Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie – zabytkowy (nr rej. A-884 z dn. 23 maja 1991 r.)Decyzja Państwowego Urzędu Ochrony Zabytków – Oddział w Krakowie w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków nieruchomych z dn. 23 V 1991 r. budynek, przykład dawnej willowo-dworkowej zabudowy podmiejskiej wsi Dębniki, będącej dziś częścią Krakowa. Właścicielami dworku byli w latach 1910-1925 Kirchmayerowie, rodzina skoligacona z Janem Matejką. Od 1995 r. w budynku znajdowała się siedziba Podgórskiej Biblioteki Publicznej, od 1 stycznia 2017 – Biblioteka Główna Biblioteki Kraków.
Kalendarium 1889 – na planie Twierdzy Kraków widnieje budynek wraz z ogrodem, zlokalizowany pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Konopnickiej, Powroźniczą, Barską i Zduńską 1902 – w Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego powstała notatka datująca czas powstania posesji 1910 – właścicielka dworku Franciszka Kirchamyerowa uzyskała zgodę na budowę oranżerii 1921 – właściciel posesji inż. Piotr Król uzyskał zatwierdzenie projektu kanalizacji domowej 1925 – inż. Piotr Król złożył wniosek o zatwierdzenie projektu garażu 1939-1945 – budynek zamieszkiwał oficer Gestapo 1945 – posesja została przekazana na cele społeczne 1953 – zatwierdzono plan przebudowy budynku na przedszkole; w ogrodzie mieścił się plac zabaw dla dzieci 1966-1982 – w dworku mieścił się żłobek tygodniowy 1988 – przekazanie willi w nieodpłatny zarząd Dzielnicowej Bibliotece Publicznej Kraków-PodgórzeMateriały udostępnione przez PBP.
Historia Dworek przy ul. Powroźniczej 2 został wzniesiony pod koniec XIX wieku. Dokładny czas powstania willi nie jest znany. Na planie Twierdzy Kraków z 1889 roku można dostrzec podłużny budynek z ogrodem usytuowany między dzisiejszymi ulicami: Barską, Zduńską, Powroźniczą oraz Konopnickiej.
Pierwszą właścicielką willi była Franciszka Kirchmayerowa, jedną z kolejnych – córka Jana Matejki. W 1882 roku Beata z Matejków poślubiła Wincentego Kirchmayera. Nowożeńcy zamieszkali w Dębnikach, gdzie w parcelach u zbiegu ulic Zduńskiej i Barskiej prowadzili fabrykę kafli i majoliki. Według niektórych źródeł w 1896 roku wykupili oni od Efraina Gruenberga i Izaaka Reicha sąsiedni budynek z ogrodem, natomiast inny dokument wskazuje, że w 1910 roku właścicielką posesji była jeszcze Franciszka KirchmayerowaArchiwum Planów Budownictwa miejskiego w Krakowie Dz.XI L.s. 136 (WAP-Krakow). Budynek powstał najprawdopodobniej między grudniem 1896 a majem 1897 roku.
W 1920 roku dworek kupił inż. Piotr Król. Po jego śmierci w 1935 roku posesja przypadła żonie Marii, a od 1938 roku należała już do Kazimierza i Barbary Braunów. W czasie okupacji hitlerowskiej dworek prawdopodobnie zajmował funkcjonariusz Gestapo. W latach 1966–1982 prowadzono tu żłobek. Po opustoszeniu obiektu, willa zaczęła stopniowo niszczeć, a zaniedbany ogród dziczeć.
W 1988 roku Skarb Państwa wykupił budynek wraz z działką od państwa Braunów, by po kapitalnym remoncie w 1995 roku stał się siedzibą Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Kraków-Podgórze.
Opis thumb|Dworek przy ul. Powroźniczej 2 – widok od frontu Willa została wzniesiona w końcu XIX w. w stylu historyzującym z elementami neogotyku i secesji. Otoczoną ogrodem, parterową, murowaną posesję zbudowano na planie prostokąta. Częściowo podpiwniczona i przykryta dwuspadowym dachem willa ma charakter podmiejskiego dworku. Jego szczytowe ściany zdobią sterczyny, a część ogrodową – kamienny taras z tralkami.
W okresie okupacji niemieckiej ogród był pielęgnowany przez ogrodnika. Przed budynkiem były rabaty z róż, a ścieżki zdobiły pergole z różami. Największą wartość częściowo otoczonego ażurowym ogrodzeniem ogrodu, stanowi jego drzewostan wraz z dwoma pomnikami przyrody: iglicznią trójcierniową oraz dębem czerwonymBIP Miasta Krakowa. bip.krakow.pl [dostęp 2012-12-09].
Przypisy
Bibliografia Julian Zinkow. Obywatelka Dębnik – Beata z Matejków. „Echo Krakowa”. nr 46, s. 8, 05.03.1996. Materiały udostępnione przez Podgórską Bibliotekę Publiczną
Powroźnicza 2 Kategoria:Zabytkowe budynki mieszkalne w Krakowie