Józef Smaga, ros. Иосиф (Юзеф) Иванович Смага (ur. 2 listopada 1896 w Dąbrówce, zm. 9 grudnia 1982 w Leningradzie) – polski i radziecki wojskowy, generał major Armii Czerwonej, generał brygady LWP.

Życiorys W 1908 ukończył szkołę powszechną i został ślusarzem w Lublinie, w 1915 ewakuowany na wschód, pracował w Piotrogrodzie. W 1916 zwolniony z pracy i aresztowany za udział w strajkach, potem wcielony do rosyjskiej armii.

Po rewolucji lutowej 1917 wrócił do pracy i wstąpił do Gwardii Czerwonej, SDPRR(b) i SDKPiL. Podczas rewolucji październikowej brał udział w walkach o Piotrogród. W lutym 1918 walczył w obronie tego miasta. W marcu 1918 został dowódcą drużyny i plutonu w Jurjewskim Batalionie Putiłowskiej Dywizji Strzelców, a w kwietniu 1918 agitatorem-organizatorem w oddziale politycznym Zachodniej Dywizji Strzelców. Od stycznia 1919 w lotnictwie tej dywizji. Komisarz 38 Oddziału Lotniczego Frontu Zachodniego. W 1920 zdobył uprawnienia pilota wojskowego i został instruktorem w szkole pilotów w Jegorjewsku. Od października 1925 dowódca klucza w 8 Eskadrze Lotniczej w Moskwie, a od maja 1929 dowódca eskadry w 3 Wyższej Szkole Lotniczej w Orenburgu. Od lipca 1933 dowódca 23 Brygady Ciężkich Bombowców w Monino. W latach 1935–1936 słuchacz Wojskowej Akademii Lotniczej w Moskwie, następnie dowódca brygady lotniczej w Wojskowej Szkole Lotniczej Marynarki Wojennej im. Stalina. W latach 1938–1940 zwolniony w ramach czystek stalinowskich, od sierpnia 1940 zastępca dowódcy brygady lotniczej w Północnokaukaskim Okręgu Wojskowym, od maja 1941 dowódca pułku w Wojskowej Szkole Lotniczej w Krasnodarze. Na przełomie 1942/1943 brał udział w walkach z Niemcami.

W kwietniu 1944 został skierowany do służby w Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR w stopniu pułkownika. 30 lipca 1944 został p.o. dowódcy, a od 31 sierpnia dowódcą 1 Polskiej Dywizji Lotniczej. Kierował operacjami tej dywizji na przyczółku warecko-magnuszewskim i w okolicach Warszawy. 11 listopada 1944 mianowany przez KRN generałem brygady; później zweryfikowany przez Radę Komisarzy Ludowych ZSRR jako generał major Armii Czerwonej. Od 27 grudnia 1944 komendant Zjednoczonej Szkoły Lotniczej WP w Zamościu, a od 13 kwietnia 1945 – Wojskowej Szkoły Pilotów w Dęblinie. W maju 1946 odwołany ze stanowiska przez marsz. Michała Żymierskiego-Rolę za niewłaściwe kierowanie szkołą i dopuszczenie do upadku dyscypliny i nadużyć finansowych. W lipcu 1946 powrócił do ZSRR. W 1948 przeniesiony do rezerwy.

Mieszkał w Leningradzie, gdzie zmarł.

Ordery i odznaczenia Order Lenina (ZSRR, 1945) Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR, dwukrotnie w 1944) Order Czerwonej Gwiazdy (ZSRR) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1945) Order Krzyża Grunwaldu III klasy (11 maja 1945)Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 11 maja 1945 za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą. Por. Złoty Krzyż Zasługi (1946) Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Odznaka „Zasłużony dla Lotnictwa” (1975)Radzieccy weterani gośćmi polskich lotników, „Żołnierz Wolności”, nr 228, 29 września 1975, s. 5.

Upamiętnienie Jego imię nosiła 4. Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego w Malborku i Szkoła Podstawowa w Korytowie k. Żyrardowa.

Przypisy

Bibliografia Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. III:M–S, Toruń 2010, s. 453–455.

Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Polacy i obywatele polscy w Armii Czerwonej (1918–1946) Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Polscy bieżeńcy Kategoria:Polscy rewolucjoniści Kategoria:Radzieccy dowódcy pułków w II wojnie światowej Kategoria:Radzieccy generałowie majorowie lotnictwa Kategoria:Radzieccy oficerowie w ludowym Wojsku Polskim Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1982 Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego w II wojnie światowej