Gozdowice (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Mieszkowice, nad Odrą.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. 240px|Pomnik sapera|thumb 240px|Przeprawa promowa przez Odrę|thumb Nazwa Ewolucja nazwy: Gustebis 1337
Historia Kultura łużycka (1300–400 lat p.n.e.) – prawdopodobne istnienie osadnictwa z tego okresu, na co wskazują znaleziska na terenie wsi w postaci 2 siekierek ze skrzydełkami Poł. XIII w. – Ziemia Chojeńska należy do biskupów brandenburskich 1267 – biskupi brandenburscy odstępują Ziemię Chojeńską margrabiom brandenburskim 1320 – wygaśnięcie dynastii Askańczyków wraz ze śmiercią nieletniego margrabiego Henryka 1320–1323 – Ziemia Chojeńska we władaniu książąt pomorskich 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie 18.06.1336 – bracia Henning, Tydeko, Petrus i Johannes de Gustebis otrzymują jedną czwartą wsi od margrabiego Ludwika Starszego 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Gustebis; słowiańska wieś rybaków, bez ziemi„Gustebis est Slavica villa non habens agros”. Georg Wilhelm von Raumer, Die Neumark Brandenburg im Jahre 1337 oder Markgraf Ludwigs des Älteren Neumärkisches Landbuch aus dieser Zeit, Berlin 1837, s. 82.. 1402 – ziemie Nowej Marchii sprzedane Zakonowi krzyżackiemu 1433 – po wygaśnięciu rodu de Gustebis wieś staje się własnością Zakonu krzyżackiego 1455 – elektor Fryderyk II bierze Nową Marchię w zastaw za 100 000 florenów 1466 – wieś nabyta przez Joannitów, wchodzi w skład ich majątku zakonnego w Golicach 1477 – obrabowanie kupców wrocławskich płynących Odrą przez rycerzy-rabusiów, zamieszkujących Gozdowice 1538 – na terenie Nowej Marchii wprowadzono protestantyzm jako religię obowiązującą XVII w. – główne zajęcia mieszkańców to hodowla bydła i rybołówstwo, rolnictwo nie rozwija się ze względu na słabe gleby 1655 – kościół wzmiankowany jako parafialny 1701 – Ziemia Chojeńska dostaje się pod panowanie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I 1724 – wzmianka o naprawie kursującego promu na Odrze w Güstebiese; do robót zużyto siedem dębów. 1730 – gruntowny remont kościoła; ufundowanie ołtarza 1746 – król Fryderyk Wilhelm II zarządza roboty melioracyjne na Odrze 1747 – rozpoczęto budowę kanału głównego; nowe koryto rzeki przekopano najkrótszą drogą z Güstebiese do Hohensaathen (drogę skrócono z 45 do 19 km). Poł. XVIII w. – na zmeliorowanych terenach o dł. ok. 60 km i szerokości ok. 10 km na zachodnim brzegu rzeki zakładane są nowe osady, kolonizowane przybyszami z Austrii, Palatynatu, a także z Polski. Ogółem założono 33 wioski, w tym Güstebieser Loose – rolniczą część Güstebiese. Osadnicy otrzymują specjalne przywileje; kolonizacja ta jest największą na Ziemi Chojeńskiej od czasów średniowiecznej. 1750 – kościół staje się filią parafii w Starych Łysogórkach 02.07.1753 – Odrę skierowano do nowego kanału-koryta, nazwanego Nową Odrą 23.08.1758 (wojna siedmioletnia) – Fryderyk II przeprawia mostem pontonowym swoją armię liczącą 36 tysięcy żołnierzy na prawy brzeg Odry na wysokości Gozdowic i poprzez Czelin kieruje się na Dębno 25.08.1758 – bitwa pod Sarbinowem 1806-1807 – Ziemia Chojeńska pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej 1812 – Wielka Armia Napoleońska przeprawiała się przez Odrę m.in. w Güstebiese 1815 – uruchomiono stałe połączenie promowe łączące wieś Güstebiese z osadą Güstebieser Loose; ożywienie gospodarcze, powstają 3 nowe młyny, 2 małe stocznie i port przeładunkowy dla zboża, bydła i paszy dla zwierząt. Ok. 1820 – utworzono cmentarz na płn. skraju wsi, po prawej stronie drogi do Morynia; od XIII w. do tego czasu miejscem pochówku był teren przy kościele 1840 – generalna rozbudowa kościoła 1854 – założenie Posterunku Wodnego (na 645,3 km Odry], dokonującego pomiarów hydrologicznych i meteorologicznych oraz oznakowań szlaków żeglownych 1855 – powódź 1871–1918 – Ziemia Chojeńska w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej 1904 – od strony zach. dobudowano do kościoła wieżę o wysokości 25 m Ok. 1918 – utworzono nowy cmentarz po drugiej stronie moryńskiej drogi, obwiedziony murem, z akacjowymi alejami w kształcie krzyża Lata 20. i 30. XX w. – wieś liczy ok. 1382 ha ziemi. Administracyjnie należą do niej również Güstebieser Loose, Dom przy przeprawie promowej (Fährhaus) i Dom przy szosie (Chausseehaus). Prom łączy obie części wioski po obu stronach Odry – na prawy brzeg przeprawiano się do kościoła, szkoły, teatru, stacji paliw, licznych sklepów i warsztatów rzemieślniczych. Wieś ma urząd stanu cywilnego i pocztę, kąpielisko, restauracje i pensjonaty. Niewielka odległość od Berlina i walory przyrodnicze okolicy decydują o tym, że Güstebiese stają się miejscowością wypoczynkową berlińczyków. Ostatnim niemieckim burmistrzem jest Franz Ruckheim. 1930 – wybudowano kaplicę na nowym cmentarzu 1933 – Gozdowice przyjmują 20 000 ludzi na 175 rocznicę przekroczenia Odry przez armię Fryderyka II przed bitwą pod Sarbinowem 1940 – kra niszczy częściowo Dom przy przeprawie promowej (Fährhaus), następnie odbudowany 07.02.1945 – zajęcie wsi przez 5 Armię 1 Frontu BiałoruskiegoZ Dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod redakcją T. Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski, s. 499., niewielkie zniszczenia. 16–20.04.1945 – forsowanie Odry; saperzy 1 Armii Wojska Polskiego budują most pontonowy (dł. 275 m i nośność 16 ton) przez Odrę Lato 1945 – pierwsza fala powojennego osadnictwa, obejmująca powracających z robót w Niemczech 02.08.1945 – uchwały poczdamskie, ustalające granicę zachodnią Polski na Odrze i Nysie; wieś ulega podziałowi – Güstebieser Loose pozostają w Niemczech, zaś prawobrzeżne Güstebiese (już pod nazwą Gozdowice) znajdują się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. 1946 – kolejna fala osadnictwa, przybywają repatrianci z Kresów Wschodnich. Uruchomienie Nadzoru Wodnego. 25.05.1947 – poświęcenie kościoła jako świątyni rzymskokatolickiej 16.04.1952 – odsłonięcie Pomnika Sapera 1956 – wieś zelektryfikowano Lata 60. XX w. – w Gozdowicach mieści się składnica i punkt przeładunku drewna kopalnianego na płynące Odrą barki 16.04.1965 – utworzenie Muzeum Wojsk Inżynieryjnych 1 Armii Wojska Polskiego. W wiecu ludności bierze udział Prezes ZBoWiD Mieczysław Moczar „Mietek”Krzysztof Lesiakowski, Mieczysław Moczar, Oficyna Wydawnicza Rytm 1998, , s. 279.. Lata 60. i 70. XX w. – niezamieszkane domy przeznaczono do rozbiórki, uzyskując materiały budowlane na odbudowę miast w centralnej Polsce lub na naprawę ostróg odrzańskich 1972 – pomnikowi Sapera nadano obecny wygląd, projekt Czesław Piotrowski 1997 – powódź 20.10.2007 – otwarcie promowego przejścia granicznego Gozdowice-Güstebieser Loose, łączącego części wioski po obu stronach Odry; prom „Bez granic”, bocznokołowy o napędzie hydrauliczno-mechanicznym, wybudowany w stoczni RENOD w Dobrzeniu Wielkim, koszt ok. 1,8 mln zł pokryty ze środków funduszu unijnego INTERREG IIIA (70%), niemieckiego samorządu Barnim Oderburg (100 tys. zł) oraz gminy Mieszkowice (500 tys. zł).
Ludność RokLudność1800100019331132193910812005123202192
Gospodarka Nadzór Wodny – placówka należącą do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie. Dokonuje się tu m.in. codziennych pomiarów stanu wody Odry, pomiarów temperatury wody, czystości, obserwacji zjawisk lodowych na rzece, oraz innych elementów hydrologicznych, klimatologicznych i meteorologicznych. Leśnictwo Gozdowice – należy do Nadleśnictwa Mieszkowice.
Wyznania Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z 1840, wieża dobudowana w 1904 – filialny parafii rzymskokatolickiej w Czelinie Zbór Kościoła Bożego w Chrystusie
Atrakcje turystyczne thumb|240px|Punkt widokowy w miejscu bunkra obserwacyjnego Wojska Polskiego w 1945 Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Muzeum Wojsk Inżynieryjnych 1 Armii Wojska Polskiego – utworzone 16.04.1965 w budynku, który w 1945 mieścił siedzibę dowodzenia szefa wojsk inżynieryjnych 1 Armii Wojska Polskiego i dowódcy 6 Batalionu Pontonowo-Mostowego gen. Jerzego Bordziłowskiego. Znajdują się w nim pamiątki wojsk inżynieryjnych 1 Armii WP, mapy frontu, modele oraz oryginalne łodzie, pontony i amfibia GAZ-46 MAW. Pomnik Sapera – odsłonięty w 1952, obecny wygląd nadano w 1972; w pobliżu dwa drzewa – Biały Fryc (morwa biała) i Czarny Fryc (morwa czarna). Głaz-pomnik poległych w wojnie austriacko-pruskiej w 1866 i w wojnie francusko-pruskiej 1870. Pomnik poświęcony żołnierzom organizującym przeprawę w 1945 r., przy drodze (zwanej „Drogą śmierci”) wiodącej z muzeum do Odry; postawiony w 1983. Kamienna „Ściana chwały” z mapą Polski, usytuowana przy drodze do Starych Łysogórek Punkt widokowy, w miejscu historycznego punktu obserwacyjnego Wojska Polskiego w 1945.
Przypisy
Bibliografia
Kosacki J., Kucharski B., Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik, Sport i Turystyka Muza SA, Warszawa 2001, , s. 352.
Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod redakcją T. Białeckiego, Instytut Zachodniopomorski, Szczecin 1969.
Kategoria:Gozdowice