thumb|200px|Heinz Dompnig w 1489 Heinz Dompnig, zwany młodszym (ur. ok. 1435, zm. 5 lipca 1490 we Wrocławiu) – rajca wrocławski i ławnik miejski w latach 1465–1474 i 1480–1489, od 1487 senior rady miejskiej i starosta księstwa wrocławskiego.
Pochodzenie Pochodził z patrycjuszowskiej rodziny Dompnigów (spotyka się także inne pisownie tego nazwiska: Domning, Dominici) osiadłej we Wrocławiu na początku XIV wiekuNajstarszym znanym Dompnigiem był zmarły przed 1337 kuśnierz Dominikus zw. Pellifex, zasiadający w radzie miejskiej w latach 1322–1336; kupiec Johann, rajca i ławnik od 1354, zmarł w 1379; Heinz Dompnig starszy, zmarły w 1454 był rajcą i ławnikiem od 1444, a przez cztery lata seniorem rady i starostą księstwa wrocławskiego. Hans (syn Heinza młodszego), zrezygnował z praw miejskich w 1506 i przeniósł się do swojego majątku pod Wrocławiem, zmarł w 1527. Oprócz nich w bibliografii historycznej wymieniani są także: Dominikus starszy (wzm. 1343–1402), Dominikus Czarny (zm. 1407), Dominikus młodszy (zm. 1408), Franz (zm. 1416), Tschenko (zm. 1416) – wszyscy oni zasiadali krócej lub dłużej w radzie miasta. Potomkowie Dompnigów byli właścicielami dóbr w podwrocławskich wsiach, m.in. w Domaszczynie, Mrozowie, Zakrzycach i Księginicach. Dompnigowie zajmowali się kuśnierstwem, potem głównie kupiectwem oraz działalnością finansową. Heinz starszy (zm. 1454) był także rajcą i ławnikiem, a przez 4 lata pełnił najwyższy urząd w mieście - seniora rady miejskiej i jednocześnie starosty księstwa wrocławskiego. Miasto miało bowiem tak silną pozycję, że wybierany przez radę jej senior był automatycznie starostą królewskim.
Tło polityczne Kiedy papież zdetronizował króla Jerzego z Podiebradów i go wyklął, Wrocław opowiedział się za Maciejem Korwinem i pociągnął za sobą cały Śląsk, ponieważ król rezydujący w dalekiej Budzie wydawał się wygodniejszym panem, rysowały się także perspektywy pozyskania nowych rynków handlu oraz przywilejów. Jerzy opierał się na Czechach, natomiast mający aspiracje ogólnoeuropejskie Korwin znany był z otwartości, a nawet z łaskawości dla Niemców, stanowiących w mieście większość mieszczan. Niestety, król prowadzący ciągle wojny potrzebował pieniędzy. Sprawnie ściągał dotychczasowe, ale wprowadził też nowe podatki. Zarzucił Śląsk gorszą monetą, przeprowadził rewizję własności gruntów.
Urząd starosty Król tak zreformował obowiązujący od wieków ustrój władz miejskich, że uzyskał wpływ na obsadę członków rady miejskiej i samodzielnie dokonywał wyboru jej seniora, czyli również starosty księstwa wrocławskiego. Heinz (Heinrich) Dompnig został nominowany przez Korwina 8 marca 1487M. Goliński, Miasto w nurcie prądów późnego średniowiecza, [w:] C. Buśko, M. Goliński, M. Kaczmarek, L. Ziątkowski, Historia Wrocławia, t. 1, Od pradziejów do końca czasów habsburskich, Wrocław 2001, s. 202. na urząd starosty księstwa wrocławskiego. Rządy Dompniga oraz namiestnika królewskiego na Śląsku, Georga von Steina, wywołały nienawiść mieszkańców. Nie tylko wykonywali rozkazy, ale kierowała nimi nadgorliwość i chęć dodatkowych korzyści materialnych. Ukazały się dekrety ograniczające zbytek: zakazano m.in. kobietom noszenia na co dzień naszyjników ze złota, srebra i pereł oraz kapeluszy ozdobionych skórami soboli lub kun. Na przyjęciu weselnym mogło podawać maksymalnie 12 usługujących i grać 4 muzyków. Ograniczenia te w połączeniu z bezwzględnym uciskiem fiskalnym wzbudziły w mieście nienawiść do starosty.
Upadek thumb|150px|left|Kolumna Heinza Dompniga w kościele św. Magdaleny thumb|200px|Ścięcie Dompniga (miedzioryt z poł. XIX w.) Po śmierci Macieja Korwina Heinz Dompnig nie zniknął z Wrocławia jak Georg von Stein, licząc na wpływy rodzinne. 19 kwietnia 1490 został pozbawiony stanowiska, albo ustąpił na własną prośbę. Jednak patrycjat, z którego sam się wywodził, nie puścił mu płazem wojny, którą ten z nim rozpoczął. Gdy byłego starostę przyłapano na wynoszeniu obciążających go dokumentów, został oskarżony o sprzyjanie Węgrom i liczne nadużycia władzy, a nawet o sodomięRoman Sękowski, Koniec średniowiecza i kształtowanie się podstaw ustrojowych księstw opolskiego i raciborskiego, Opole 2011, s. 47 . Poddany torturom, w wyniku procesu skazany został na śmierć przez ścięcie. Wyrok wykonano 5 lipca 1490 na wrocławskim Rynku. Egzekucji przyglądało się około 2000 osób, a dzwony kościelne biły tak głośno, że zapewnienia Dompniga o niewinności i śpiewane pieśni maryjne były niemal niesłyszalneN. Conrads, Książęta i stany. Historia Śląska (1469–1740), Wrocław 2005, s. 32.. Wykonanie wyroku stanowiło wstrząs dla współczesnych i stało się znakiem triumfu sądownictwa miejskiego nad autokracją starosty.
Kapliczka Dompniga
W rok po śmierci starosty wystawiono kapliczkę słupową z piaskowca, uważaną dziś za najstarszy zabytek mieszczańskiej rzeźby pomnikowej we Wrocławiu. Wcześniej stała ona przed plebanią kościoła pw. św. Marii Magdaleny u zbiegu ulic św. Marii Magdaleny i Łaciarskiej, a w 1970 przeniesiono ją do wnętrza kościoła. Słup o przekroju ośmiobocznym wieńczy kapliczka zwieńczona dwuspadowym daszkiem. Na czterech jej ścianach znajdują się płaskorzeźby: Ukrzyżowanie (z przodu), św. Barbara (z lewej), św. Katarzyna (z prawej) i Zmartwychwstawanie (z tyłu).
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Wrocławia, s. 152–153
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ludzie związani z Wrocławiem (Królestwo Czech) Kategoria:Urodzeni w 1435 Kategoria:Zmarli w 1490