Virginia Eliza Clemm Poe de domo Clemm (ur. 15 sierpnia 1822 w Baltimore, zm. 30 stycznia 1847 w Nowym Jorku) – żona amerykańskiego pisarza Edgarda Allana Poego.
Para była rodzeństwem ciotecznym i wzięła ślub, gdy Virginia Clemm miała 13, a Poe – 27 lat. Niektórzy biografowie sugerowali, że łącząca ich relacja przypominała bardziej stosunki pomiędzy rodzeństwem niż małżeństwem, a związek być może nigdy nie został skonsumowany. W styczniu 1842 roku Virginia nabawiła się gruźlicy i z powodu tej choroby, mając 24 lata, zmarła w styczniu 1847 roku w rodzinnym domku pod Nowym Jorkiem.
Zanim Virginia Clemm i Edgar Allan Poe wzięli ślub, przez kilka lat z przerwami mieszkali razem z innymi członkami rodziny. Para często zmieniała miejsce zamieszkania, by przystosować się do pracy, którą podejmował Poe, mieszkając okresowo w Baltimore, Filadelfii i Nowym Jorku. Kilka lat po ślubie Poe został zamieszany w poważny skandal z Frances Sargent Osgood i Elizabeth Fries Ellet. Plotki dotyczące miłosnych niestosowności ze strony męża tak bardzo wpłynęły na Virginię Poe, że na łożu śmierci twierdziła, iż to Ellet ją zamordowała. Po śmierci ciało Virginii spoczęło ostatecznie obok ciała męża pod tym samym nagrobkiem na cmentarzu Westminster Hall and Burying Ground w Baltimore, w stanie Maryland. Poświadczono autentyczność tylko jednego wizerunku Virginii Clemm Poe: portretu namalowanego akwarelami kilka godzin po jej śmierci.
Choroba i śmierć żony miały istotny wpływ na Edgarda Allana Poego, który popadł w przygnębienie i zaczął pić, by jakoś poradzić sobie ze stratą. Uważa się, że walka Virginii z chorobą i jej zgon wpłynęły na poezję i prozę Poego, w których częstym motywem są umierające młode kobiety, jak w przypadku „Annabel Lee”, „Kruka” czy „Ligei”.
Życiorys Młodość thumb|Drzewo genealogiczne rodziny Poe Virginia Eliza Clemm urodziła się w 1822 rokuThomas, Dwight & David K. Jackson. The Poe Log: A Documentary Life of Edgar Allan Poe, 1809–1849. Boston: G. K. Hall & Co., 1987: 52. .. Imiona dostała po starszej siostrze, która umarła jako niemowlęSilverman, 82. zaledwie dziesięć dni wcześniejQuinn, 17.. Ojciec Virginii, William Clemm Junior, zajmował się handlem narzędziami metalowymi w BaltimoreSilverman 81.. Ożenił się z Marią Poe, matką Virginii, 12 lipca 1817 rokuQuinn, 726. po śmierci pierwszej żony, Harriet, siostry ciotecznej MariiMeyers, 59.. Clemm miał pięcioro dzieci z pierwszego małżeństwa i kolejnych troje z Marią. Umierając w 1826 roku, nie pozostawił wiele rodzinieMeyers, 60., a krewni odmówili jej wsparcia finansowego, ponieważ byli przeciwni temu małżeństwu. Maria wspierała rodzinę, szyjąc i przyjmując lokatorów, wspomagana roczną rentą w wysokości 240 dolarów, którą dostawała jej sparaliżowana, przykuta do łóżka matka, Elizabeth Cairnes. Elizabeth otrzymywała rentę w imieniu swojego zmarłego męża, „Generała” Davida Poego, byłego kwatermistrza z Maryland, który pożyczył pieniądze państwuQuinn, 256..
Edgar Poe po raz pierwszy spotkał swoją cioteczną siostrę Virginię w sierpniu 1829 roku, cztery miesiące po zwolnieniu z Armii Stanów Zjednoczonych. W tym czasie Virginia miała siedem latSova, 52.. W 1832 roku rodzina – składająca się z Elizabeth, Marii, Virginii i jej brata Henry’ego – dzięki rencie Elizabeth mogła wynająć dom przy ówczesnej North Amity Street w BaltimoreHaas, Irvin. Historic Homes of American Authors. Washington, DC: The Preservation Press, 1991. . p. 78.. Starszy brat Poego, William Henry Leonard Poe, który mieszkał z rodziną, zmarł 1 sierpnia 1831 rokuQuinn, 187–188.. Poe dołączył do rodziny w 1833 rokuSilverman, 96.. Bardzo szybko oczarowała go ich sąsiadka, Mary Devereaux. Młodziutka Virginia była pośrednikiem między Mary i Edgarem, w pewnym momencie odebrała nawet od Devereaux pukiel włosów, by przekazać go PoemuSova, 67.. Elizabeth Cairnes Poe zmarła 7 lipca 1835 roku, pozbawiając rodzinę źródła dochodu, przez co ich sytuacja finansowa jeszcze bardziej się pogorszyłaQuinn, 218.. W tym okresie, czyli jeszcze przez 1836 rokiem, zmarł też Henry, a Virginia została jedynym ocalałym dzieckiem Marii ClemmSilverman, 323..
W sierpniu 1835 roku Poe zostawił pozbawioną środków do życia rodzinę i przeprowadził się do Richmond w stanie Wirginia, by podjąć pracę w czasopiśmie Southern Literary MessengerSova, 225.. Pod nieobecność Poego w Baltimore inny kuzyn, Neilson Poe, mąż przyrodniej siostry Virginii, Josephine ClemmQuinn, 219., dowiedział się, że Edgar rozważał małżeństwo z Virginią. By zapobiec małżeństwu dziewczyny z Edgarem w tak młodym wieku, Neilson zaproponował objęcie przez siebie opieki nad Virginią i zapewnienie jej edukacji, choć zasugerował również, że można by ponownie rozważyć możliwość zaślubin w przyszłościSilverman, 104.. Edgar nazwał Neilsona, który był właścicielem jednej z ukazujących się w Baltimore gazet, swoim „najzacieklejszym wrogiem”, postrzegając działania kuzyna jako próbę zerwania swojej znajomości z VirginiąMeyers, 72.. Dwudziestego dziewiątego sierpnia 1835 roku Edgar napisał pełen emocji list do Marii, wyznając: „zalewałem się łzami, pisząc go” i błagając, by pozwoliła Virginii podjąć samodzielną decyzjęSilverman, 105.. Poe, ośmielony posadą w Southern Literary Messenger, zaproponował pomoc finansową dla Marii, Virginii i Henry’ego, jeśli przeprowadziliby się do RichmondMeyers, 74..
Małżeństwo thumb|Akt ślubu Virginii i Edgara Plany dotyczące małżeństwa zostały potwierdzone i 22 września 1835 roku Poe wrócił do Baltimore, by wnieść podanie o zezwolenie na zawarcie małżeństwa. Równie dobrze para mogła pobrać się po cichu, choć relacje dotyczące tego pozostają niejasneSilverman, 107.. Ich jedyna ceremonia publiczna odbyła się w Richmond 16 maja 1836 roku, gdzie ślubu udzielił im prezbiteriański pastor, wielebny Amasa ConverseMeyers, 85.. Poe miał 27, a Virginia 13 lat, choć w dokumentach jej wiek określono na 21 lat. Więzy małżeńskie zawarto w Richmond, a jednym z dokumentów było pisemne oświadczenie złożone pod przysięgą przez Thomasa W. Clelanda, w którym mężczyzna potwierdzał domniemany wiek panny młodej. Ceremonia odbyła się wieczorem w domu pani Jamesowej YarringtonQuinn, 254., właścicielki pensjonatu, w którym zatrzymali się Poe, Virginia i jej matka Maria ClemmQuinn, 230.. Pani Yarrington pomogła Marii Clemm upiec tort i przygotowała posiłek weselnySova, 263.. Następnie para wyjechała na krótki miesiąc miodowy do Petersburga w stanie Virginia.
Toczyło się wiele debat odnośnie do tego, jak niezwykłą parą byli Virginia i Edgar, biorąc pod uwagę ich wiek i pokrewieństwo. Uznany biograf Poego, Arthur Hobson Quinn, utrzymywał, że nie było w tym nic niezwykłego, a Poe nie nazywał swojej żony „Sis” czy „Sissy”Hoffman, 26.„Sis” i „sissy” to angielskie zdrobnienia słowa „siostra”.. Inny biograf Poego, Kenneth Silverman, twierdził, że to wiek pary był niezwykły, a nie pokrewieństwo między nimi. Sugerowano, że więź łącząca Clemm i Poego przypominała bardziej relacje między rodzeństwem niż małżeństwemKrutch, 52.. Część naukowców, w tym Marie Bonaparte, odczytywała wiele z dzieł Poego pod kątem autobiograficznym i doszła do wniosku, że Virginia zmarła jako dziewicaHoffman, 27., ponieważ nigdy nie skonsumowała z mężem małżeństwaRichard, Claude and Jean-Marie Bonnet, „Raising the Wind; or, French Editions of the Works of Edgar Allan Poe”, Poe Newsletter, vol. I, No. 1, April 1968, p. 12.. Zgodnie z tą interpretacją Virginię obrazuje postać tytułowej bohaterki wiersza „Annabel Lee”: „dziewczę […] imieniem Annabel Lee”. Biograf Poego, Joseph Wood Krutch, sugerował, że Poe nie potrzebował kobiet „w sposób, w jaki potrzebują ich normalni mężczyźni”, gdyż stanowiły one dla niego źródło inspiracji i troskiKrutch, 54. oraz nigdy nie interesowały Poego w sensie cielesnym. Przyjaciele Poego twierdzili, że para nie dzieliła małżeńskiego łoża przez co najmniej dwa pierwsze lata małżeństwa, ale że od momentu, kiedy Virginia skończyła 16 lat, prowadzili „normalne” małżeńskie życie aż do początku jej chorobySova, 53..
Według wielu relacji Virginia i Poe stanowili szczęśliwą i oddaną sobie parę. Były pracodawca Poego, George Rex Graham, o związku pisarza z Virginią napisał tak: „Jego miłość do żony była swoistym uwielbieniem pełnym zachwytu dla ducha piękna”Oberholtzer, 299.. Pewnego razu Poe napisał do przyjaciela: „Nikt wśród żyjących nie dorównuje urodą mojej małej żonie”Phillips, 1184.. Z kolei Virginia według wielu współczesnych relacji niemal idealizowała mężaHoffman, 318.. Często siadywała blisko niego, gdy pisał, utrzymywała jego pióra w porządku, a także składała i adresowała jego rękopisyPhillips, 1183.. Swoją miłość do Poego wyraziła w akrostychu, który napisała, mając 23 lata, a dokładnie 14 lutego 1846 roku: thumb|Rękopis walentynkowego wiersza Virginii do męża
Skandal z Osgood i Ellet „Plotki języków tysiąca” w walentynkowym wierszu Virginii były odniesieniem do prawdziwych wydarzeńMoss, 214.. W 1845 roku Poe zaczął flirtować z poetką Frances Sargent Osgood, trzydziestoczteroletnią mężatkąSilverman, 280.. Virginia wiedziała o tej przyjaźni i możliwe, że nawet ją popierałaMeyers, 190.. Często zapraszała Osgood do domu, wierząc, że starsza od niej kobieta ma „poskramiający” wpływ na Poego, który obiecał „zrezygnować ze środków pobudzających” i nigdy nie spożywał alkoholu w obecności OsgoodSilverman, 287.. thumb|Frances Sargent Osgood W tym samym czasie inna poetka, Elizabeth F. Ellet, zakochała się w Poem i była zazdrosna o Osgood. Poe w liście do Sary Helen Whitman nazwał miłość Ellet do niego „wstrętną” i napisał: „mogłem tylko odrzucić [jej miłość] ze wzgardą”. Jednak będąc redaktorem pisma Broadway Journal, drukował w nim wiele wierszy, które Ellet dla niego pisałaMoss, 212.. O Ellet mówiono, że jest wścibska i mściwaSilverman, 288., a gdy odwiedziła dom Poego późnym styczniem 1846 roku, zobaczyła jeden z osobistych listów Osgood do poetyMeyers, 191.. Według Ellet Virginia zwróciła jej uwagę na „okropne akapity” w liście OsgoodMoss, 213.. Ellet, motywowana zazdrością bądź pragnieniem wywołania skandalu, skontaktowała się z Osgood i zasugerowała jej, by wystrzegała się niedyskrecji i poprosiła Poego o zwrot listów. Następnie Osgood posłała Margaret Fuller i Anne Lynch Botta, by w jej imieniu poprosiły Poego o zwrot listów. Poe, rozwścieczony ich ingerencją, nazwał je „intrygantkami” i stwierdził, że Ellet powinna raczej „poszukać swoich własnych listów”, czym sugerował niedyskrecję z jej stronySilverman, 290.. Potem zebrał listy od Ellet i zostawił je w jej domu.
Choć Ellet już wcześniej otrzymała swoje listy, poprosiła brata, by „zażądał listów w moim imieniu”. Jej brat, pułkownik William Lummis, nie wierzył, że Poe już je oddał, i zagroził, że go zabije. By się bronić, Poe poprosił Thomasa Dunna Englisha o pistolet. English, przyjaciel Poego i pomniejszy pisarz, a także wykwalifikowany lekarz i prawnik, podobnie jak Lummis nie wierzył, że Poe zwrócił listy, a nawet podawał w wątpliwość ich istnienie. Najprostszym sposobem wyjścia z tej kłopotliwej sytuacji było, jak twierdził, „wycofanie się z bezpodstawnych oskarżeń”Moss, 220.. Poe, rozzłoszczony, że ktoś śmiał nazwać go kłamcą, wyzwał Englisha na walkę na pięści. Po walce Poe stwierdził, że odniósł w niej zwycięstwo, choć według Englisha było inaczej, a poza tym twarz Poego mocno przeciął jeden z sygnetów lekarza. W wersji Poego poeta stwierdzał: „English dostał ode mnie cięgi, które będzie pamiętał do końca życia”. Tak czy inaczej, bójka jeszcze bardziej podsyciła plotki o romansie z OsgoodSilverman, 291..