Stary cmentarz w Sanoku – rzymskokatolicki cmentarz grzebalny kościoła pw. Michała Archanioła, który znajdował się w Sanoku. Zamknięty w 1784 roku.
Znajdował się na terenie lokacyjnego miasta (obecnie dzielnica Śródmieście) między ulicami Jana Grodka, Żydowską, Grzegorza do ulicy Wałowej, naprzeciwko obecnego kościoła parafialnego.
Historia Data konsekracji cmentarza jest nieznana, powstał prawdopodobnie w połowie XIV wieku. Otoczony był murem z kamienia łamanego, od zachodu ograniczony murami miejskimi. W jego centralnej części położony był orientowany kościół pw. św. Michała Archanioła. Całkowita powierzchnia cmentarza wynosiła ok. 1,5 ha. Chowani na nim byli mieszczanie, szlachta oraz duchowieństwo sanockie. Szacuje się, iż spoczywa na nim kilka tysięcy osób.
Mniejsze cmentarze katolickie w tym czasie znajdowały się przy klasztorze i szpitalu franciszkańskim. Cmentarz przy kościele św. Michała został opisany po wizytacji duszpasterskiej biskupa Hieronima Sierakowskiego w 1745"Ogroiec na Cmentarzu od wschodu słońca, w którym Passya snycerskiej roboty stara. Kosnica za kaplicą murowana bez przykrycia. Cmentarz ten dostatni na koło murem obwiedziony, mający w sobie bram trzy, iedne od Wschodu słońca, na którym Passya, drugą od północy, trzecią od Probostwa z wrotami podwoynemi na zawiasach żelaznych czterech y z haczykiem żelaznym do zamykania, y furtką ku Południu otworzystą" (AAD Przemyśl,172, Opisanie Kościoła Farnego Prepozyturalnego Sanockiego, cum Supellectilis Ejusdem iako y Budynków podczas Wizyty Generalney die 17ma. Julii. Anno Domini 1745, k.23) w: Paweł Nestorowicz „Boża Rola – Przyczynek do historii cmentarzy sanockich”; starecmentarze.sanok.pl.
Na początku XVIII wieku na części jego terenu wybudowano dom mansjonarski. Cmentarz został zamknięty w 1784 roku (→ Cmentarze Galicji). Pod koniec XVIII wieku, po zamknięciu cmentarza, w jego miejscu ukształtowany został wtórnie mały rynek, stanowiący później plac miejski pw. św. Michała. Zgodnie z cyrkularzem wydanym przez władze Królestwa Galicji i Lodomerii w 1784 wszystkie cmentarze w tym kraju przeniesiono w „przyzwoite miejsce” poza osiadłościami i starannie ogrodzonoKarolina Grodziska, Jacek Purchla. Śmierć, przestrzeń, czas, tożsamość w Europie środkowej. 2002. Od tego czasu rozwijał się cmentarz przy ulicy Matejki, który następnie przemianowany został na Cmentarz Centralny.
W okresie międzywojennym szczątki ujawnione podczas wykopalisk na terenie byłego cmentarza katolickiego na ulicy Grzegorza z Sanoka w okolicy budynków banku przy ul. Tadeusza Kościuszki 4 i kamienicy Ramerówka zostały przeniesione na cmentarz przy ulicy Rymanowskiej.
W 2012 roku przeprowadzono prace archeologiczne na terenie placu pod nadzorem Pracowni Konserwacji Zabytków w Rzeszowie oddział w Krośnie, w trakcie których natrafiono m.in. na ludzkie szkielety, oraz wyposażenie grobów m.in. monety, paciorki i inne obiekty archeologiczne. Wśród wydobytych monet najwięcej było szelągów litewskich i królewskich Zygmunta III Wazy i Jana Kazimierza oraz monety z okresu panowania Kazimierza IV Jagiellończyka oraz Rudolfa II.
W sierpniu 2013 na Cmentarzu Południowym w Sanoku dokonano zbiorowego pochówku szczątków ludzkich wydobytych w czasie wykopalisk w miejscu starego cmentarza oraz odnalezionych podczas prac archeologicznych w innych miejscach Sanoka.
Przypisy
Linki zewnętrzne Raport archeologiczny z prac badawczych na terenie byłego cmentarza (esanok.pl 2012)
Kategoria:Cmentarze w Sanoku Kategoria:Nieistniejące cmentarze w województwie podkarpackim