Magistrat miasta Poznania (1919–1939)

Magistrat miasta Poznania (1919–1939) (od 1934: Zarząd Miejskinazwa Magistrat była używana także po 1933) – polski organ władzy wykonawczo-zarządzającej w gminie miejskiej działający w Poznaniu w okresie 1919–1939.

Organizacja Magistrat działał na podstawie ordynacji miejskiej z 1853 oraz przepisów instrukcji dla magistratów miejskich z 25 maja 1835 i rozporządzenia z 12 sierpnia 1897; w 1934 wprowadzony został regulamin pracy.

Członkowie Magistratu dzielili się na płatnych i niepłatnych. Każdy obywatel uprawniony do głosowaniaz wyjątkiem przewlekle chorych, wyjeżdżających często z powodu interesów oraz tych którzy ukończyli 60 rok życia mógł zostać powołany na okres co najmniej 3 lat na stanowisko niepłatnego (honorowego) członka Magistratua także innego urzędu w administracji samorządowej miasta, np. radnego, członka miejskich deputacji administracyjnych, naczelnika okręgu lub opiekuna społecznego (radca ubogich). Liczba niepłatnych członków była zależna od liczebności miastamiasto z liczbą mieszkańców 60-100 tysięcy miało prawo do 10 radców niepłatnych oraz 2 kolejnych w przypadku zwiększenia populacji o 50 tysięcy; wybierani byli oni przez Radę Miasta na okres 6 lat co 3 lata (tak, aby co 3 lata ustępowała połowa składu). Liczba płatnych członków Magistratu zależna była od potrzeb. Wybierani byli na okres 12 lat. Magistratem kierował prezydent miasta jako przewodniczący; wyznaczał terminy obrad i kierował ich przebiegiem. Miał również głos znaczący w przypadku równości głosów w głosowaniu.

Magistrat nie był organem kadencyjnymw przeciwieństwie do Rady Miasta, funkcjonował stale i bez przerw.

Stanowiska w Magistracie nie można było łączyć ze stanowiskiem urzędnika lub funkcjonariusza sprawującego nadzór nad gminą, radnego lub innego niższego urzędnika miejskiego, miejskiego poborcy podatkowego (w miastach powyżej 10 000 mieszkańców), urzędnika prokuratury lub wykonawczego urzędnika policyjnego. Przepisy zapobiegały także nepotyzmowi.

Wyboru na stanowisko płatnego członka Magistratu dokonywano w wypadku opróżnienia stanowiska lub ukończenia okresu urzędowania. Rada Miasta rozpisywała konkurs na wolne stanowisko. Kandydat na radcę miał mieć nieposzlakowaną opinię, wiek do 45 lat, odpowiednie wykształcenie. Kandydatury rozpatrywała specjalnie wyznaczona komisja Rady Miasta, następnie były one poddawane głosowaniu (przy większej liczbie członków w kilku turach). Władze państwowe zatwierdzały ostatecznie radców.

Magistrat obradował zazwyczaj dzień przed obradami Rady Miastabyły to najczęściej wtorkowe przedpołudnia w Ratuszu w złotej sali. Kworum wynosiło 1/3 statutowej liczby członków. Przedstawiciele Magistratu uczestniczyli w charakterze doradców w posiedzeniach plenarnych i posiedzeniach komisji Rady Miasta (votum consultativum).

Rok sprawozdawczy Magistratu zaczynał się 1 kwietnia i trwał do 31 marca kolejnego roku. Od roku sprawozdawczego 1929/1930 sprawozdania publikowane były w corocznym Sprawozdaniu Zarządu Stołecznego Miasta PoznaniaSprawozdania w: Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Posiedzenia Magistratu do 1931 nie posiadały szczegółowej dokumentacji przebiegu; zazwyczaj zapisywano jedynie teksty podjętych uchwał.

Deputacje Deputacje administracyjne były organami doradczymi Magistratu. Na zlecenie Magistratu administrowały różnymi działami administracji miejskiej i nadzorowały pracę urzędników. W skład deputacji mogli wejść członkowie Magistratu, Rady Miejskiej oraz obywatele powołani przez Magistrat.

Przy Magistracie działały m.in.: Deputacja Szkolna, Deputacja Ubogich, Deputacja Szpitala Miejskiego, Deputacja Budownictwa Naziemnego, Deputacja Budownictwa Podziemnego, Deputacja Parków i Ogrodów Miejskich, Deputacja Realności Miejskich, Deputacja Teatrów Miejskich, Deputacja Długów i Majątku Miejskiego, Deputacja Zakładów Siły, Światła i Wodociągów, Deputacja Rzeźni i Targowiska Zwierzęcego, Deputacja Miejskiej Kasy Oszczędności, Deputacja Straży Pożarnej, Deputacja Lombardu Miejskiego, Deputacja Miejskiego Urzędu Targu Poznańskiego, Deputacja Spalarni śmieci, Deputacja Majątku Naramowice, Deputacja Przeładowni Miejskiej, Deputacja Taboru Miejskiego i Oczyszczania Ulic.

Wydział Miejski Wydział Miejski był organem władzy administracyjnej I instancji oraz pełnił funkcję sądu administracyjnego I instancji na terenie powiatu miejskiego Poznań. W jego skład wchodziło 4 członków Magistratu oraz przewodniczący – prezydent miasta.

Miejski urząd Policyjny (1925-1932) Miejski urząd Policyjny (MUP)zmiana nazwy od 1929 na Miejski Urząd Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego (MUBiPP) powstał w 1925 w wyniku zniesienia Starostwa Grodzkiego w Poznaniu. Do 1930 nadzór nad nim sprawował Urząd Wojewódzki (dyrektorem Urzędu był członek Magistratu – Adam Mizgalski, lecz nie podlegał on decyzjom prezydenta miasta w zakresie pracy w Urzędzie). Od 1930 uprawnienia dyrektora Urzędu otrzymał prezydent Poznania Cyryl RatajskiAdam Mizgalski został zdymisjonowany. W 1932 przywrócono Starostwo Grodzkie w PoznaniuRozporządzenie Rady Ministrów z 27 kwietnia 1932 r. o powiatach miejskich.

Sekretariat prezydialny (1928-1931) Powstał 1 października 1928. Załatwiał sprawy związane ze stanowiskiem prezydenta miasta Poznania jako przedstawiciela rządu na miasto Poznań, sprawy związane z funkcją prezydenta jako szefa administracji ogólnej i komunalnej, osobiste sprawy prezydenta oraz sprawy zlecona przez niego, sprawy dyscyplinarne (w zakresie wstępnych dochodzeń). Został zniesiony w roku sprawozdawczym 1930/1931.

Inspektorat administracji miejskiej (1931-) Powołany w listopadzie 1931. Służył prezydentowi miasta do sprawowania kontroli nad poszczególnymi wydziałami administracji miejskiej oraz przedsiębiorstwami miejskimi.

Wydział Administracji Ogólnej I instancji (1932-) Wydział został powołany w związku ze zmianą prawa w 1932. Przejął zakres uprawnień prezydenta miasta jako władzy powiatowej administracji ogólnej w Poznaniu.

Sekretariat osobisty prezydenta (1934-) Utworzony przy Administracji Ogólnej w październiku 1934. Do jego zadań należało: załatwianie korespondencji przychodzącej, przyjęcia interesantów i kontakt z urzędnikami innych wydziałów oraz inne sprawy zlecone przez prezydenta. Od 1 stycznia 1936 sekretariat załatwiał sprawy związane z reprezentacją miasta na uroczystościach, zbiórkach, itp. Sekretariat układał porządek zajęć oficjalnych i reprezentacyjnych dla prezydenta.

Urzędnicy miejscy

Zadania i uprawnienia Magistrat inicjował, zatwierdzał i wykonywał uchwały Rady Miasta. Bezpośrednio zarządzał zakładami i instytucjami gminnymi, administrował sprawami gminy oraz jej finansami. Reprezentował gminę na zewnątrz: przed sądami, instytucjami i obywatelami.

Miał prawo proponować kandydatów do przyznania honorowego obywatelstwa miasta; kandydatury zatwierdzała Rada Miasta. Za zgodą Rady Miasta, miał prawo przyznania obywatelstwa miejskiego (swojszczyzny) obywatelom nie spełniającym wszystkich formalnych warunkówprawo do obywatelstwa miejskiego miał obywatel polski w wieku powyżej 21 lat, który zamieszkiwał na terenie gminy co najmniej 6 miesięcy i posiadał pełnię honorowych praw obywatelskich; Magistrat mógł znieść warunek minimalnego okresu zamieszkiwania.

Działalność

1919 Przemianowanie ulicy St. Paulikirchstrasse na ul. św. Pawłaostatecznie prezydent policji 5 stycznia 1920 przemianował ją na ul. Pawła (obecnie ul. Fredrynazwę tę ulica po raz pierwszy uzyskała w 1922) z inicjatywy Magistratu mimo sprzeciwu Rady Miasta, by nazwać ją ul. Franciszka RatajczakaDział bieżący w: Kronika Miasta Poznania 3/1938 s. 347.

1931 7 lipca 1931 Magistrat zadecydował o zamknięciu opery z dniem 1 września 1931; decyzję tę zatwierdziła Rada Miasta dzień później.

1937 Ze względu na rozwiązanie Rady Miasta 25 stycznia 1937 i dwukrotne odraczanie wyborów 23 lipca 1937 oraz 22 stycznia 1938 w tym okresie funkcję Rady Miasta pełnił Magistrat. Odbył on 51 posiedzeń.

1939 3 września 1939 przewodniczący Zarządu Miejskiego Tadeusz Ruge wyjechał z Poznania, następnego dnia miasto opuściła reszta członków Magistratu. 5 września zarząd nad miastem przejął Cyryl Ratajski oraz komisaryczny Zarząd Miasta. Po przejęciu władzy przez Niemców 14 września 1939 zaczął funkcjonować okupacyjny Zarząd MiastaKaczmarek Ignacy: Notatki o Zarządzie Poznania w latach 1939–1945 w: Kronika Miasta Poznania 3/1959, s. 77-83; on-line: .

Lista członków MagistratLataPłatni członkowieNiepłatni członkowie1923Książka adresowa miasta stołecznego Poznania; Telephone directory address-book (business and residential), Poznań 1923, s. *302. Cyryl Ratajski, prezydent Poznania Mikołaj Kiedacz, wiceprezydent Stanisław Nowicki, radca miejski Władysław Kultys, radca miejski Drozdowicz, radca miejski dr Tadeusz Szulc, radca miejski Kazimierz Ruciński, radca miejski Frankiewicz, radca miejski Józef Jasiński, radca miejski Berkan, radca miejski Wlekliński, radca miejski Jan Cynka, radca miejski Jan Słomiński, radca miejski Władysław Kontrowicz, radca miejski Piechowski, radca miejski dr Jan Sławski, radca miejski Stanisław Robiński, radca miejski Glabisz, radca miejski Adam Kłos, radca miejski dr Zygmunt Głowacki, radca miejski1929–19301930–19311931–19321932–19331933–9 marca 1934Zarząd Miejski od 9 marca 19349 marca 1934na podstawie Ustawy z 23 marca 1933 o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego ()–19341934–19351935–19361936–19371937–19381938–3/4 września 19395–14 września 1939oficjalnie klucze od miasta zostały przekazane Niemcom wcześniej, 11 września 1939

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Poznań w XX wieku Kategoria:Polityka w Poznaniu Kategoria:Listy biograficzne Kategoria:Zarządy miast II Rzeczypospolitej