250px|thumb|Germania Magna Askaukalis (, ) – miejscowość w Europie Środkowej wzmiankowana przez Klaudiusza Ptolemeusza w Geografii (), jedna z 94 umieszczonych na Germania Magna, czwarta mapa Europy (), jej położenie było utożsamiane z dzisiejszym Nakłem, Bydgoszczą lub Kruszą Zamkową.
Historia 250px|thumb|Strona tytułowa Geographicae Enarrationis wydanej w 1535 Askaukalis było jedną z osad na terenie państwa gockiego (gocko-gepidzkiego), znanego w polskiej archeologii jako kultura wielbarska. Państwo to zostało założone na terytorium dzisiejszej Polski w I w. n.e. przez plemiona wschodniogermańskie.
Około roku 150 n.e. mieszkający w Aleksandrii grecki matematyk i astronom Klaudiusz Ptolemeusz umieścił ją na Germania Magna, czwarta mapa Europy (Γερμανίας Μεγάλης θέσις, Εὐρώπης πίναξ δ´), jednej z 26 map wchodzących w skład słynnej Geografii (). Antyczny badacz sam nie brał udziału w pomiarach kartograficznych potrzebnych do ich tworzenia. Większość informacji zawdzięczał kupcom przemierzającym interesujące go ziemie oraz wojskowym kartografom Imperium Rzymskiego.
Badania Ptolemeusz, co zrozumiałe, nie ustrzegł się błędów wynikających głównie z potrzeby przeniesienia kulistej rzeczywistości na płaszczyznę mapy. Zakładał, że kraje pomiędzy Bałtykiem a Dunajem są znacznie węższe, co spowodowało, że miejsca z tak odległej przeszłości były niezwykle trudne do zidentyfikowania na mapach współczesnych. Co więcej, mylił się wskazując lokalizację nie tylko miejsc trudnych do usytuowania, ale także tak charakterystycznie położonych jak chociażby Jutlandia czy Szlezwik-Holsztyn.
W Instytucie Geodezji i Geoinformacji na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie grupa naukowców składająca się z filologów klasycznych, matematyków i kartografów podjęła próbę skorygowania tych błędów i wypracowała tzw. „geodetic deformation analysis” (analiza deformacji geodezyjnych). Na jej podstawie powstał wykaz miast (poleis) z Magna Germania z ich zakładanymi lokalizacjami na terenie dzisiejszych Niemiec i Polski. Według berlińskich naukowców lokalizacje te korespondują również ze stanowiskami archeologicznymi, w których wcześniej odkryto gockie osady i miejsca pochówków. Również badania na terenie Bydgoszczy potwierdzają, że w tamtym okresie, dzięki dogodnemu położeniu i łatwej przeprawie przez Brdę, następował znaczny rozwój osadnictwa związanego z ożywionymi kontaktami handlowymi z Cesarstwem Rzymskim przez szlak bursztynowyElżbieta Dygaszewicz. Od paleolitu po średniowiecze, w:, Kalendarz Bydgoski Bydgoszcz, Wyd. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, ss. 55–62, 2000, ISSN 0209-3081. Askaukalis została zaliczona do tzw. grupy 3., w której umieszczono te osady, które znajdowały się w miejscu dzisiejszych miast, ale w wyniku masowych migracji u schyłku starożytności nie są ich bezpośrednimi prekursorkami ze względu na brak ciągłości osadniczejAndreas Kleineberg, Christian Marx, Eberhard Knobloch, Dieter Lelgemann (eds.), "Germania und die Insel Thule: Die Entschlüsselung von Ptolemaios «Atlas der Oikumene»", wyd. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 2010, ..
Zobacz też Historia Bydgoszczy do 1346 roku Aleksandra Cofta-Broniewska – badaczka zespołu osadniczego
Przypisy
Dokumenty
Bibliografia Andreas Kleineberg, Christian Marx, Eberhard Knobloch, Dieter Lelgemann (eds.), Germania und die Insel Thule: Die Entschlüsselung von Ptolemaios «Atlas der Oikumene», wyd. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 2010, .
Janusz Ostoja-Zagórski, Najstarsze dziejie ziem polskich, Bydgoszcz, Wyd. WSP, ss. 179-180, 1996, . Gerard Wilke, Pradzieje i wczesne średniowiecze w świetle źródeł archeologicznych (do początków XII wieku), w:, Historia Bydgoszczy – Tom I, Warszawa-Poznań, Wyd. PWN, ss. 49-71, 1991, . Elżbieta Dygaszewicz, Od paleolitu po średniowiecze. w:, Kalendarz Bydgoski, Bydgoszcz, Wyd. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, ss. 55–62, 2000, ISSN 0209-3081
Kategoria:Historia Bydgoszczy Kategoria:Prehistoria ziem polskich Kategoria:Geografia historyczna Polski