Osiedle im. św. Wojciecha (Kłodzko)

Geografia Położenie geograficzne Osiedle im. św. Wojciecha położone jest w północno-zachodniej części Kłodzka. Graniczy na zachodzie z Leszczynami, na północy z osiedlem Nowy Świat (dawne Ustronie Górne), na wschodzie ze Starym Miastem, a na południu z osiedlem im. Kruczkowskiego. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 1 kmKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław-Warszawa 1999..

Warunki naturalne Osiedle położone jest na wysokości 322–344 m n.p.m. Największe wzniesienia znajdują się w południowo-wschodniej części osiedla, zaś jego wysokość hipsometryczna stopniowo wzrasta w kierunku zachodnim w kierunku współczesnego cmentarza komunalnegoWysokość opracowana na podstawie „Google Earth”.. Połowa obszaru osiedla stanowi teren zabudowany, zaś jego pozostałą część ogródki działkowe, park i tereny przemysłowe.

Historia Teren, na którym stoi dzisiejsze osiedle, należał od czasów średniowiecza do jednego z kłodzkich przedmieść, zwanego czeskim. Nazwa ta wywodziła się od Bramy Czeskiej za murami której się rozwinęłoK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 128.. Przez obszar ten przechodziła ważny trakt handlowy z Wrocławia do Pragi zwany bursztynowym szlakiem, który krzyżował się z ważną drogą wiodącą w kierunku Radkowa i dalej do Broumova oraz Nowej RudyK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 16..

Przedmieście Czeskie ulegało ciągłym zniszczeniom w trakcie wojen, jakie miały miejsce na ziemi kłodzkiej: wojny husyckie (1419-1436), wojna trzydziestoletnia (1618-1648) i podczas wojen śląskich (1740-1763)K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 9-10.. W związku z tym dominowała na nim dosyć rozproszona zabudowa.

W 1809 roku obszar ten został włączony oficjalnie do miasta. Mimo tego, dopiero po zniesieniu statusu miasta-twierdzy w 1877 roku przez władze niemieckie następuje powolna zabudowa tego obszaruT. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław 1970, s. 27.. Jednak ze względu na spore zróżnicowanie terenu powstaje tutaj zbiornik wody pitnej dla miasta, a w ciągu kolejnych kilkudziesięciu lat założono tam dwa cmentarze: ewangelicki oraz wojskowy. Na skrzyżowaniu szosy wiodącej do Dusznik-Zdroju z drogą w kierunku Nowej Rudy powstał plac ćwiczeń dla wojskaKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 133.. 30 kwietnia 1892 roku między obecnymi ulicami Dusznicką a Korytowską utworzono Nowy Cmentarz KatolickiInformacja na stronie „Przedwojenne cmentarze na ziemi kłodzkiej” [on-line] [dostęp: 3.12.2012].. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w rejonie dzisiejszego osiedla założono jedynie ogródki działkowe oraz domy jednorodzinne na północ od cmentarza (ul. Korytowskiej) [on-line] [dostęp: 12.11.2012].. Domy te stanowiły element wybudowanego w 1938 roku osiedla (niem. Siedlung), w którego skład weszły ulice: Jasminweg(ob. Słoneczna), Heckenrosenweg (ob. św. Wojciecha), Fliederweg (ob. Kromera), Schneeballen Weg (ob. Długosza)Plan budowy osiedla w rejonie ulic: Korytowskiej, Długosza, Słonecznej, Kromera i Wojciecha z dnia 4 grudnia 1935 roku; Archiwum Państwowe we Wrocławiu: Akta Miasta Kłodzka, Zarząd Policji Budowlanej, Glatz. Stadplan, 1:1000; sygn. 82/172..

Po przejęciu Kłodzka przez władze polskie w 1945 roku oraz wzrostowi liczby ludności miasta podjęto decyzję o budowie w tym rejonie nowych budynków, którymi miały być domy jednorodzinne, powstające z prefabrykatów. Ich budowa miała koncentrować się wokół ul. Dusznickiej oraz za Cmentarzem Komunalnym. Budowę rozpoczęto na przełomie lat 1961/1965Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 164.. Stałe zapotrzebowanie na nowe mieszkania, a także dekapitalizacja istniejących już budynków w centrum miasta wymusiła na władzach budowę nowego osiedla mieszkaniowego złożonego z sześciu klatkowców wraz z pawilonem handlowym i własną kotłowniąSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 206.. Realizacją tej inwestycji zajmowało się Kłodzkie Przedsiębiorstwo Budowlane, które wykonało ją w latach 1971-1975Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. M. Staffa, Kłodzko 1998, s. 170-171.. W późniejszych latach wobec załamania się gospodarki Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 2 połowie lat 70. oraz kryzysem lat 80. XX wieku zaprzestano wznoszenia nowych bloków. Jedynie budowano w tym rejonie na zachód od ul. Noworudzkiej prywatne domki jednorodzinne. Sytuacja ta utrzymała się w latach 90. XX wiekuKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 174-176.

Nazewnictwo Osiedle zostało nazwane na cześć świętego Wojciecha, który przypuszczalnie udając się z Libic na dwór książęcy Bolesława Chrobrego w Gnieźnie miał zatrzymać się w Kłodzku i odprawić tutaj mszę świętąT. Silnicki, Z dziejów Kościoła w Polsce. Studia i szkice historyczne, Warszawa 1960, s. 208..

Administracja Obszar obecnego osiedla od zawsze dzielił losy polityczno-administracyjne z Kłodzkiem, zostając do niego oficjalnie włączony na początku XIX wiekuPor.: Plan von Glatz, 1:4500, pod red. M. Krausego, Glatz ca 1896.. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł jako część Kłodzka w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiegoA. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385.. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX wieku wszedł w skład województwa wałbrzyskiegoA. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001, s. 285.. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiegoPopularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1 i 2, Kłodzko 2009, s. 6..

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta pięciu radnych co 5 lat (do 2018 roku kadencja wynosiła 4 lata), tworząc okręg wyborczy nr 2, wraz z całą środkową i północno-zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy KłodzkiejGranice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2018 roku [on-line] [dostęp: 25.10.2020]..

Edukacja i kultura Na osiedlu im. św. Wojciecha działa od 1996 roku Niepubliczne Przedszkole „Promyczek”, które opiekuje się dziećmi w wieku od 3 do 5 lat [on-line] [dostęp: 2.12.2012].. Dzieci w wieku 7-15 lat pobierają naukę w mieszczącej się na pobliskim osiedlu Kruczkowskiego – Szkole Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja przy ul. Jana Pawła II 2-4. Następnie kontynuują kształcenie w zdecydowanej większości w szkołach średnich położonych w centrum miastaDane Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych UM w Kłodzku na rok szkolny 2019/2020..

Na ul. Drzymały 1a działa filia nr 1 Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marii DąbrowskiejInformacja na stronie PiMBP w Kłodzku [on-line] [dostęp: 02.12.2012].. Filia ta została uruchomiona 12 lipca 1972 roku w prywatnym domu jednorodzinnym przy ul. Korytowskiej 18 z inicjatywy Elżbiety Święcickiej, która została jej pierwszym kierownikiem. 31 lipca 1975 roku siedziba filii została przeniesiona do obecnego pawilonu, który został wynajęty od WSS „Społem”. Zgodnie z umową filia oprócz udostępniania księgozbioru miała obowiązek prowadzić działalność kulturalno-oświatową dla mieszkańców osiedlaHistoria PiMBP w Kłodzku [on-line] [dostęp: 03.12.2012]..

Religia

Większość mieszkańców osiedla stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Osiedle wchodzi w skład katolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która obejmuje swoim zasięgiem całą środkową i północno-zachodnią część miasta oraz Gołogłowy [on-line] [dostęp: 23.10.2020]. Została ona utworzona w średniowieczu. Jej siedziba znajduje się na terenie starówki. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Henryk Całka, SJ. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiegoSchematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2010..

Architektura i urbanistyka Osiedla im. św. Wojciecha ma bardzo zróżnicowany układ urbanistyczny. Jego centralną część stanowi zespół sześciokondygnacyjnych bloków mieszkalnych (klatkowców), wśród których znajduje się pawilon handlowy mieszczący supermarket. Z kolei w północnej i południowo-wschodniej części osiedla znajdują się prywatne domy jednorodzinne powstające od początku XX wieku. Całość od wschodniej strony otoczona jest ogródkami działkowymi oraz Parkiem św. Wojciecha. Od strony wschodniej za niewielkim ciekiem wodnym znajdują się zabudowania gospodarcze przy ul. Objazdowej oraz siedziba kłodzkiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Zakład Energetyczny i Poczta Polska oraz giełda samochodowa.

W 1998 roku na rogu ulic Korytowskiej i Objazdowej zbudowano kilka bloków mieszkalnych do których przesiedlono mieszkańców miasta z prawobrzeżnej części Kłodzka, którzy ucierpieli podczas powodzi tysiącleciaKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 243..

Znaczącą powierzchnię zajmuje także Cmentarz Komunalny, znajdujący się na południowo-zachodnim krańcu osiedla. Jest to największy tego typu obiekt zarówno w mieście, jak i w powiecie kłodzkim. Zajmuje powierzchnię 8,93 haRaport o stanie miasta Kłodzka, Kłodzko 2011, s. 195..

W skład osiedla wchodzi 9 ulicInteraktywny plan Kłodzka na oficjalnym serwisie miejskim [on-line [dostęp: 23.10.2020]: ul. Jana Długosza ul. Michała Drzymały ul. Dusznicka (częściowo) ul. Józefa Kromera ul. Korytowska ul. Noworudzka (częściowo) ul. Ogrodowa ul. Objazdowa (częściowo) ul. Słoneczna ul. św. Wojciecha

Do ważniejszych zabytków należą: krzyż pokutny z XIV/XVI wieku oraz kolumna maryjna na ul. KorytowskiejNa podstawie: Zarządzenia Nr 43/0050/2019 Burmistrza Miasta Kłodzka z dnia 08.03.2019 r. w sprawie przyjęcia i prowadzenia Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Kłodzka. [on-line] [dostęp: 30.10.2020].

Rekreacja Osiedle im. św. Wojciecha posiada spore obszary rekreacyjne do których zaliczyć możemy: Państwowe Ogródki Działkowe, zlokalizowane we wschodniej części osiedla, które są zgrupowane w dwóch trzech: POD „Nowy Świat” POD „Odrodzenie” POD „Światowid”

Poza tym każdy z domów jednorodzinnych posiada własne, przydomowe niewielkie ogródki działkowe. Z kolei między blokami znajdują się place zabaw, z których korzystają lokalne dzieci oraz młodzież. We wschodniej części osiedla bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej został założony Park św. Wojciecha (nazwa od lat 90. XX wieku), który powstał przez splantowanie dawnych dwóch poniemieckich cmentarzy.

Gospodarka Osiedle posiada w pełni rozwiniętą własną infrastrukturę handlową. Działa tu kilka prywatnych sklepów osiedlowych, m.in. „Żabka”, „Lewiatan”, „ABC”. Poza tym w jego centrum zlokalizowany jest supermarket. W południowo-wschodniej części osiedla na skrzyżowaniu ulic Noworudzkiej i Dusznickiej znajduje się stacja paliw BP, a za nim hotel i restauracja „Korona”Dane na podstawie Wydział Gospodarki Mieniem Komunalnym i Planowania Przestrzennego UM w Kłodzku według stanu na październik 2020 roku..

Infrastruktura Transport

Osiedle im. św. Wojciecha (Kłodzko)

Źródło i licencja