Giovanni Santi (ur. ok. 1440 w Colbordolo, zm. 1 sierpnia 1494 w Urbino) – włoski malarz renesansowy i poeta, ojciec Rafaela Santiego.
Życiorys Urodził się ok. 1440 roku w Colbordolo. Jego ojciec Sante di Peruzzolo (zm. 1484) prowadził warsztat złotniczy. Miał troje dzieci: synów Giovanniego i Bartolomea oraz córkę Antonię Vagnini. Zdaniem historyk sztuki Luby Ristujcziny Giovanni Santi początkowo uczył się w warsztacie ojca, jednak porzucił to zajęcie, by w 1475 roku zacząć pracę jako malarz. Przez pewien czas pracował również jako kupiec. Terminował w warsztacie Piera della Francesci. Był nadwornym malarzem władcy Urbino Federica da Montefeltro i jego syna .
Pomimo braku formalnego doświadczenia uchodził za znawcę historii i literatury. Aby uzupełnić braki w wykształceniu, czytał książki z biblioteki Guidobalda da Montefeltro oraz podróżował. Studiował dzieła Donatella, Andrei Mantegny, Cosima Tury i Jacopa Belliniego. Zajmował się poezją. Pod koniec lat 70. XV wieku rozpoczął pisanie Rymowanej kroniki (Cronaca rimata), stanowiącej źródło informacji na temat ówczesnej historii Urbino. W latach 80. XV wieku napisał poemat La vita e le gesta di Federico di Montefeltro duca di Urbino.
Ożenił się z Magią di Battista di Nicola Ciarli, córką kupca Battisty Ciarla. 6 kwietnia 1483 roku para doczekała się syna Rafaela. Włoski biografista Giorgio Vasari podaje, że Giovanni Santi często przebywał poza domem, przez co wychowaniem syna zajęła się matka. W późniejszych latach para doczekała się jeszcze dwojga dzieci (córki, zmarłej w 1491 oraz syna, zmarłego w 1485). W październiku 1491 roku zmarł żona Giovanniego Santiego. W maju 1492 roku Giovanni Santi ożenił się z Bernadiną Parte, córką złotnika. Para miała córkę Elisabethę.
Był pierwszym nauczycielem malarstwa Rafaela. Po kilku latach nauki nastoletni Rafael został pomocnikiem Giovanniego w jego warsztacie.
Vasari określił Giovanniego Santiego jako nie bardzo świetnego malarza, ale jednocześnie jako człowieka wykształconego i dbającego o edukację Rafaela. Opinia Vasariego na temat talentu malarskiego Giovanniego Santiego jest krytykowana przez późniejszych krytyków sztuki. Luba Ristujczina podaje, że malarz uchodził za pracowitego, płodnego i cenionego malarza. Wpływ na Giovanniego Santiego mieli Andrea Mantegna i Melozzo da Forlì, nauki pobierał również u Justusa z Gandawy. Malował głównie na płótnie.
Giovanni Santi poważnie zachorował wiosną 1493 roku. 27 lipca 1494 roku spisał testament. Zmarł 1 sierpnia 1494 roku w Urbino. Zgodnie z testamentem opiekę nad Rafaelem przejął brat Giovanniego Bartolomeo.
Popiersie przedstawiające Giovanniego Santiego znajduje się na Piazzale Raffaelo w Urbino. Dom, w którym mieszkał Giovanni wraz z rodziną przekształcono w muzeum Casa di Raffaello.
Wybrane dzieła Erato (ok. 1480–1490, olej na płótnie, 82 x 39 cm, , Florencja) Martwy Chrystus opłakiwany przez anioły (ok. 1480–1490, olej na desce, 67 x 55 cm, , Urbino) Sacra conversazione (1481, fresk, 420 x 295 cm, (1484-1489, olej na desce, 166,5 x 153,5 cm, Muzeum Narodowe we Wrocławiu) Chrystus i dwa anioły (ok. 1490, olej na płótnie, 420 x 295 cm, Szépművészeti Múzeum, Budapeszt) Madonna z Dzieciątkiem i ze świętymi (Pala Buti) (dzieło niedatowane, olej na desce, 330 x 221 cm, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1494 Kategoria:Włoscy malarze nadworni Kategoria:Włoscy malarze renesansu Kategoria:Włoscy poeci XV wieku