Tytus Jakub Dalewski herbu Krucini (ps. Józef Parafianowicz) (ur. w Wilnie, rozstrzelany 11 stycznia 1864 tamże) – polski działacz, konspirator, jeden z przywódców organizacji cywilnej Rządu Narodowego na Litwie w czasie powstania styczniowego.
Życiorys Dzieciństwo spędził w Kunkułce na Litwie. Kiedy jego ojciec zmarł w 1848 roku, cała rodzina przeniosła się do Wilna. Uczył się w gimnazjum w Wilnie, później studiował prawo w Moskwie. W 1861 roku stanął na czele „ogółu” – tajnej organizacji 355 polskich studentów Uniwersytetu Moskiewskiego. Po wybuchu powstania jeździł do Petersburga w celu uzgodnienia działań organizacji studenckich w ruchu zbrojnym. W maju 1863 roku przyjechał do Wilna i zaangażował się w pracę Wydziału Zarządzającego Prowincjami Litwy. Był najbliższym współpracownikiem Konstantego Kalinowskiego. Po jego aresztowaniu i rozgromieniu Wydziału jesienią 1863 roku dźwigał niemal cały ciężar cywilnego rządu centralnego na Litwie. Po ujęciu i straceniu jego szwagra, Zygmunta Sierakowskiego ukrywał się z siostrami i matką w Wilnie. Został aresztowany 20 grudnia 1863 roku.
Zachował niezłomną postawę w śledztwie. Decyzją Michaiła Murawjowa z 24 grudnia 1863 roku został rozstrzelany na placu Łukiskim w Wilnie. Wraz z innymi straconymi uczestnikami powstania, potajemnie pochowano go w twierdzy na Górze Giedymina w Wilnie.
Szczątki powstańców zostały odkryte w 2017 r. podczas likwidacji osuwiska na Górze Giedymina. 22 listopada 2019 r szczątki Tytusa Dalewskiego zostały w krypcie kolumbarium kaplicy na Cmentarzu na Rossie.
Rodzina Ojciec Tytusa Dominik Antoni Dalewski był drobnym szlachcicem z terenów obecnej Litwy (rejon święciański. Matką Tytusa była Dominika z Narkiewiczów.
Tytus Dalewski był jednym z ich dziesięciorga dzieci. Rodzeństwo: Franciszek (1825–1904) Aleksander (1827–1862) Konstanty (1835–1871) Tekla (1829–?), późniejsza żona Ludwika Jenike (1818–1903) Julia (1830–1874), późniejsza żona Michała Berkmana (1823–1913) Zuzanna (1835–?), siostra bliźniaczka Konstantego, późniejsza Turska Apolonia Ferdynanda (1838–1919), późniejsza żona Zygmunta Sierakowskiego (1826–1863) Ksawera (1842–1900) Józefa Michalina (1832–1885).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie władz powstania styczniowego na ziemiach zabranych Tytus Dalewski Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Rossie w Wilnie Kategoria:Skazani na karę śmierci za udział w powstaniu styczniowym Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Straceni w zaborze rosyjskim Kategoria:Urodzeni w 1841 Kategoria:Zmarli w 1864