Tadeusz Bober (profesor)

Tadeusz Antoni Bober (ur. 26 kwietnia 1932 w Grudziądzu, zm. 7 maja 2026 we Wrocławiu) – polski uczony, który specjalizował się w biomechanice i naukach pokrewnych, profesor nauk wychowania fizycznego, nauczyciel akademicki związany z wrocławskimi szkołami wyższymi – Akademią Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków i Wyższą Szkołą Fizjoterapii.

Życiorys W czasie II wojny światowej przebywał w Staszowie. Jego ojciec Władysław (1897–1945), sierżant sztabowy żandarmerii wojskowej RP, zginął w Gusen (Mauthausen). Tadeusz ukończył szkołę średnią w Sopocie, gdzie znalazł opiekę w domu dziecka w Stawowiu.

W 1951 podjął studia w Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego we Wrocławiu i w 1954 uzyskał magisterium z wychowania fizycznego. Został zatrudniony w Zakładzie Anatomii jako asystent prof. Czesława Niżankowskiego, następnie w Zakładzie Biomechaniki, którego kierownikiem był prof. Tadeusz Marciniak. W 1967 otrzymał stopień naukowy doktora nauk o kulturze fizycznej w specjalności biomechanika na podstawie pracy „Charakterystyka sił i obciążeń układu ruchu człowieka w biegu sprinterskim”. Habilitował się w 1973 w Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie i uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk o kulturze fizycznej ze specjalnością biomechaniki. Stanowisko profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1979Biografia na stronie Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie [on-line] [dostęp 2012-12-11].. W 1990 Prezydent RP nadał mu tytuł profesora nauk o kulturze fizycznej.

Specjalizował się w biomechanice i w naukach o sporcie. Podkreślał interdyscyplinarny charakter biomechaniki. Był wieloletnim członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Biomechaniki, a w latach 1996–2000 jego przewodniczącym. Przebywał na stażach w Penn State University, University of Iowa, Colorado State University, University of Tokyo, University of Western Australia. W latach 1992–1996 i 1996–2002 był członkiem zarządu Międzynarodowej Rady Nauk o Sporcie i Wychowaniu Fizycznym (ICSSPE) oraz wiceprezesem Światowej Komisji Biomechaniki Sportu (WCSB). Był wybierany do Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1982–1986) oraz do Komitetu Nauk o Kulturze Fizycznej Polskiej Akademii Nauk (4 kadencje). Był członkiem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego oraz Polskiego Towarzystwa Naukowego Kultury Fizycznej. Był członkiem rad naukowych czasopism „Antropomotoryka”, „Human Movement” i „Fizjoterapia Polska”.

W Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu przeszedł przez wszystkie szczeble kariery akademickiej, począwszy od stanowiska asystenta poprzez kierownika Zakładu Biomechaniki (1966–1974), dyrektora Instytutu Sportu (1976–1980), kierownika Katedry Biomechaniki (1980–2002), prorektora do spraw nauki (w latach 1981–1982), do funkcji rektora AWF we Wrocławiu w latach 1990–1993 [on-line] [dostęp 2012-11-11].. Poza wrocławską uczelnią został oddelegowany od 1974 do 1976 jako pierwszy dziekan nowo założonego Wydziału Wychowania Fizycznego obecnej Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku. W latach 1987–1988 wykładał także w Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach. W 1999 należał do współtwórców Wyższej Szkoły Fizjoterapii we Wrocławiu, gdzie objął stanowisko pierwszego rektora tej uczelni, które sprawował do 2002 [on-line] [dostęp 2021-06-28]..

Równolegle z pracą ściśle akademicką rozwijał pasję do narciarstwa. Od 1958 roku był związany z Polskim Związkiem Narciarskim, w którym w 1963 roku uzyskał uprawnienia Instruktora Wykładowcy PZN. Był aktywnym członkiem (prezesem w kadencji 1997–2000) Stowarzyszenia Absolwentów AWF we Wrocławiu, którego był inicjatorem w 1991. Uprawiał szermierkę i tenis. Na tematy związane z biomechaniką wypowiadał się w mediach związanych ze sportem.

W 1980 zaangażował się w działalność opozycyjną jako członek NSZZ „Solidarność” we wrocławskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Po wprowadzeniu stanu wojennego przez władze PRL stał się obiektem represji jako „dysponent lokalu konspiracyjnego” o kryptonimie „Bursa” działającego w latach 1963–1972 i został internowany 6 stycznia 1981. Do 14 stycznia przetrzymywano go we Wrocławiu, a od 15 do 27 stycznia 1982 był izolowany w Ośrodku Odosobnienia w Nysie. Został usunięty z funkcji prorektora ds. nauki AWF we Wrocławiu.

Był żonaty z Barbarą (1936–2010), redaktorką Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Ossolineum. Mieli córkę, Joannę. Zmarł we Wrocławiu 7 maja 2026 i został pochowany na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu (pole 36, grób 714, rząd 2 od pola 37).

Dorobek naukowy thumb|Tadeusz Bober (l) i prof. Bogdan Czabański (1999) Był uznawany za jednego z głównych twórców polskiej szkoły naukowej biomechaniki i pionierem nowoczesnej metodologii badań naukowych w naukach o kulturze fizycznej. Popularyzował biomechanikę na polskich uczelniach wychowania fizycznego. Wspólnie z prof. Bogdanem Czabańskim organizował Szkoły Biomechaniki i Nauczania Ruchu (od 1981 roku), które przekształciły się w ogólnopolskie Szkoły Biomechaniki. Połączenie biomechaniki z pedagogicznymi aspektami metodyki nauczania ruchu było pionierskim przedsięwzięciem na skalę światową.

Jego głównym obszarem zainteresowań były biomechanika sportu, technika sportowa i kryteria jej skuteczności, trening techniczny, koordynacja ruchu, siła mięśniowa i energia sprężystości mięśni. Był współautorem (razem z Jerzym Zawadzkim) popularnego podręcznika akademickiego „Biomechanika układu ruchu człowieka” wydanego w 2001 (kolejne wydania w 2003 i 2005). Wcześniej wydał monografię Biomechanika chodu i biegu. Był współautorem monografii Technika sportowa (w: Teoria treningu, Trening pod red. T. Ulatowskiego) i monografii Mózgowe porażenie dziecięce. Był autorem ponad 120 publikacji i doniesień naukowych, także współautorem 4 patentów i zgłoszeń patentowych.

Był opiekunem i promotorem 16 doktorów wychowania fizycznego, a sześciu z nich osiągnęło później tytuły lub stanowiska profesorskie.

Odznaczenia i wyróżnienia thumb|Tadeusz Bober (l) odbiera Laur Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu od Rektora Juliusza Migasiewicza, 22 października 2010 Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Komisji Edukacji Narodowej. W 1988 otrzymał międzynarodowe wyróżnienie Philip Noel-Baker Research Award.

W 1993 był laureatem nagrody Kolegium Rektorów Wyższych Uczelni Wrocławia za działalność na rzecz integracji wrocławskiego środowiska naukowego. W 1998 został wyróżniony rangą „fellow” w Europejskim Towarzystwie Nauk o Sporcie (ECSS). Od 2004 był członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Biomechaniki. W 2010 został wyróżniony Laurem AWF we Wrocławiu za osiągnięcia na polu kształcenia kadr zawodowych i naukowych kultury fizycznej, także za „umiłowanie swojej uczelni i wybitne zasługi dla jej budowy i rozwoju oraz za szczególne przymioty serca, umysłu i osobowości”. W 2012 otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Jego 90. rocznicę urodzin obchodzono w Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu w 2022. W 2025 był uhonorowany przez Studenckie Towarzystwo Naukowe tej uczelni.

Upamiętnienie W czerwcu 2026 Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie zorganizowała ogólnopolskie seminarium online poświęcone pamięci profesora Tadeusza Bobera.

Uwagi

Przypisy

Źródła i linki zewnętrzne

Tadeusz Bober [w:] Who is who w Polsce. Leksykon biograficzny, wydanie II uzupełnione, część I: A–Mac, Zug 2003, s. 295–296 Tadeusz Bober, [w:] baza Omnis – Biblioteka Narodowa [dostęp 2026-05-31] Tadeusz Bober, [w:] baza ResearchGate [dostęp 2026-06-10] prof. dr hab. Tadeusz Bober [w:] Nauka Polska, ID: 48153 [dostęp 2026-06-13]

Kategoria:Absolwenci Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Kategoria:Członkowie komitetów naukowych PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Grudziądzu Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Prorektorzy Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Kategoria:Rektorzy Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Kategoria:Rektorzy Wyższej Szkoły Fizjoterapii we Wrocławiu Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2026 Kategoria:Ludzie sportu związani z Wrocławiem Kategoria:Narciarze Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu