Nauczyciel Kraju Ojczystego – wyróżnienie honorowe w postaci tytułu i medalu, nadawane przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w uznaniu szczególnych zasług związanych z prowadzeniem systematycznej minimum 10-letniej pracy związanej z upowszechnianiem turystyki i krajoznawstwa wśród dzieci i młodzieży.
Historia Wyróżnienie ustanowił Zarząd Główny PTTK uchwałą nr 190/XVII/2011 z dnia 29 stycznia 2011.
W 2011 pierwsze wyróżnienia otrzymały 52 osoby. Oficjalna uroczystość miała miejsce 20 września 2011 w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej. W uroczystym spotkaniu uczestniczyli m.in. Katarzyna Hall – minister edukacji narodowej, Jarosław Jankowski – dyrektor Departamentu Młodzieży i Organizacji Pozarządowych MEN, Katarzyna Tyczka – główny specjalista w tym departamencie oraz przedstawiciele różnych jednostek organizacyjnych PTTK. Medale „Nauczyciela Kraju Ojczystego” wręczał Lech Drożdżyński – prezes Zarządu Głównego PTTK, a sylwetki wyróżnionych przedstawił Andrzej Gordon – sekretarz generalny ZG PTTK.
Wyróżnienie z numerem pierwszym otrzymał prof. dr hab. Kazimierz Denek – autor sformułowania będącego nazwą medalu. Było to podziękowanie za całokształt dokonań profesora. Pozostałe medale wręczono w kolejności alfabetycznej. Sekretarz generalny ZG PTTK Andrzej Gordon otrzymał wyróżnienie z nr 13 w uznaniu zasług oraz w podziękowaniu za dziesięciolecia pracy na rzecz najmłodszych pokoleń polskich turystów i członków PTTK, a także autorskie pomysły w tym zakresie. Jego sylwetkę przybliżył Roman Bargieł – wiceprezes ZG PTTK.
W 2012 tytuł „Nauczyciel Kraju Ojczystego” przyznano kolejnym 46 osobom. Uroczystość wręczenia medali ponownie odbyła się w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej. 16 października 2012 w spotkaniu uczestniczyli m.in. Tadeusz Sławecki – sekretarz stanu w MEN, Katarzyna Tyczka – główny specjalista w Departamencie Zwiększania Szans Edukacyjnych MEN oraz przedstawiciele różnych szczebli PTTK, w tym prezes Towarzystwa – Lech Drożdżyński i sekretarz generalny ZG PTTK – Roman Bargieł.
W 2016 wyróżnienie przyznano 23 osobom, uroczystość odbyła się w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej. Wyróżnienia wręczał w imieniu Zarządu Głównego PTTK prezes Roman Bargieł, list gratulacyjny od Ministerstwa Edukacji Narodowej wręczył wiceminister edukacji Teresa Wargocka.Uroczystość wręczenia tytułu i medalu „Nauczyciel Kraju Ojczystego” dla kolejnych 23 osób, odbyła się 24 października 2017 roku w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej. W imieniu Prezesa Zarządu Głównego PTTK tytuł i medal „Nauczyciel Kraju Ojczystego” wręczył Roman Bargieł wiceprezes Zarządu Głównego PTTK. List gratulacyjny od Ministra Edukacji Narodowej przekazywała wyróżnionym dyrektor Departamentu Wychowania i Kształcenia Integracyjnego MEN Joanna Wilewska.
W 2018 roku wyróżnienia otrzymały kolejne 32 osoby upowszechniające turystykę i krajoznawstwo wśród dzieci i młodzieży. 29 listopada 2018 w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej tytuł i medal wręczyli sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Marzena Machałek i prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Jacek Potocki.
6 listopada 2019 r. w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej, z inicjatywy Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego, po raz dziewiąty zorganizowana została uroczystość wręczenia medali Nauczyciel Kraju Ojczystego. Honorowym tytułem zostało wyróżnionych 23 nauczycieli i działaczy PTTK. Z rąk Ministra Edukacji Narodowej Dariusza Piontkowskiego wyróżnieni otrzymali listy gratulacyjne a medale wręczał Prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Jerzy Kapłon.
Kryteria nadawania tytułu i medalu
Podczas rozpatrywania wniosków o nadanie tytułu i medalu pod uwagę brane są: - szczególne osiągnięcia kandydatów prowadzących Szkolne Koła Krajoznawczo-Turystyczne lub sprawujących opiekę nad ich działalnością w zakresie kształtowania w młodym pokoleniu nawyków aktywnego poznawania i uprawiania różnych form turystyki i poznawania kraju ojczystego, - udokumentowane osiągnięcia w organizowaniu i udziale wychowanków w poszczególnych etapach konkursów krajoznawczo-turystycznych przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, w tym w szczególności konkursów organizowanych przez PTTK: Ogólnopolskim Młodzieżowym Turnieju Turystyczno – Krajoznawczym PTTK, Konkursie Krasomówczym, Ogólnopolskim Młodzieżowym Konkursie Krajoznawczym „Poznajemy Ojcowiznę”, - szczególne zaangażowanie i wieloletnia aktywność w zakresie organizowania i prowadzenia różnych form turystyki dzieci i młodzieży - pod uwagę brany jest fakt czy kandydat do wyróżnienia uhonorowany był wcześniej Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
Organ nadający Wyróżnienie nadaje Zarząd Główny PTTK z inicjatywy własnej lub na wniosek: ogniw PTTK, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego przedszkole, szkołę lub placówkę oświatową, rektora szkoły wyższej, dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki oświatowej, władzy wykonawczej, zarządu organizacji społecznej lub stowarzyszenia, prowadzących statutową działalność turystyczno-krajoznawczą wśród dzieci i młodzieży. Wnioski składane są do 31 marca każdego roku, podlegają one zaopiniowaniu przez Radę Programową do spraw Młodzieży Szkolnej Zarządu Głównego PTTK. Decyzję o nadaniu wyróżnienia podejmuje Kapituła Odznaczeń Zarządu Głównego PTTK.
Wyróżnienie nadawane jest jednokrotnie i wręczane z okazji Światowego Dnia Turystyki, Dnia Edukacji Narodowej, zakończenia roku szkolnego lub ważnych uroczystości PTTK.
Wyróżnieni Lista wyróżnionych w kolejności nadanych medali.
2011 {| |valign="top"| Kazimierz Denek – Poznań Maria Balcerzak – Warszawa Julita Bąkowska – Toruń Wiesława Berlińska – Warszawa Jerzy Bielewski – Giżycko Zygmunt Cebula – Rzeszów Władysław Chmura – Ropczyce Stanisław Czajka – Siedlce Marian Dzimira – Przeworsk Alfred Feliks – Kolonowskie Halina Garczyńska – Prudnik Zdzisław Marian Gasz – Jelenia Góra Andrzej Gordon – Warszawa Edmund Gruchała – Gdynia Leon Hojniak – Legnica Maria Jankowiak – Włoszakowice Kazimierz Jankowiak – Włoszakowice Marian Klimaszewski – Rawicz Eugeniusz Kowalski – Luboń Jan Krzysztoń – Szczecin Jolanta Kućka-Noworyta – Oświęcim Pola Kuleczka – Zielona Góra Marian Kurzyna – Biłgoraj Jerzy Kwaczyński – Żyrardów Stanisław Liszewski – Łódź Bogdan Majewski – Płock |width="50"| |valign="top"| Edward Maleta – Gliwice Tadeusz Małecki – Świdwin Maria Maranda – Białystok/Łódź Franciszek Midura – Warszawa Henryk Miłoszewski – Toruń Marzena Misaczek – Tarnów Danuta Paderewska – Jaworzno Marzena Papis – Mariówka Tadeusz Pietras – Radzyń Podlaski Maria Pilich – Warszawa Józef Pomietło – Nowy Sącz Mateusz Przyjazny – Kalisz Jerzy Raczek – Warszawa Mirosław Ratajski – Piotrków Trybunalski Stanisław Róg – Kamionka Hanna Rudzińska – Gorzów Wielkopolski Róża Ryczańczyk – Szczecin Danuta Sosnowska – Rumia Mirella Stanisławska – Chojnice Włodzimierz Szafiński – Żarnów Zbigniew Szmidt – Poznań Zygmunt Szmidt – Pabianice Kazimierz Tumski – Wrocław Andrzej Wasilewski – Lublin Michał Wieczorek – Rybnik Bronisław Zathey – Wrocław
2012 {| |valign="top"| Zdzisław Andrzejewski – Zawadzkie Henryk Antkowiak – Legnica Janina Augustyn – Gorlice Maria Balkowska-Damian – Wrocław Mieczysław Bożym – Warszawa Maria Ciombor – Krotoszyn Tadeusz Czubek – Nowy Sącz Leszek Drabczyk – Jawor Bogdan Fijałek – Radzyń Podlaski Janusz Filarowski – Rzeszów Janina Foryńska – Konin Bogusław Golonka – Jawor Kazimiera Grabowiecka – Warszawa Małgorzata Grudzińska – Raszyn Joanna Janicka – Mińsk Mazowiecki Zbigniew Jankowski – Luboń Beata Jendruś – Kolonowskie Danuta Kończak – Warszawa Wanda Kruszyńska – Zgierz Elżbieta Kurzyna – Biłgoraj Janina Lelito-Zimochocka – Gliwice Bernard Edward Malinowski – Warszawa Leszek Michalczak – Kościan |width="35"| |valign="top"| Henryk Moroz – Warszawa Jerzy Mydlarz – Maków Podhalański Edwin Nawrocki – Wejherowo Roman Henryk Orlicz – Warszawa Paweł Packi – Wieluń Krystyna Pietrucha – Zgierz Piotr Piwowar – Nowy Sącz Henryk Pytlik – Warszawa Danuta Rosner – Warszawa Gabriela Rościszewska – Gliwice Jerzy Rubach – Kamienna Góra Elżbieta Rydel-Piskorska – Konstancin-Jeziorna Janusz Sapa – Warszawa Barbara Steć – Szczecin Eugeniusz Stępak – Ropczyce Grażyna Szafińska – Żarnów Jadwiga Szandar – Gliwice Ryszard Marek Szpecht – Warszawa Urszula Szwed – Pakosław Henryk Wasilewski – Włocławek Stanisław Wójciak – Ropczyce Marian Zając – Wodzisław Śląski Tadeusz Zombirt – Płock
2013 {| |valign="top"| Mieczysław Balowski – Opole Lucyna Bardel – Bielsko-Biała Franciszek Dendewicz – Prudnik Eugeniusz Jacek – Swarzędz Halina Kaftan – Opoczno Sławomir Kałabun – Elbląg Stanisław Klimowicz – Chmielno Swietłana Koniuszewska – Sosnowiec Sławomir Korpysz – Chełm Ewa Kowalewska – Szczecin Elżbieta Kużdżał – Brzeg Elżbieta Łobacz-Bącal – Żary Tomasz Majchrzak – Witkowo Henryk Ryszard Michalik – Kwidzyn Jan Owczarek – Jelenia Góra Juliusz Poczta – Krotoszyn |width="35"| |valign="top"| Ewa Polańska – Gostynin Stanisław Rząd – Biłgoraj Anna Siulborska – Płock Maria Staniów – Legnica Ewa Strojna – Tarnów Sławomir Szczesio – Pabianice Ryszard Szner – Tychy Zbigniew Tarnowski – Częstochowa Marta Uchman – Przeworsk Maria Warzecha – Zabrze Beata Wawoczny – Rybnik Janusz Węgrzynek – Tarnów Stanisław Winter – Krynica-Zdrój Mieczysław Wojeckiego – Zielona Góra Dorota Zdziebło – Gubin Roman Bargieł – Katowice
2014 {| |valign="top"| Maria Andrzejewska – Zawadzkie Wilhelma Barańska – Brzeg Barbara Bogdanowicz – Biłgoraj Joanna Bojanowska – Płock Zbysław Budzyński – Świecie Wojciech Charkin – Gdańsk Sławomira Czarnecka – Września Krzysztof Czerepowicki – Grudziądz Janusz Flakowicz – Zakliczyn Ewa Gatnar – Radlin Maria Głąb – Mikulice Jerzy Grochowski Jolenta Kowalska – Kalisz Barbara Krajnik – Wiśniewo Halina Krasucka-Byczek – Lublin Jerzy Kudlicki – Otwock Ewa Kutyła – Radom Piotr Maciejewski – Kozienice Zofia Makowska – Częstochowa |width="35"| |valign="top"| Jan Marciniak – Drawski Młyn Leon Okowiński – Sulechów Zbigniew Orłowski – Mysłowice Henryk Paciej – Opole Tadeusz Piekarek – Pabianice Ryszard Rozenbajgier – Bochnia Sabina Sakowicz – Sobiechów Lucyna Salij-Pająk – Wojkowice Roman Sobera – Łęknica Antoni Szeklicki – Olsztyn Mariola Treder – Gdańsk Roman Trojanowicz – Gorlice Edward Wieczorek – Katowice Zofia Winiarska-Hebenstriet – Nowy Sącz Edward Wiśniewski – Legnica Mieczysław Woźniak – Poznań Ryszard Wrzosek – Gdynia Iwona Zielińska – Jawor Ryszard Ziernicki – Bytom
2015 {| |valign="top"| Jolanta Begińska – Kępy Teresa Karasewicz – Toruń Małgorzata Kowalska – Ostrowiec Świętokrzyski Zofia Król – Ropczyce Luiza Krzemieniewska – Pniewy Alicja Opalińska – Olsztyn Aneta Partyka-Mańke – Police Barbara Wiktorowicz – Opatówek Beata Witek – Legnica Tadeusz Borkowski – Muszyna Andrzej Czacharowski – Biłgoraj Henryk Gęsior – Gniewkowo Jan Grząka – Krotoszyn |width="35"| |valign="top"| Jarosław Janicki – Płock Edward Kaniewski – Siemianowice Śląskie Krzysztof Kasprzyk – Starachowice Julian Lewanderski – Zgłobice Wojciech Pałka – Chrostowa Tadeusz Pomorski – Kozienice Zdzisław Siewiera – Zawadzkie Edward Storch – Nowy Sącz Robert Strzeszewski – Wałbrzych Antoni Suchy – Katowice Lech Tota – Częstochowa Marek Ruszczak – Izabelin
2016 {| |valign="top"| Joanna Adamowicz Marian Antoni Azgier Bożena Borowska Artur Ciempa Bogdan Fałek Bogusława Grabka Emilia Grajewska-Banaszak Waldemar Hejza Wiesław Indyk Iwona Jankowiak Tatiana Kosylak Dariusz Koszela |width="35"| |valign="top"| Mirosława Kużel Krzysztof Mieczkowski Zdzisław Nowocień Ewa Różańska Andrzej Rybski – Ustrzyki Dolne Jacek Seweryn Anastazja Smagacz Danuta Urbaniak Henryk Wilk Kornelia Witała Anna Żaczek
2017 {| |valign="top"|