thumb|Czernidłówka pospolita thumb|Czernidłówka łodygowa thumb|Czernidłówka pstra mały|Czernidłówka szpiczasta Coprinopsis P. Karst. (czernidłówka) – rodzaj grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Charakterystyka Do rodzaju Coprinopsis należy ponad 120 gatunków. Pewne ich oznaczenie jest trudne i zazwyczaj niemożliwe bez badań mikroskopowych. Tylko niektóre gatunki (np. Coprinopsis atramentaria) są łatwe do odróżnienia.
Gatunki należące do rodzaju Coprinopsis charakteryzują się występowaniem na kapeluszu i trzonie osłony. Mikroskopowa budowa jej komórek ma duże znaczenie przy identyfikacji gatunków: sekcja Narcotici: osłona składająca się głównie z niemal kulistych, cienkościennych, zawsze brodawkowatych komórek; zarodniki zawsze z exosporium (czasem niewyraźnym) sekcja Nivei: osłona składa się głównie z prawie kulistych, cienkościennych, gładkich lub inkrustowanych komórek, czasami z wypustkami, ale nie gęsto pokrytych brodawkami sekcja Tomentosi: osłona składająca się z łańcuchów komórek o kształcie zbliżonym do cylindra, cienko- lub grubościennych, gładka lub inkrustowana.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).
Badania z zakresu filogenetyki molekularnej wykazały, że rodzaj Coprinus nie był taksonem monofiletycznym i należy go rozbić na rodzaje Coprinus (sensu stricto), Coprinellus, Coprinopsis, Parasola, Narcissea, Tulosesus i inne. Tak więc do rodzaju Coprinopsis należy część gatunków dawniej włączanych do rodzaju Coprinus.
W 2003 roku Władysław Wojewoda zaakceptował dla rodzaju Coprinus polską nazwę czenidłak, po przeniesieniu z niego wielu gatunków do nowo utworzonego rodzaju Coprinopsis ich polskie nazwy stały się niespójne z nowymi nazwami naukowymi. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała dla rodzaju Coprinopsis nazwę czernidłówka.
Gatunki występujące w Polsce Coprinopsis acuminata (Romagn.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka szpiczasta Coprinopsis annulopora (Enderle) P. Specht & H. Schub. 2013 – czernidłówka pierścieniopora Coprinopsis argentea (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis atramentaria (Bull.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka pospolita Coprinopsis argentea (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka srebrzysta Coprinopsis bellula (Uljé) P. Roux & Eyssart. 2011 Coprinopsis candidata (Uljé) Gminder & Böhning 2016 Coprinopsis candidolanata (Doveri & Uljé) Keirle, Hemmes & Desjardin 2004 Coprinopsis canoceps (Kauffman) Örstadius & E. Larss. 2015 – czernidłówka drobna Coprinopsis cinerea (Schaeff.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001– czernidłówka szarawa Coprinopsis cinereofloccosa (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis coniophora (Romagn.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis cortinata (J.E. Lange) Gminder 2010 – czernidłówka zasnówkowata Coprinopsis cothurnata (Godey) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis echinospora (Buller) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis ephemeroides (DC.) G. Moreno – czernidłówka brązowoszara Coprinopsis episcopalis (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis erythrocephala (Lév.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka różowawa Coprinopsis extinctoria (Fr.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka nadrzewna Coprinopsis filiformis (Berk. & Broome) Voto 2019 – czernidłówka nitkowatotrzonowa Coprinopsis foetidella (P.D. Orton) A. Ruiz & G. Muñoz 2016 Coprinopsis friesii Quél. (Quél.) P. Karst. 1881 – czernidłówka łodygowa Coprinopsis fusispora L. Nagy, Vágvölgyi & Papp 2013 – czernidłówka wrzecionowatozarodnikowa Coprinopsis geesterani (Uljé) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis gonophylla (Quél.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis goudensis (Uljé) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis idae (Uljé) La Chiusa & Boffelli 2017 Coprinopsis insignis (Peck) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis iocularis (Uljé) La Chiusa & Boffelli 2017 Coprinopsis jonesii (Peck) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis krieglsteineri (Bender) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka ciemnooczkowa Coprinopsis kubickae (Pilát & Svrček) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis laanii (Kits van Wav.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka omączona Coprinopsis lagopus (Fr.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001– czernidłówka srokata Coprinopsis macrocephala (Berk.) Redhead, Vilgalys & Moncalv 2001 – czernidłówka wełnistotrzonowa Coprinopsis marcescibilis (Britzelm.) Örstadius & E. Larss. 2008 Coprinopsis narcotica (Batsch) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka szarobiała Coprinopsis nemoralis (Bender) La Chiusa & Boffelli 2017 – czernidłówka gajowa Coprinopsis nivea (Pers.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka śnieżnobiała Coprinopsis ochraceolanata (Bas) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka żółtawa Coprinopsis pachyderma (Bogart) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis pannucioides (J.E. Lange) Örstadius & E. Larss. 2008 Coprinopsis phaeospora (P. Karst.) P. Karst. 1881 Coprinopsis phlyctidospora (Romagn.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis picacea (Bull.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001– czernidłówka pstra Coprinopsis poliomalla (Romagn.) Doveri, Granito & Lunghini 2005 – czernidłówka oszroniona Coprinopsis pseudofriesii (Pilát & Svrček) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis pseudonivea (Bender & Uljé) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis pseudoradiata (Kühner & Joss. ex Watling) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis radiata (Bolton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka końska Coprinopsis romagnesiana (Singer) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis rugosobispora (J. Geesink & Imler ex Walleyn) A. Melzer & Schößler 2016 Coprinopsis rugosomagnispora Gierczyk, Pietras, Piątek, Gryc, Czerniawski & Rodr.-Flakus 2017 Coprinopsis saccharomyces (P.D. Orton) P. Roux & Guy García 2006 Coprinopsis scobicola (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis semitalis (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka skrzydlatozarodnikowa Coprinopsis spelaiophila (Bas & Uljé) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis spilospora (Romagn.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis stangliana (Enderle, Bender & Gröger) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 – czernidłówka wapieniolubna Coprinopsis stercorea (Fr.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001– czernidłówka łajnowa Coprinopsis subcylindrosporus (E. Ludw.) U. Täglich 2018 Coprinopsis subtigrinella (Dennis) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis tectispora (Bogart) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis trispora (Kemp & Watling) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis tuberosa (Quél.) Doveri, Granito & Lunghini 2005 – czernidłówka sklerotowa Coprinopsis urticicola (Berk. & Broome) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Coprinopsis xenobia (P.D. Orton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo 2001 Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków występujących w Polsce według Władysława Wojewody (opisane jako czernidłaki Coprinus), uzupełniony o nowe badania B. Gierczyka. Nazwy polskie według Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate