Zbigniew Stanisław Osostowicz, ps. Leliwa (ur. 6 lipca 1893 we Lwowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Młodość i działalność niepodległościowa Syn Władysława i Zdzisławy z Wyszyńskich, urodzony 6 lipca 1893 we Lwowie. Od 1906 był członkiem tajnych organizacji niepodległościowych. Absolwent C.K. Gimnazjum w Brzeżanach, gdzie w 1912 zdał egzamin dojrzałości, a w jego klasie uczył się m.in. Józef Ołpiński. W latach 1910–1912 kierował oddziałem Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” w Brzeżanach. Tam też od 1 lipca 1911 należał do Związku Strzeleckiego, gdzie był podoficerem. Ponadto był członkiem Towarzystwa Szkoły Ludowej, skautingu oraz Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W 1912 podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego.

Służba wojskowa W czasie I wojny światowej, 4 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich w Krakowie. Początkowo służył w 2 kompanii I baonu 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. 14 maja 1915, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Legionów Polskich w Marmaross Sziget „ze stopniem dobrym”, został mianowany aspirantem oficerskim w randze tytularnego sierżanta z poborami plutonowego i otrzymał przydział do Baonu Zapasowego nr I. Był oficerem 10 kompanii 6 pułku piechoty Legionów (wraz z bratem Tadeuszem). Uczestniczył m.in. w walkach pod Optową i Sitowiczami. 1 maja 1916 awansował na chorążego. W lipcu 1917, po kryzysie przysięgowym został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii, a we wrześniu tego roku przetransportowany razem z szeregowymi III batalionu 6 pp LP do miejscowości Visk na Węgrzech, gdzie został zdegradowany do stopnia tytularnego sierżanta i wcielony do Armeefeldausbildungsgruppe generała Kövessa. W Visk napisał słowa do piosenki „Szeregami idą ku mnie...”. W 1918 uciekł i następnie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Przemyślu, gdzie był komendantem. Za postawę wykazaną w czasie walk, podczas których dał „przykłady odwagi i poświęcenia”, 17 maja 1922 został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie – który poparł dowódca pułku Mieczysław Norwid-Neugebauer, czytamy:

Z dniem 10 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem stopnia podporucznika nadanego 15 listopada 1918 przez generała majora Edwarda Śmigły-RydzaDziennik Rozkazów Wojskowych z 18 stycznia 1919 r. Nr 5, poz. 201.. Latem 1920 pełnił służbę w Oddziale V Naczelnego Dowództwa. Na tym stanowisku 19 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w „grupie byłych Legionów Polskich”. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. 1 czerwca 1921, w stopniu kapitana i tytułem adiutanta sztabowego, pełnił służbę w Naczelnym Dowództwie, pozostając na ewidencji 6 pułku piechoty Legionów. W 1921 został słuchaczem II Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 392. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 1 października 1923, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. Studiując, a następnie pełniąc służbę sztabową pozostawał oficerem nadetatowym 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich w Przemyślu. 31 marca 1924 awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 121. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 grudnia 1924 roku został przeniesiony do 49 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Kołomyi na stanowisko dowódcy III batalionu. 25 października 1926 roku został przeniesiony z Oddziału V Sztabu Generalnego w Warszawie do 5 Dywizji Piechoty we Lwowie na stanowisku szefa sztabu. 27 kwietnia 1929 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie na stanowisko szefa Oddziału Ogólnego. W 1931 roku w Oddziale III Operacyjnym Sztabu Głównego na stanowisku szefa wydziału. 28 lutego 1935 został przeniesiony w stan nieczynny, który został przedłużony w 1935 o dalsze trzy miesiące. W 1937 został przeniesiony w stan spoczynku z przydziałem mobilizacyjnym do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Mieszkał w Warszawie przy ul. Filtrowej 68 i pracował w Sekretariacie Generalnym Pocztowej Kasy Oszczędności przy ul. Jasnej 9 na stanowisku sekretarza generalnego.. Ponadto udzielał się społecznie w Kole Podolskim w Towarzystwie Rozwoju Ziem Wschodnich, gdzie był przewodniczącym.

II wojna światowa, zbrodnia katyńska W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany, przydzielony do sztabu Armii „Modlin” i wyznaczony na stanowisko oficera sztabu w Oddziale I. 16 września 1939 wyjechał z II rzutem sztabu ze wsi Mszanka, położonej na południe od Włodawy, do Lubomla i dalej do Włodzimierza Wołyńskiego lub do Lwowa.

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli. Od 17 listopada 1939 przebywał w obozie jenieckim NKWD w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 017/3 z kwietnia 1940, pozycja 11. Między 9 a 11 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne, jednak Zbigniew Osostowicz nie został zidentyfikowany. W Archiwum Robla w pakiecie 02567-04, został wymieniony w oświadczeniu grupy jeńców wojennych z obozu w Kozielsku z 17 listopada 1939, znalezionym przy szczątkach Konstantego Zachert-Olszyca.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne 14 stycznia 1928Zbigniew Stanisław Osostowicz h. Leliwa M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2022-09-14]. zawarł związek małżeński z Janiną z Kamienobrodzkich (1909–1995), z którą miał córkę Annę Danutę (1929–1944), łączniczkę Armii Krajowej, poległą w powstaniu warszawskim. Janina Osostowicz wyszła powtórnie za mąż za Kazimierza Strzegockiego, legionistę, wiceprezesa PKO.

Jego bratem był Tadeusz (ur. 1894), także legionista i oficer Wojska Polskiego.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6342 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1937 „za zasługi na polu pracy w bankowości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1934 „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych trzykrotnie (po raz pierwszy w 1922) Srebrny Krzyż Zasługi – 16 marca 1928 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy 6 pułku piechoty Legionów („Krzyż Wytrwałości”) Pierścień oficerski 6 pułku piechoty Legionów łotewski Medal Pamiątkowy 1918-1928 – 6 sierpnia 1929

Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej – certyfikat z numerem 1.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum Brzeżańskiego Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Dowódcy batalionów 49 Huculskiego Pułku Strzelców Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Ludzie związani z Brzeżanami Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 38 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Modlin” Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Zbigniew Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Szefowie sztabu 5 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Wojskowi związani ze Lwowem Kategoria:Wojskowi związani z Warszawą Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze III Brygady Legionów Polskich