Wilibrard Jan Romański (ur. 1 grudnia 1886 w Księżpolu, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Benona i Scholastyki z Zajączkowskich urodzony 1 grudnia 1886 w Księżpolu, w ówczesnym powiecie biłgorajskim guberni lubelskiej. W 1901, po ukończeniu siedmioklasowej szkoły miejskiej w Lublinie, wstąpił do polskiej Szkoły Technicznej J. Küna w Warszawie. W 1905 złożył egzamin z sześciu klas rządowej szkoły realnej, uzyskał prawo odbycia jednorocznej służby wojskowej i wstąpił do 7 kinburnskiego pułku dragonów na prawach wolontariusza. W latach 1907–1910 pracował jako kontroler akcyzy w Radomiu.
1 sierpnia 1914 jako chorąży rezerwy został zmobilizowany do armii rosyjskiej i wcielony do 4 charkowskiego pułku ułanów. W szeregach tego oddziału walczył podczas I wojny światowej. rozkazem rosyjskiej 12 Armii został mianowany kornetem ze starszeństwem z . Od 1 grudnia 1917, w stopniu podporucznika, służył w samodzielnym szwadronie polskim przy 2 rezerwowym pułku kawalerii. W 1918, po rozwiązaniu szwadronu, został przez bolszewików zmobilizowany i wcielony do straży granicznej, z której zdezerterował i przez Odessę oraz Rumunię przyjechał do Polski.
19 sierpnia 1919 wstąpił do Wojska Polskiego. Został przydzielony do 4 pułku strzelców konnych na stanowisko dowódcy 5. szwadronu. Na czele tego szwadronu, a później III dywizjonu walczył na wojnie z bolszewikami. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej.
17 marca 1920 dowódca 40 pułku piechoty, major Alojzy Łukawski w uzupełnionym wniosku na odznaczenie Orderem Virtuti Militari napisał:
1 października 1920 został przeniesiony na stanowisko dowódcy 212 ochotniczego pułku ułanów. W listopadzie tego roku, w Przemyślu, po scaleniu 212 z 209 ochotniczym pułkiem ułanów w jeden oddział, który otrzymał nazwę „22 pułk ułanów podkarpackich”, objął w nim dowództwo II dywizjonu. Od 2 października 1921 do 1 sierpnia 1922 był słuchaczem kursu dowódców szwadronów w Centralnej Szkole Jazdy w Grudziądzu. W międzyczasie (21 stycznia 1921) awansował na majora. Po ukończeniu kursu wrócił do 22 puł., w którym dowodził kadrą szwadronu zapasowego oraz pełnił funkcję referenta wyszkolenia pułku. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 113. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). Później został przeniesiony do 1 pułku strzelców konnych w Garwolinie. W lutym 1927 został przeniesiony do 9 pułku strzelców konnych w Grajewie na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego w Białymstoku. 12 kwietnia tego roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 18. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W następnym miesiącu został przeniesiony do 5 pułku strzelców konnych w Tarnowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W lipcu 1929 został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z jednoczesnym przeniesieniem służbowym na stanowisko rejonowego inspektora koni w Dubnie. 29 stycznia 1932, w związku z likwidacją dotychczasowego stanowiska, został przeniesiony na stanowisko rejonowego inspektora koni w Bielsku-Białej. Z dniem 31 grudnia 1934 został przeniesiony w stan spoczynku i przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr II. W ramach osadnictwa wojskowego otrzymał ziemię w osadzie wojskowej Krzywucha, w gminie Dubno powiatu dubieńskiego województwa wołyńskiego.
Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej i przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w bezimiennej, zbiorowej mogile w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na tzw. liście Gajdideja jako Jan Romański s. Benona ur. 1883 (poz. 2832).
Był kawalerem, nie miał dzieci.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 861 – 22 lutego 1921 Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Świętego Włodzimierza 4 stopnia z mieczami i kokardą – Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami – Order Świętej Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą – Order Świętego Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą – Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem „Za odwagę” –
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Księżpolu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Strzelców Konnych (II RP) Kategoria:Oficerowie 9 Pułku Strzelców Konnych (II RP) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Zastępcy dowódcy 5 Pułku Strzelców Konnych (II RP) Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze formacji ochotniczych w wojnie polsko-bolszewickiej