Sompolińska Kolej Dojazdowa – wąskotorowa kolej dojazdowa z siedzibą w Sompolnie, powstała w 1991 roku po podzieleniu Kujawskich Kolei Dojazdowych. Przewozy planowe zawieszono w 2001 roku w związku z likwidacją przez Polskie Koleje Państwowe sekcji Kolei Dojazdowych. Torowiska Sompolińskiej KD zostały przejęte przez sąsiednie kolejki – Gnieźnieńską i Krośniewicką. Tabor natomiast został zezłomowany lub przekazany ocalałym kolejom wąskotorowym.
Historia Pierwsze torowiska późniejszej Sompolińskiej Kolei Dojazdowej powstały na przełomie 1911 i 1912 roku. Połączyły one Anastazewo z Gosławicami oraz Wilczynem. Zostały one wybudowane za sprawą włodarzy cukrowni w Gosławicach, a ich zadaniem było umożliwienie transportu buraków cukrowych.
W czasie I wojny światowej wojsko niemieckie rozbudowało kolejkę, przedłużając ją m.in. do Konina czy łącząc Sompolno z Kołem. Po zakończeniu działań wojennych kontynuowano budowę, łącząc Sompolno z Anastazewem. W czasie II wojny światowej kolejka wykorzystywana była przez Niemców do transportu zaopatrzenia. Po wojnie przekuto wszystkie tory na szerokość 750 mm i sieć kolejki wąskotorowej z obszaru Kujaw i Wielkopolski scalono w jeden organ – Kujawskie Koleje Dojazdowe.
Na przełomie 1991/1992 roku z Kujawskich Kolei Dojazdowych wyodrębniono trzy samodzielne KD: Gnieźnieńską, Krośniewicką i Sompolińską.
W 1999 roku Dyrekcja Kolei Dojazdowych w Warszawie przydzieliła Sompolińską KD do Poznańskiego Wydziału Kolei Dojazdowych. Na początku 2000 roku, po zmianie prezesa Dyrekcji Kolei Dojazdowych, rozpoczęto przygotowania do likwidacji wszystkich sekcji KD. W okresie do kwietnia do grudnia 2001 roku zwolniono większość pracowników kolei. Proces ten nie ominął także Sompolińskiej KD, która z końcem 2001 roku zawiesiła wszelkie pociągi planowe.
Linie kolejowe W 1991 roku pod zarząd Sompolińskiej Kolei Dojazdowej oddano 7 linii kolejowych o prześwicie 750 mm i łącznej długości ok. 110 kilometrów. Po jej zamknięciu w 2001 roku, linie: Anastazewo – Złotków, Złotków – Biskupie Konińskie, Biskupie Konińskie – Sompolno, Sompolno – Przystronie oraz Sławoszewek – Wilczyn przejęła Gnieźnieńska KD, a odcinki Przystronie – Boniewo, Przystronie – Koło Miasto i Koło Miasto – Koło Wąskotorowe – Krośniewicka KD. W związku ze spadkiem przewozów, linie te od 2001 roku są sukcesywnie demontowane.
Schemat torowisk Sompolińskiej Kolei Dojazdowej800px| Linia Długość Lata budowy Liczba stacji/przystanków Lata likwidacji Stan obecny Źródło Anastazewo – Konin Wąskotorowy 38 km 1912: Anastazewo – Gosławice Wąskotorowe1915: Gosławice Wąsk. – Konin Czarków1921: Konin Czarków – Konin Wąskotorowy 16 (5/11) 1966: Jabłonka Słupecka – Konin Wąskotorowy1989/1990: Złotków – Jabłonka Słupecka2005: Nieborzyn – Złotkówpo 2007: Anastazewo – Nieborzyn przejęta przez Gnieźnieńską KDzlikwidowana Cegielnia – Sompolno 24 km 1912: Cegielnia – Biskupie Konińskie1920: Biskupie Konińskie – Sompolno 7 (3/4) ok. 1988: Cegielnia – Biskupie Konińskie2012: Biskupie Konińskie – Sompolno przejęta przez Gnieźnieńską KDzlikwidowana Koło Miasto – Koło Wąskotorowe 1 km ok. 1917 2 (2/0) 2013: Koło Miasto – Koło Wąskotorowe przejęta przez Krośniewicką KDzlikwidowana Jabłonka Słupecka – Wilczyn 21 km 1912 11 (3/8) 1989/1990: Jabłonka Słupecka – Sławoszewek2012: Sławoszewek – Wilczyn przejęta przez Gnieźnieńską KDzlikwidowana Przystronie – Boniewo 26 km 1915 8 (3/5) 2007: Mchowo – Przystronie2014: Smólsk – Jerzmanowo przejęta przez Krośniewicką KDczęściowo rozebrana, nieprzejezdna Sompolno – Dąbie Kujawskie (nad Nerem) 45 km 1914 18 (4/14) 1986: Koło Miasto – Dąbie Kujawskie2007: Sompolno – Przystronie2013: Przystronie – Koło Wąskotorowe przejęta przez Gnieźnieńską i Krośniewicką KDzlikwidowana Złotków – Biskupie Konińskie 10 km 1985 3 (1/2) 2013: Złotków – Biskupie Konińskie przejęta przez Gnieźnieńską KDzlikwidowana
Tabor Parowozy, lokomotywy spalinowe i wagony osobowe użytkowane na liniach Sompolińskiej Kolei Dojazdowej od 1991 roku. Trzonem floty były lokomotywy Lxd2 napędzane silnikami Diesla.
Lokomotywy spalinowe Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel Lxd2-246 1985 1991-2002 zezłomowana Lxd2-252 1983 1991-1992 Krośniewicka Kolej Dojazdowa Lxd2-254 1983 1991-2001 zezłomowana Lxd2-259 1983 1991-2005 zezłomowana Lxd2-261 1982 1991-2001 zezłomowana Lxd2-262 1982 1991-1992 Krośniewicka Kolej Dojazdowa Lxd2-305 1973 1991-1992 zezłomowana Lxd2-318 1976 1991-1999 Krośniewicka Kolej Dojazdowa Lxd2-327 1978 1991-2002 zezłomowana Lxd2-329 1978 1991-2005 zezłomowana Lxd2-330 1980 1991-2003 zezłomowana Lxd2-331 1980 1991-1995 sprzedana do Czech Lxd2-342 1982 1991-2005 Sochaczewska Kolej Muzealna Lxd2-343 1982 1991-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa Lxd2-344 1982 1991-2003 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa Lokomotywy parowe Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel Px48-1907 1955 1991-2002 Krośnicka Kolejka Parkowa Wagony osobowe Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel Bxhpi (A208P) 111-4 1986 1991-2001; 2001-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa Bxhpi 114-8 1986 1991-2000 Żuławska Kolej Dojazdowa Bxhpi 120-5 1986 1991-2001; 2001-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa
Przypisy
Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce Kategoria:Transport kolejowy w województwie wielkopolskim Kategoria:Transport kolejowy w Kole