bluzy, spodnie, płaszcze, czarne trzewiki i spinacze. Oporządzenie stanowiło: parciane pasy główne, szelki, ładownice, tornistry, chlebaki i torby do maski przeciwgazowej. W niektórych oddziałach donaszano umundurowanie i oporządzenie francuskie.
Na wszystkich typach ubioru, z wyjątkiem płaszczy od deszczu i munduru marynarskiego obowiązywały naszywki Poland.
Ogół żołnierzy występował początkowo w furażerkach typu brytyjskiegodrap cap field senices, które po odpięciu guzików, opuszczeniu boków i daszka mogły spełniać rolę kominiarki pod hełm lub czapki zimowej. Furażerki Od 1942 roku sukcesywnie zastępowane były beretami.
Na furażerkach noszono metalowe, oksydowane orły wojskowe, na beretach w zasadzie haftowane srebrną, szarą lub białą nicią, a na hełmach malowane olejną farbą. Oznaki stopni na furażerkach i beretach haftowano lub naszywano początkowo z lewej strony – oficerskie poziomo, podoficerskie pionowo, a od lutego 1943 roku lokowano je między orłem a skórzanym obszyciem dolnej krawędzi beretu.
Berety khaki nosili żołnierze Batalionu Strzelców PodhalańskichBatalion dziedziczył tradycje 1 Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich. Kompania reprezentacyjna batalionu występowała w pelerynach. Wraz ze zmianą nakrycia głowy w armii brytyjskiej w czarne berety zmienione niebawem na granatowe, wyposażono w 1942 roku żołnierzy broni pancernych, i oddziałów technicznych I Korpusu. Berety popielatepaster gray 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa. Od 1943 roku kompania grenadierów winna nosić również berety popielate. Wbrew przepisom noszono w niej jednak berety błękitne. W pozostałych formacjach I Korpusu berety granatowe weszły w 1943 roku.
Samodzielna Kompania Grenadierów, oprócz typowego umundurowania brytyjskiego wyróżniała się popielatymi lub błękitnymi beretami, patkami na kołnierzu z wiśniową wypustką i metalowym znakiem w postaci spadochronu oraz oznaką alianckich oddziałów specjalnych noszoną na prawym rękawie. Kompania wyposażona została ponadto w amerykańskie gumowe hełmy spadochronowe i trzewiki z długą, sznurowaną cholewką.
Żandarmeria nosiła okrągłe brytyjskie czapki z białym pokrowcem. Na ramieniu zakładano czerwono-biało-czerwone opaski służbowe z literami MPoficerowie czerwone i sznury służbowe na lewym ramieniu.
Oficerowie do ubioru garnizonowo-służbowegokurta typu frencza z koszulą i krawatem mogli nosić rogatywki z barwnym otokiem. W Londynie, Edynburgu i Glasgow był to ubiór obowiązkowy. Rogatywek nie noszono do battle-dressu.
Mundur w Armii Polskiej na Wschodzie i w 2 Korpusie thumb|Armia Polska na Bliskim Wschodzie - grupa żołnierzy w obozie thumb|Defilada Samodzielnej 2 Brygady Pancernej przed gen. Kazimierzem Sosnkowskim w Hill 69 koło Gazy (1943). thumb|Inspekcja w CWWPanc w Gallipoli – na pierwszym planie gen. Władysław Anders. thumb|Mjr Leon Gnatowski, z-ca dowódcy 15 batalionu 5 Kresowej Dywizji Piechoty
Umundurowanie brytyjskie otrzymały również oddziały polskie pełniące służbę w Afryce, na Bliskim Wschodzie i walczące na terenie Włoch. Obok mundurów sukiennych zaopatrywano je również w drelichowe barwy piaskowej, składające się z furażerki, kasku tropikalnego, koszuli tropikalnej z naramiennikami, tropikalnej kurtki oficerskiej bush jacket, szortów, swetra i długich drelichowych spodni zamiast bryczesów. Koszule noszono z podwiniętymi rękawami. Oficerowie używali koszul z krótkimi rękawami. Oznaki stopni noszono w formie nasuwek na naramienniki, a oznaki rozpoznawcze z naszywką „Poland” na przymocowanych sznurkiem do naramiennika i przypiętych na zatrzaski „klapkach” z materiału tropikalnego. Szeregowi używali do szortów wełnianych skarpet pod kolano bez stóp, które obwiązywano owijką nad cholewką trzewika lub z braku owijek spinano spinaczem.
Do połowy 1942 roku obowiązywało oficerów i szeregowych zapinanie bluzy battle-dress pod szyją. Rozpiąć można było w czasie marszu lub przy wykonywaniu prac biurowych i poza służbą. Przy rozpiętym kołnierzu kurtki obowiązywała oficerów i podoficerów koszula khaki i krawat. Od połowy 1942 oficerowie mieli zawsze kołnierz bluzy rozpięty i klapy zapięcia wyłożone. Szeregowi nadal nosili bluzę zapiętą pod szyją i koszulę bez kołnierzyka i krawata. Od lutego 1945 roku wprowadzono dla szeregowych koszule z krawatem.
Do 1943 roku oficerowie występując w szeregu i na służbie nosili pas skórzany z koalicyjką i pistoletem w skórzanym futerale. Poza służbą nie noszono pasa. Dozwolony był pas miękki z materiału kurtki na wyjściowej kurtce oficerskiej. Od 1943 roku oficerowie i szeregowi obowiązani byli nosić na bluzie battle-dress pas parciany typu żołnierskiego, poza służbą bez szelek, a w służbie z szelkami i z rewolwerem w brezentowym futerale.
W styczniu czarne berety przyznano 2 BKPanc, trzem pułkom rozpoznawczymułańskim i kompaniom transportowym 2 Korpusu. Berety ciemnozielone nosiła 1 Samodzielna Kompania Commando. 18 marca 1944 roku rozpoczęto wymianę furażerek na berety khakiz wyjątkiem oddziałów pancernych i technicznych. Proces ten trwał do 1 lipca. W kwietniu 1945 roku wymieniono je na berety granatowe.
W Palestynie Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich została przemundurowana na wzór brytyjski. Były to zestawy tropikalne typu battle dres, koszule tropikalne z podwijanymi rękawami i szorty barwy piaskowej, wełniane skarpety pod kolano, krótkie sukienne owijki zastąpione później brezentowymi spinaczami, dwurzędowy płaszcz sukienny, furażerki sukienne i bawełniane, hełmy stalowe z malowanymi godłami, kapelusze australijskie i hełmy korkowe. W skład ekwipunku wchodziły pasy i ładownice skórzane, zamienione później na parciane, plecak, chlebak i manierka w sukiennym pokrowcu.
Mundur polowy oficerów był identyczny. Ubiór wyjściowy stanowiły kurtki z lekkiego materiału, bryczesy, buty czarne lub brązowe z długą cholewą lub sztylpy i skórzane pasy z koalicyjką.
Mimo rozkazu Naczelnego Wodza z 27 października 1941 o oznaczeniu rękawów mundurów żołnierzy polskich na obczyźnie naszywką „Poland”, oznaka ta nie była noszona w brygadzie>.
Umundurowanie kobiet thumb|Pestki w Palestynie (1943)