Erwin Ackerknecht (ur. 15 grudnia 1880 w Baiersbronn w Wirtembergii, zm. 24 sierpnia 1960 w Ludwigsburgu) – niemiecki historyk literatury, prof. dr filozofii, pisarz, bibliotekarz, nauczyciel.
Życiorys mały|250px|Kamienica, w której mieszkał Erwin Ackerknecht w latach 1905–1907 Był synem nauczyciela gimnazjalnego (później – profesora), Juliusa Ackerknechta (1856–1932). Studiował historię, filozofię i teologię na Uniwersytecie w Tybindze; stopień doktora otrzymał w Tybindze w roku 1902, na podstawie pracy nt. Die Theorie der Lokalzeichen. W okresie od kwietnia 1904 r. do lutego 1905 r. pracował na stanowisku pomocniczego pracownika naukowego w poznańskiej Bibliotece Cesarskiej.
W roku 1905 rozpoczął pracę w szczecińskiej Bibliotece Miejskiej jako pomocnik bibliotekarza; od 1907 r. zajmował stanowisko bibliotekarza miejskiego – dyrektora Biblioteki Miejskiej. Poza wykonywaniem zadań związanych z jej rozwojem popularyzował czytelnictwo we wszystkich środowiskach, uważając – jako socjaldemokrata – samokształcenie za drogę awansu społecznego. W latach 1933–1939 jego uprawienia zostały ograniczone przez władze III Rzeszy – uznano go za osobę „niepewną politycznie” (jednoznacznie odżegnał się od idei nazizmu); zajął się pracą naukową i pomorskim archiwum biograficznym. W czasie II wojny światowej był ponownie dyrektorem biblioteki; w latach 1943–1944 zabezpieczał jej zbiory przed zniszczeniem; w czasie alianckich bombardowań utracił – w pożarze swojego mieszkania – zbiory prywatne i własne rękopisy.
W marcu 1945 roku wraz z rodziną opuścił Szczecin; w roku 1946 pracował przez pewien czas w referacie kultury administracji Ludwigsburgu, w którym założył Miejską Bibliotekę i Uniwersytet Ludowy. W październiku 1946 r. otrzymał stanowisko dyrektora Niemieckiego Narodowego Muzeum Schillera (Deutsches Schiller-Nationalmuseum) w Marbach am Neckar, które zajmował do 1954 r.; pełnił też (od 1948 r.) funkcję przewodniczącego Szwabskiego Towarzystwa Schillera (Schwabischer Schiller-Verein) oraz prowadził (jako docent) zajęcia dydaktyczne w szkole bibliotekarskiej w Stuttgarcie (Süddeutsche Bibliothekarschule); po uzyskaniu tytułu profesora opuścił stanowiska w Marbach i Ludwigsburgu, koncentrując się na pracy naukowej i edytorskiej.
Działalność w Szczecinie Był jednym z twórców księgozbioru naukowego; powiększył jego zasoby od 3,6 tys. tomów w 1905 r. do niemal 10 tys. w 1915 ok. 28 tys. w 1927 r. i ok. 55 tys. w 1935 r. Utworzył oddziały piśmiennictwa kulturalno-politycznego i literatury pięknej; zorganizował utworzenie ogólnego katalogu dla wszystkich bibliotek, w tym dla zbiorów Pomorskiego Towarzystwa Historycznego i Archeologicznego (Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde); w skład Biblioteki Miejskiej wchodziły też biblioteki: wojskowa, szpitalna, szkolna, muzyczna, dla podróżnych, dla niewidomych. Zorganizował w roku 1920 Pomorską Poradnię Biblioteczną, a w roku 1923 – bibliotekę objazdową.
Aktywnie zabiegał o upowszechnienie czytelnictwa. Zapoczątkował wydawanie czasopisma Bücherei und Bildungspflege (edukacja i bibliotekarstwo). Własne artykuły na temat książek i bibliotekarstwa oraz felietony publikował również w dodatku literackim do dziennika Stettiner Generalanzeiger.
We współpracy z Biblioteką Ludową (Volksbucherei, otwarta w 1919 r.) utworzył Szkołę Ludową (Volksschule), nawiązującą do tradycji Robotniczych Szkół Oświatowych (Arbeiter Bilchungsschule), w której organizowano naukowe odczyty, przedstawienia teatralne i koncerty. Na potrzeby szkoły corocznie wydawano wykazy czasopism, ułatwiających słuchaczom zrozumienie wykładów. Działalność szkoły została zawieszona w 1934 r. (zob. III Rzesza).
Był jednym z inicjatorów utworzenia w roku 1914 kina „Urania”, prezentującego wartościowy repertuar i pełniącego funkcje oświatowe. Był współorganizatorem pieszych wycieczek młodzieży w okolicach Szczecina.
Publikacje W publikacyjnym dorobku Erwina Ackerknechta znajdują się prace z różnych dziedzin: krytyki literackiej, teorii sztuki, filozofii, psychologii, problemów teatru i filmu. Zbiory są przechowywane w Deutsche Nationalbibliothek, Deutsches Literaturarchiv Marbach oraz w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie (byłej Stadtbibliothek). Wybrana część dorobku byłego dyrektora biblioteki została przetłumaczona na język polski i opublikowana w serii dedykowanej osobom najbardziej zasłużonym dla rozwoju piśmiennictwa na Pomorzu Zachodnim – „Monumenta Pomeranorum II”, Erwin Ackerknecht – bibliotekarz, humanista (1880–1960). Wybór pism.
Teksty zamieszczone w „Monumenta Pomeranorum II” O zdolności człowieka śniącego do koncentracji (1906), O zakresie i wartości pojęcia „jakość całościowa” (1913), Środki propagandowe i poszukiwanie użytkowników w bibliotece powszechnej (1917), Technika i administracja kinoteatru (1917), Niemieckie pismo biblioteczne (1919), Myśli przewodnie (1919), Biblioteka ruchoma (1922), O własnym życiu słowa (1923), Niemiecka literatura piękna w bibliotece naukowej (1924), Biblioteki nauczycielskie i uczniowskie (1924), Komunalna praca oświatowa (1925), Godziny głośnego czytania jako pomocnicza forma pracy bibliotecznej (1927), Reforma filmu – bez filmu? (1928), Mała biblioteka własna (1929), Bibliotekarstwo i komunalna praca oświatowa (1929), Ławy-stoły do czytelni filialnych (1929), Pomocnicze formy pracy bibliotecznej (1930), Sztuka czytania(1931), Godziny głośnego czytania (1931), Zbiorcze omówienia autorów (1932), Ustawodawstwo biblioteczne (1933).
Życie prywatne Erwin Ackerknecht miał młodszego brata Eberharda (1883–1968), później – wet. (prof. dr med.). Syn, Erwin Henry Ackerknecht (1906–1988), również został lekarzem (prof. dr med.), studiował neurologię i psychiatrię w Berlinie oraz antropologię w Paryżu; był profesorem historii medycyny w Madison, Wisconsin i Zurychu; w 1948 r. otrzymał obywatelstwo USA.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Tybindze Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem przed 1945 Kategoria:Niemieccy bibliotekarze Kategoria:Niemieccy filozofowie XX wieku Kategoria:Niemieccy historycy literatury Kategoria:Niemieccy nauczyciele Kategoria:Niemieccy pisarze Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1960