Międzynarodowa Unia Nauk Radiowych (fr. Union Radio-Scientifique Internationale, URSI; ang. International Union of Radio Science) – międzynarodowa organizacja inicjująca i koordynująca prace naukowe w dziedzinie nauk radiowych (dotyczących pól i fal elektromagnetycznych); wchodzi w skład Międzynarodowej Rady Nauki (ICSU – International Council for Science).
Historia thumb|left|Robert Goldschmidt (1911 r.) Za początek historii URSI uważa się działania, podejmowane w Belgii w początkowym okresie rozwoju radiokomunikacji, za czasów panowania Leopolda II i Alberta I. Dotyczyły one poszukiwań możliwości zapewnienia radiowej łączności w Kongo Belgijskim. Pierwsze połączenie radiowe w Kongo oraz między Kongo i Belgią powstało w roku 1911, dzięki Robertowi Goldschmidtowi (dr chemii, bankier, wynalazca). Goldschmidt stwierdził potrzebę szerokiego międzynarodowego porozumienia w sprawie rozwoju radia. W październiku 1913 r. zorganizowano w pałacu królewskim w Laken (Bruksela) spotkanie dziewięciu przedstawicieli siedmiu państw. Powołano międzynarodową komisję, Commission provisoire internationale de télégraphie sans fil scientifique, której honorowym przewodniczącym został Albert I; w kwietniu następnego roku zmieniono jej nazwę na Commission internationale de télégraphie sans fil scientifique; uzgodniono pierwszy międzynarodowy program badawczy, realizowany w trzech komitetach narodowych – belgijskim, francuskim i angielskim. W 1919 r. weszła w skład utworzonego po I wojnie światowej International Research Council (później – Międzynarodowa Rada Nauki, ICSU).
Struktura organizacyjna W roku 1922, na pierwszym Zgromadzeniu Generalnym URSI w Brukseli, przyjęto zasady organizacyjne – wyodrębniono komisje naukowe; ustalono, że członkami URSI będą komitety narodowe. Kolejne Zgromadzenia Generalne odbywają się w różnych miastach co 3 lata (np. w 1972 r. w Warszawie oraz w 2026 r. w Krakowie). W czasie Zgromadzeń obraduje Rada Unii (ang. URSI Council), w której poszczególne państwa są reprezentowane przez Komitety, powoływane przy narodowych Akademiach Nauk (lub równorzędnych organizacjach). Rada Unii wybiera władze (Board of Offcers): prezydenta, czterech wiceprezydentów i sekretarza generalnego (w latach 1919–1935 sekretarzem generalnym był R. Goldschmidt). W skład Board of Offcers wchodzi też dotychczasowy prezydent. Pomiędzy Zgromadzeniami organizacją zarządza sekretarz generalny i sekretariat, urzędujący w Gandawie.
Komisje Naukowe Działalność naukowa Unii jest prowadzona w komisjach, zajmujących się mniejszymi obszarami nauki. W skład każdej komisji wchodzą przedstawiciele wszystkich komitetów narodowych. Światowi przewodniczący i wiceprzewodniczący Komisji są wybierani na 3 lata przez przedstawicieli komitetów narodowych w czasie Zgromadzenia Generalnego. W czasie Zgromadzenia jest też przyjmowany program badań.
W URSI działają Komisje Naukowe: Komisja A: Metrologii Elektromagnetycznej (ang. Electromagnetic Metrology) Komisja B: Fal i pól elektromagnetycznych (ang. Fields and Waves) Komisja C: Sygnałów i Systemów (ang. Signals and Systems) Komisja D: Elektroniki i fotoniki (ang. Electronics and Photonics) Komisja E: Szumów i zakłóceń elektromagnetycznych (ang. Electromagnetic Noise and Interference) Komisja F: Propagacji fal i teledetekcji (ang. Wave Propagation and Remote Sensing) Komisja G: Propagacji fal radiowych w jonosferze (ang. Ionospheric Radio and Propagation) Komisja H: Fale w plazmie (ang. Waves in Plasmas) Komisja J: Radioastronomii (ang. Radio Astronomy) Komisja K: Elektromagnetyzm w biologii i medycynie (ang. Electromagnetics in Biology and Medicine)
Nagrody przyznawane przez URSI The Balthasar Van der Pol Gold Medal The John Howard Dellinger Gold Medal The Appleton Prize The Booker Gold Medal The Issac Koga Gold Medal
Polacy we władzach URSI Wiceprezydentami URSI byli polscy naukowcy: 1966–1972 – Janusz Groszkowski, 1978–1984 – Adam Smoliński, 1999–2005 – Andrzej Wernik,
Funkcję Światowego Przewodniczącego Komisji Naukowej URSI pełnili: 1975–1977 – Adam Smoliński (Komisja D), 1984–1986 – Stefan Hahn (Komisja A), 1990–1992 – Andrzej Wernik (Komisja G).
Przypisy
Kategoria:Międzynarodowe organizacje naukowe Kategoria:Organizacje związane z fizyką Kategoria:Radiotechnika *