Taniec ze złotym cielcem () – tryptyk niderlandzkiego malarza Lucasa van Leydena, znajdujący się w Rijksmuseum.
Temat i rozmiary tryptyku wskazują, iż dzieło powstało na zlecenie osoby prywatnej. Tego typu tryptyki były ozdobą prywatnych komnat lub kaplic.
Geneza Tematem jest jeden z wątków ucieczki Izraelitów z Egiptu. Gdy Mojżesz wybrał się na górę Synaj, gdzie po czterdziestu dniach otrzymał kamienne tablice z wyrytymi dziesięciorgiem przykazań, lud zniecierpliwił się nieobecnością swojego przywódcy. Stanął przed jego bratem Aaronem i zażądał by ten uczynił dla niego Boga, który by szedł przed nimi. Wówczas Aaron powiedział im:
Opis obrazu Leyden skupił się na przedstawieniu Izraelitów podczas uczty po złożeniu ofiary nowemu bóstwu. Na pierwszym planie, pośrodku, pewna kobieta podaje jabłko mężczyźnie, co nasuwa skojarzenie grzechu pierworodnego Adama i Ewy. W obu przypadkach mamy do czynienia z brakiem posłuszeństwa wobec Boga. Tłem dla ucztujących są poszczególne scenki dopełniające historię złotego cielca. Na drugim planie widoczny jest złoty cielec i tańczący wokół niego wyznawcy. Jeszcze dalej, z góry osłoniętej ciemnym obłokiem, schodzi pospiesznie Mojżesz wraz ze swoim pomocnikiem Jozue. Przedstawienie góry zasnutej obłokiem jest zgodne z biblijną wersją: .
Proweniencja Do 1604 roku obraz znajdował się w Kalverstraat w Amsterdamie. Później trafił do kolekcji Jaspara Losschaerta. Po jego śmierci w 1658 roku, był kolejno dziedziczony przez spadkobierców: Jacoba Wuytiersa, Dircka Wuytiersa w 1679 i Jacoba Cromhouta. 7 maja 1709 roku, po śmierci tego ostatniego, obraz został sprzedany do kolekcji Marquis de Blasiel w Paryżu by następnie 16 marca 1870 trafić do zbiorów Veuve Mme. Bignier. W czerwcu 1952 roku obraz został podarowany Rijksmuseum w Amsterdamie. Na okres od 1 grudnia 2003 do 1 marca 2013 dzieło zostało wypożyczone do Museum Boijmans Van Beuningen w Rotterdamie.
Przypisy
Bibliografia Patrick De Rynck Jak czytać opowieści biblijne i mitologiczne w sztuce, wyd. Universitas, Kraków, 2008, .
Kategoria:Obrazy z motywami ze Starego Testamentu Kategoria:Obrazy Lucasa van Leydena Kategoria:Obrazy w Rijksmuseum Kategoria:Mojżesz na obrazach Kategoria:Tryptyki (malarstwo) Kategoria:Taniec w sztuce