Kamienica przy ul. Tadeusza Kościuszki 22 w Sanoku

Kamienica przy ul. Tadeusza Kościuszki 22 w Sanoku – budynek położony w Sanoku.

Jest umiejscowiona w centralnej części miasta w dzielnicy Śródmieście, u zbiegu ulicy Tadeusza Kościuszki i ulicy Adama Mickiewicza. Budynek jest dwukondygnacyjny i dwufrontowy. Elewacja południowa znajduje się przy ulicy Kościuszki, a elewacja wschodnia przy ulicy Mickiewicza. Naprzeciw fasady południowej znajduje się Plac Miast Partnerskich, a naprzeciw fasady wschodniej jest położona kamienica przy ul. Tadeusza Kościuszki 16.

Historia Kamienicę wybudował Żyd Berl Fink na przełomie XIX i XX wieku. Pierwotnie budynek figurował pod numerem konskrypcyjnym 77, a potem pod adresem ul. Tadeusza Kościuszki 22.

12 września 1907 Rada Miejska w Sanoku odniosła się przychylnie do wniosku Majera Hirsza Hocha o udzielenie koncesji na prowadzenie hotelu, restauracji i wyszynku wina w budynku Berla Finka. W kamienicy siedzibę miało Powiatowe Towarzystwo Zaliczkowe w Sanoku. Do końca I wojny światowej mieściła się w niej także restauracja oraz notariusz. W budynku – nad restauracją Hocha – działało także założone w 1901 Towarzystwo Wzajemnego Kredytu „Beskid” (Obszczestwo Wzaimnoho Kredytu „Beskid”), w składzie którego rady nadzorczej działali: prezes ks. Józef Moskalik, wiceprezes Antoni Kokurewicz, później Aleksander Iskrzycki oraz członkowie dyrekcji ks. Omelan Konstantynowycz, ks. Józef Siekierzyński, Franciszek Kuszczak, Antoni Poliwka, Marian Czemeryński, Aleksander Sawiuk. W okresie II Rzeczypospolitej właścicielem budynku było Spółdzielcze Towarzystwo Kredytu i Handlu „Beskid”W związku z tym budynek zyskał zwyczajowe określenie „Beskid”. Zob.: , skupiające zwolenników ideologii staroruskiej o orientacji prorosyjskiej (przewodniczył mu profesor sanockiego gimnazjum, dr Józef Hukiewicz, a inicjatorem założenia był ks. greckokatolicki Omelan Konstantynowycz), następnie Towarzystwo Wzajemnego Kredytu i Handlu sp. z o.o., które funkcjonowało w budynku pod adresem ulicy Adama Mickiewicza 1. Od 1928 w budynku działała księgarnia, której założycielem i kierownikiem był nauczyciel Władysław Dajewski. Później w pomieszczeniach budynku działała Księgarnia Nauczycielska J. Klimkiewicz i S-ka, którą prowadził profesor gimnazjalny Stefan Lewicki (pracowali w niej także inni nauczyciele: Władysław Kreowski, Antoni Rejnin). Po wybuchu II wojny światowej 1939 podczas okupacji niemieckiej w jej pomieszczeniach podjęto działalność tajnego nauczania.

Na styku wschodniej fasady kamienicy oraz budynku pod obecnym adresem ul. Adama Mickiewicza 3 funkcjonował zakład gastronomiczny „Podhalanka”Wojciech Sołtys, Budownictwo, przemysł, rzemiosło, handel, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 536.. W 1932 do numeru 22 ulicy był przypisany lekarz dr Ignacy Grünspan (wcześniej pod numerem 65). W połowie 1911 do budynku przeniósł swoją kancelarię adwokat krajowy w Sanoku, dr Jan Walewski. W budynku zamieszkiwał i prowadził kancelarię adwokat Andrzej Madeja.

Po II wojnie światowej w lokalach kamienicy mieściły się sklepy i prowadzona była działalność gospodarcza i handlowa. Na powierzchniach piętrowych znajdowały się lokale mieszkalne. W 1950 na rogu kamienicy działała restauracja M. Wojnarowicza. Na początku lat 70. budynek był pod adresem ul. T. Kościuszki 18 (wzgl. 18/20; zamieszkiwał w nim wówczas Władysław Gąsiorowski) oraz A. Mickiewicza 1, zamieszkiwało w nim 12 rodzin.

Na piętrze południowej części budynku swoją siedzibę miał Miejski Komitet Stronnictwa Demokratycznego w SanokuStefan Stefański, Kartki z przeszłości Sanoka, Sanok 2005, s. 46.. Poniżej na fasadzie znajduje się tablica pamiątkowa ustanowiona dla uczczenia 50. rocznicy powstania Stronnictwa Demokratycznego, partii politycznej założonej 15 kwietnia 1939 roku. Inicjatorem ustanowienia tablicy był Ludwik Romaniak. Inskrypcja głosi: W 50 rocznicę powstania Stronnictwa Demokratycznego 1939-1989. Miejski Komitet SD w Sanoku. Została odsłonięta 2 maja 1989 roku, a dokonali tego członkowie-seniorzy SD Maria Lisowska i Stefan Stefański. Wykonawcą marmurowej tablicy był Jan ZajdelFranciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 24..

W latach PRL w kamienicy funkcjonowała Gminna Kasa Spółdzielcza, potem Kasa Spółdzielcza w Sanoku, a finalnie Bank Spółdzielczy w Sanoku. Prócz tego w pomieszczeniach budynku działała restauracja „Casino”. 1 stycznia 2000 Bank Spółdzielczy w Sanoku zmienił nazwę na Podkarpacki Bank Spółdzielczy, który w toku wdrożonej restrukturyzacji w 2020 wznowił działalność jako Bank Nowy BFG S.A..

Fasady budynku posiadają ozdobne podpory balkonowe, pilastry na ścianach i kostkowanie pod gzymsemStefan Stefański, Kartki z przeszłości Sanoka, Sanok 2005, s. 43..

Przypisy

Bibliografia

Stefan Stefański, Kartki z przeszłości Sanoka, „Beskid”, Sanok 2005, s. 43-46.

Kategoria:Kamienice w Sanoku