Janusz Marchwiński (ur. 24 kwietnia 1948 w Łodzi) – polski aktor, dziennikarz, działacz społeczny, przedsiębiorca i mecenas sztuki, dziennikarz Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
Życiorys W 1966 zdał egzamin do łódzkiej szkoły filmowej. Opiekunem jego roku był Adam Daniewicz, dziekanem Maria Kaniewska. Studiował na wydziale aktorskim PWSFTviT w Łodzi.
W 1969 opuścił Polskę w wyniku tzw. wydarzeń marcowych. Od 1970 do 1994 pracował jako spiker, a później dziennikarz w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Monachium. Prowadził cykle popularnych audycji Panorama Dnia. Pisał także słuchowiska i audycje literackie i historyczne. Równolegle, utworzył teatralną agencję impresaryjną i producencką Maverick Entertainments.
Był autorem scenariusza i reżyserem uroczystości pożegnania pracowników Rozgłośni Polskiej RWE ze słuchaczami, która odbyła się 20 czerwca 1994 w auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, z udziałem Prezydenta RP Lecha Wałęsy i Jana Nowaka-Jeziorańskiego oraz kilkudziesięciu pracowników RP RWE. Otrzymał w tym czasie list prezydenta USA Billa Clintona, skierowany do wszystkich odchodzących wówczas z RWE pracowników.
Po zakończeniu misji RWE przeniósł się do Kolonii, gdzie nawiązał współpracę z telewizją ARD, jak również polskojęzycznymi programami radia niemieckiego. Był współtwórcą i pierwszym przewodniczącym Polskiej Rady w Niemczech (Bundesverband) – Zrzeszenia Federalnego, która reprezentowała społeczność polonijną wobec rządu RFN. Razem z Aliną Grabowską założył Porozumienie Niemiecko-Polskie imienia Juliusza Mieroszewskiego. W Teatrze Narodowym w Mannheim wyreżyserował sztukę Macieja Wojtyszki, swojego kolegi z roku, zatytułowaną Księżniczka Bleutka.
W 1996 powrócił z emigracji i osiadł w Krakowie. Zainteresował się teatrem tańca spod znaku Piny Bausch, tworząc wraz z przyjaciółmi zespół uprawiający ten rodzaj sztuki. Kiedy w Krakowie organizowano Europejski Miesiąc Kultury, zaproponował jego organizatorom sprowadzenie z Niemiec trzech przedstawień.
W 2001 założył Cocon Music Club, pierwszy i przez szereg lat największy klub gejowski w Krakowie i jeden z pierwszych klubów LGBT w Polsce, który działał do 2019. Po zamknięciu tego lokalu, utworzył kolejny - klub "Papuga". W 2006 roku współtworzył jako mecenas generalny powstanie Teatru Nowego i wszedł w skład jego zespołu. Wystąpił na jego deskach m.in. w głównej roli w spektaklu Lubiewo, adaptacji powieści Michała Witkowskiego. W inscenizacji dramatu Petera Shaffera zagrał rolę dyrektora opery, hrabiego Orsini - Rosenberga i wiele innych ról.
W 2016 był pomysłodawcą i założycielem Kawiarni Literackiej, działającej przy Teatrze Nowym w Krakowie.
W 2022 założył w Krakowie teatr rewiowy Scena Berlin https://scenaberlin.com.pl. Stworzył cykl wydarzeń artystycznych baz:art z udziałem młodych artystów.
Życie prywatne Jego matka była Żydówką. Cała rodzina ze strony matki została zamordowana przez Niemców podczas II wojny światowej. Ojciec, pochodził z chłopskiej rodziny spod Płocka. Rodzice poznali się i przeżyli wojnę (ojciec jako partyzant) w słynnym obozie braci Bielskich. Historia ta została uwieczniona w filmie Defiance z Danielem Craigiem w roli głównej. Brat Władysław ukończył konserwatorium i został skrzypkiem.
Teatr Role aktorskie Gniew dzieci (reż. Piotr Sieklucki, Teatr Nowy w Krakowie, 2012) Lubiewo: Ciotowski bicz (reż. Piotr Sieklucki, Teatr Nowy w Krakowie, 2013) jako Patrycja Tu Wolna Europa (reż. Piotr Sieklucki, Teatr Nowy w Krakowie, 2014); również scenariusz W najpiękniejszym mieście świata (reż. Piotr Sieklucki, Teatr Nowy w Krakowie, 2018) Król Maciuś Pierwszy (reż. Piotr Sieklucki, Teatr Nowy w Krakowie, 2019)
Reżyseria Wężowisko (Teatr Nowy w Krakowie, 2014) My z ZMP – komunistyczna rewia (Teatr Nowy w Krakowie, 2015); również scenariusz
Odznaczenia Order Odrodzenia Polski Polonia Restituta. W 2014 odznaczony przez prezydenta Krakowa, Jacka Majchrowskiego, odznaką Honoris Gratia.
Przypisy
Linki zewnętrzne Janusz Marchwiński w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej” Janusz Marchwiński w wywiadzie dla „Repliki”
Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy dziennikarze radiowi Kategoria:Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Odznaczeni odznaką „Honoris Gratia” Kategoria:Emigranci marcowi