Rodzina Nowosielskich ramka|prawo|Herb Ślepowron
Nowosielscy herbu Ślepowron, polska familia wywodząca się z XIV wiecznej znanej zamożnej rodziny h. Kierdej zamieszkującej od początku XV wieku m.in. NowosieliceAleksander hr. Stadnicki, Akta ziemskie i grodzkie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, t. 4, s. 164. obok m. Kamieniec Podolski.
Najstarszym przodkiem rodu był ZygmuntAleksander hr. Stadnicki, Akta ziemskie i grodzkie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, t. 5, LXXXII. s. 110. z NowosielecAleksander hr. Stadnicki, Akta ziemskie i grodzkie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, t. 44, XCII, s. 164. h. ŚlepowronAleksander hr. Stadnicki, Akta ziemskie i grodzkie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, t. 5, spis pieczęci opisanych w tomiach 2-5, s. 273-275., syn Grzegorza (znanego z rejestrów przełomu XIV i XV wieku jako Hryćko h. Kyerdey)Kazimierz Pułaski, Szkice i poszukiwania historyczne, seria 3, Henryk Cieśliński, Spółka Wydawnicza Polska w Krakowie, 1906, s. 109-194., wojewody podolskiego, senatora, posiadacza rozległych dóbrKazimierz Pułaski Szkice i poszukiwania historyczne, seria 3, Henryk Cieśliński, Spółka Wydawnicza Polska w Krakowie, 1906, s. 180. ziemskich. Następne pokolenia rodziny osiedliły się w ziemi mielnickiejSeweryn hr. Uruski, Rodzina Herbarz Szlachty Polskiej, t. 12, s. 198.. Było to w okresie przed Unią polsko-litewską w Mielniku w 1501 roku. Mikołaj dziedzic wielkich dóbr ziemskich założył linię jednej z najznamienitszych rodzin I Rzeczypospolitej. To pokolenie Nowosielskich w XVI wieku po rodzinie z Nowosielicy na Podolu, niekiedy posługiwało się zarówno herbem ŚlepowronMuzeum Historyczne w Sanoku, Acta militaria mediaevalia, t. 1-2, strona 129, Polska Akademia Umiejętności, 2005, ślepowron Zygmunta Nowosielskiego z 1456, Piekosiński 1899 s. 143, rycina s.225., jak i herbem PierzchałaAleksander hr. Stadnicki, Akta ziemskie i grodzkie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, 3189, 13 października 1453, Mathia Pirzehala de Nowoszyedlcze, s. 395.. Rodzina Nowosielskich h. Ślepowron wydała licznych filantropów, polityków, posłów, senatorów i dygnitarzy. Następne pokolenia rodu Nowosielskich posiadały dobra ziemskie także w Wielkim Księstwie LitewskimSeweryn hr. Uruski, Rodzina Herbarz Szlachty Polskiej, t. 12, s. 199-200., Inflantach, Rusi Czerwonej. Od XVIII wieku w posiadaniu rodziny znalazły się również liczne tereny ziemskie, miasta w ziemi łukowskiej na Podlasiu i na Mazowszu.
Etymologia nazwiska Przypuszczalnie pierwotne średniowieczne pochodzenie i wczesne ukształtowanie nazwiska Nowosielski jest związane miejscowością, którą zamieszkiwali przodkowie rodziny oraz piastowanymi funkcjami publicznymi. Pierwotne nazwy (łac. de Nowoschedlecz, de Nowoszelicze)Aleksander hr. Stadnicki , Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów, 1875, t. 5, s. 249., czytaj inaczej Sedlicz novum, nadają w obecnym znaczeniu podobne brzmienie zwrotom; Siodło nowe, lub Nowa osada, jednocześnie tworząc wykształconą językowo formę nazwiska Nowosielski.
Pochodzenie geograficzne We wszystkich dokumentach i rejestrach opisana jest miejscowość NovosielicaBronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 7, Warszawa, 1886, s. 277., położona w pobliżu Kamieńca Podolskiego i Chocimia w zachodniej Ukrainie. Obecnie jest uznana za jedną z najstarszych osad regionu podolskiego. Archeologiczne badania wykazały, że XV wieczne południowe tereny otaczające rzeki Dniestr oraz Zbrucz w średniowieczu były gęsto zaludnione, a po wielokrotnym niszczeniu podczas najazdów przez Tatarów, zakładano wkrótce nowe osady w tym regionie. Rzeki łączą się obok miasta Chocim nieopodal miasta Nowosielica.
Posiadane majątki rodzinne Nowosielskich Wielkie Księstwo Litewskie
Część rodziny pochodząca z Podlasia najprawdopodobniej na początku XVII wieku osiedliła się na dobrach Święty Duch. Zamieszkiwała i jednocześnie posiadała Sylwestrowo wraz z 10 wioskami i 2 zaściankami, to jest terenami położonymi w regionie Oszmiany, Wielkiego Księstwa LitewskiegoBronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa, 1880–1902, t. 11, s. 699 i 739.. Ponadto byli właścicielami miast Lubcz, Grodna, Wsielub, Oświeja i okolicznych dóbr w guberni mińska, okolicy Nowogródka. Majętności ziemskie w postaci dóbr lubczańskich to obszar 9933 morg (5598 ha)Bronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1886, t. 5, s. 393-394., dzierżawione przez Nowosielskich starożytne miasteczko Lubcz woj. Nowogródzkim nad Niemnem posiadało ok. okolicznych 200 wiosek żydowskich, 32 sioła. Tereny te zamieszkiwało ok. 6800 włościan o pracy pańszczyźnianej. Miasta Grodno, Wsielub, Oświeja i okoliczne dobra w guberni mińska, okolicy Nowogródka były własnością kilku pokoleń. Spisy i herbarzeBronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1895, t. 14, s. 65. zawierają informacje o dobrach ziemskich i majątkach. Miasto i okolice Wsielub o powierzchni 7582 dziesięcin należące do rodziny Nowosielskich składały się z 52 wiosek, 595 domów, 1 miasto, 19 uroczysk, 10 folwarków. Tereny te w początkach XVIII wieku zamieszkiwało ok. 3800 katolików i żydów. Od początku XVIII wieku majątek (8283,3 ha) należał do Nowosielskich, a następnie do Radziwiłłów. W II połowie XVIII wieku Wsielub przeszedł we władanie rodziny O’Rourke. Nabyte od rodziny Sapiehów miasto OświejaBronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1886, t. 7, s. 743-744. z okolicznymi rozległymi dobrami o powierzchni 24814 dziesięcin (27109,29 ha) położone nad jeziorem oświejskim zamieszkiwało ok. 750 chrześcijan i 1470 żydów, czyli ok. 2200 mieszkańców pańszczyźnianych. Na wielki majątek składały się 3 folwarki, 49 wsi, 623 domy. Od początku XVIII wieku do Nowosielskich należał także jeden z rynków wraz z zabudowanymi dookoła 9 nieruchomościami w mieście Grodnie. Był on nabyty od rodziny PotockichJerzy Gordziejew, Socjotopografia Grodna w XVIII wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002, s. 132.. Rynek z nieruchomościami pozostawał w dobrach rodzinnych do II połowy XVIII wieku. Łącznie majątki rodzinne w Wielkim Księstwie Litewskim wynosiły: 4 miasta, ok. 310 wiosek, kilkadziesiąt folwarków, ok. 2000 domów, ok. 14 800 ludzi pracujących w licznych manufakturach i faktoriach na dobrach o powierzchni ok. 41 600 ha.
Przodkowie z familii Nowosielskich I Rzeczpospolita Zygmunt z Nowosielec h. Ślepowron znany z rejestrów XV wieku jako Sigismundo de NowoszeliczeFranciszek Piekosiński, Poczet Rodów Szlachty Polskiej wieków średnich, wykaz herbów, wykaz dostojników i urzędników, 2005, s. 66 i 99. 1415–1487, sędzia podolski kamieniecki 1456–1471. Mikołaj Nowosielski - dziedzic dóbrSeweryn hr. Uruski, Rodzina Herbarz Szlachty Polskiej, t. 12, Warszawa, 1915, s. 198. Nowosielce na Podlasiu. AndrzejKolankowski Ludwik, Zygmunt August: Wielki Książę Litwy do roku 1548, Lwów, 1913, s. 191. Nowosielski – ok. 1475–1545 kniaź na dobrach kobryńskich, Podlasia, ziemi mielnickiej, prowadził sprawy sądowe z wielką księżną litewską i królową Polski Boną Sforzą d’Aragoną o ziemie, które ostatecznie w 1531 r. zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Paweł Nowosielski 1480–1545, wojski mielnicki (1501–1510). Jan Nowosielski – 1510–1570, kolejny dziedzic na Nowosielcu 1545. Jerzy Nowosielski 1550–1610, właściciel dóbr ziemskich, kamienic, ogrodów z miasta Wenden oraz innych łanów miast Putry, Mezina, Raczina, Wiszytha, Woyszyth, Dalni, Rehz, Jawzin, Mezipeterz z nadania Króla Stefana Batorego, 1590 rotmistrz wojsk kozackich. Jan Nowosielski 1579–1650, stronnik Aktu Biskupów podpisanego w 1603 w Lublinie. Michał Nowosielski z dóbr Nowosielce 1576–1625, dziedzic majątku ziemskiego i wielu osad dekanatu łosickiego, zmarł wraz z całą rodziną w 1625 na zarazę z powietrza, następnie 1626 roku po tym wydarzeniu grody w starostwie mielnickiem zostały pozamykane. Stanisław Pierzchała NowosielskiXawery Kasper Niesielski, Herbarz Polski, Lipsk, 1839–1845, t. 6, s. 586-587. 1599–1650, dziedzic majątku ziemskiego, elektor (1632) podlaski. Leszek (Lesko) Nowosielski 1610–1671, woźny generalny, (1651) mianowany we Lwowie przez Króla Jan Kazimierza. Balcer Nowosielski 1660–1710, poseł ziemi halickiej na sejm (1699), podczaszy. Stefan Nowosielski 1638, poseł ziemi mielnickiej (1674), pisarz mielnicki (1666–1687), sędzia mielnicki (1687–1696), żona 1650 Marianna Pieńkowska h. Suchekomnaty. Mikołaj Nowosielski z Nowosielec 1640–1700, stolnik latyczewski (1698–1720), protektor Zarządu bractwa Św. Anny Samotrzeciej, elektor z ziemi mielnickiej na sejm konwokacyjny 1674, żona Marianna Nowosielska protektorka obrazu i jałmużnic bractwa Św. Anny Samotrzeciej kościoła Farnego łosickiego w ziemi mielnickiej. Teofilia Nowosielska 1655–1720, filantropka, sędzina mielnicka. Mąż 1678 Adam Raczko h. Ostoja, poseł ziemi mielnickiej(1697), skarbnik mielnicki, synowie: Andrzej Raczko h. Ostoja, poseł na sejm elekcyjny (1705), Franciszek Raczko h. Ostoja ur. 1700 r., poseł na sejm ziemi nurskiej (1764). Jan Nowosielski z Nowosielec 1660–1717Witold Kłaczewski, Wacław Urban, Urzędnicy województwa lubelskiego XVI–XVIII wieku, spisy, t. 4, Kórnik, 1991, s. 120. 1660, łowczy mielnicki (1682–1691), stolnik podlaski (1691–1699), starosta łukowski (1699–1711), kapitanJean Rousset de Missy, Supplement au corps universel diplomatique du droit des gens, Chez les Janssons à Waesberge, Wetstein & Smith, & Z. Chatelain, 1739, s 21. ( dostępne także na http://books.google.pl) Wielkiej wojny północnej, poseł na sejm konwokacyjny (1696), żona Anna Widlicz-Domaszewszka h. Nieczuja. Józef NowosielskiBarbara Mossakowska, Nazwiska mieszkańców Komornictwa Olsztyńskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1993, s. 75. z Nowosielec ok. 1702–1765, dworzanin kancelarii króla Stanisława Leszczyńskiego, żona 1735 Anna Gostkowska, świadek na ślubie [Kazimierz Leon Sapieha|Kazimierza Leona Sapiehy]. Franciszek Nowosielski 1690–1758, dziedzic na Nowosielcu, Zakrzu, Domaszewnicy, Chmiejowej Woli, poseł woj. lubelskiego na sejm konwokacyjny (1733), starosta łukowski (1712–1739), rotmistrz wojsk królewskich, sędzia kapturowy łukowski, podkomorzy lubelski 1744–1758),żona Zofia Franciszka Gozdzka z Gozdu h. Doliwa. Kazimierz Jan Nowosielski 1690–1760, podczaszy bielski, żona 1720 księżna Elżbieta Sułkowska h. Sulima 1704–1762, córka dziedzica majątku Sułkowo, burgrabiego krakowskiego. Jan Nowosielski 1720–1778, senator, kasztelan ciechanowski (1758–1770), sygnatariusz manifestu z (1764), konfederat Barski (1768), starosta łukowski (1739–1766), kawaler Orderu św. Stanisława, podkomorzy wschowski. Żona(1735) Anna Antonina Ludwina z Żydowa, 2 żona, Katarzyna Małachowska h. Nałęcz. Antonina Nowosielska 1690–1753, senatorowa, filantropka, właścicielka dóbr m. Mińsk oraz kilku fundacji, mąż Wiktor Cieszkowski senator, kasztelan Liwski. 2 mąż Kazimierz Rudziński h. Prus, senator, kasztelan czerski, syn Michał Kazimierz Senator, wojewoda mazowiecki 1760–1764. Antoni Nowosielski 1730–1773, poseł na sejm z ziemi Łukowskiej (1764). Jakub Nowosielski, podstoli bielski, żona hr. Krystyna Hadziewicz h. Wieniawa (była żona Jana Butlera hrabiego na Międzylesiu i Krześlinie s. Gotharda), senatorowaOpracowanie zbiorowe, Encyklopedia Powszechna, t. 4, Warszawa 1860, s. 697., kasztelanowa podlaska, pułkownikowa Królewska z wyprawy wiedeńskiej Jana III Sobieskiego.