Darżyńska Struga – struga w województwie pomorskim, powiecie słupskim, przepływająca przez tereny gmin Potęgowo i Damnica, stanowiąca prawobrzeżny dopływ rzeki Łupawa w jej środkowym biegu, o długości ok. 12,5 km. Górny i środkowy odcinek strugi jest uregulowany. Zlewnia ma charakter typowo rolniczy. Stwierdzono obecność pięciu gatunków ryb, w tym licznie występującego na całej długości ciernika, i minoga strumieniowego (2005). Woda cieku ma II klasę jakości (2015). Struga jest odbiornikiem oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w Potęgowie. Wymienia się ją jako istotną dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.

Położenie Struga przepływa przez obszar dwóch gmin: Potęgowo, na znacznej długości, i Damnica – tylko niewielki odcinek ujściowy. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków płynie przez obręby ewidencyjne: Darżyno, Potęgowo, Głuszynko, Głuszyno, Piaseczno i Strzyżynona podstawie danych Państwowego Rejestru Granic, w: Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej, op. cit.. Według regionalizacji fizycznogeograficznej Jerzego Kondrackiego jest położona na obszarze mezoregionu Wysoczyzna Damnickana podstawie warstwy dot. regionów fizyczno-geograficznych Polski, w: Centralna Baza Danych Geologicznych, op. cit.. Mezoregion ten zaliczany jest do typu wysoczyzn młodoglacjalnych w większości o charakterze gliniastym, falistym lub płaskim.

Początek bierze we wsi Darżyno, w okolicy jej północno-wschodnich zabudowań, na wysokości ok. 72,5 m n.p.m. Uchodzi prawobrzeżnie do Łupawy, w jej środkowym biegu, na zachód od wsi Strzyżyno na wysokości ok. 56,7 m n.p.m.na podstawie warstwy mapy rastrowej, w: Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej, op. cit. W początkowym biegu płynie w kierunku południowo-zachodnim, po czym na wysokości zachodnich zabudowań Darżyna zmienia bieg na północ. W Głuszynku skręca na zachód i płynie tak aż pod Piaseczno. Tam po raz kolejny obiera kierunek południowy nie zmieniając go aż do samego ujścia. W górnym i środkowym biegu płynie wolno uregulowanym korytem, głównie przez pola i nieużytki, w odcinku dolnym – płytką doliną przez lasy, ma na tym odcinku nurt szybszy niż na odcinku górnym i środkowym.

Hydrologia Jest to ciek drugiego rzędu (identyfikator hydrograficzny według KZGW – 47436) o długości ok. 12,5 kmna podstawie modułu Zestawienie obiektów piętrzących przy pomocy funkcji identyfikacja, w: Geoportal Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, op. cit.. W górnym biegu, na wysokości Potęgowa, ciek ma 1,0-1,5 m szerokości i do 0,5 m głębokości. W Głuszynie, w środkowym biegu, szerokość dochodzi do 2 m, przy głębokości od 0,4 do 0,6 m. W Strzyżynie, w biegu dolnym, osiąga szerokość do 3 m i głębokość w zakresie od 0,2 do 0,4 m. Zlewnia o typowo rolniczym charakterze zajmuje powierzchnię ok. 55,6 km². Jej krajowy kod jednolitej części wód powierzchniowych to RW20001747436na podstawie modułu Jednolite części wód powierzchniowych (2013) przy pomocy funkcji identyfikacja, w: Geoportal Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, op. cit..

Geologia Budowa dna doliny Darżyńskiej Strugi i jej stoków związana w głównej mierze z ostatnią glacjacją. W rejonie Głuszyna, zarówno osady stokowe, jak i wypełniające dno doliny, zalegają na piaskach gliniastych. Na nich, na dnie doliny, leży bruk erozyjny z frakcją kamienistą. Bruk pokrywają osady torfowe o miąższości ok. 25 centymetrów, te z kolei silnie zapiaszczone namuły. Na nich zalega jeszcze ok. 10-centymetrowa warstwa osadów deluwialnych, głównie piasków różnoziarnistych, których horyzontalny sposób ułożenia może oznaczać ich fluwialną genezę. Stok również pokrywają piaski o różnym uziarnieniu. Proces ich powstawania przebiegał dwuetapowo, na co wskazuje obecność wyraźnego stoku kopalnego. Część starsza jest w korelacji z osadami dna doliny, przez co jej wiek można oszacować na subboreał i subatlantyk. Część młodsza datowana jest na okres od średniowiecza, co wskazuje na jej antropogeniczne pochodzenie; klasyfikowana jest jako diamikton rolnyopis dla jednej z dwóch odkrywek geologicznych wykonanych przez Florek i in. (2008), op. cit..

Ichtiofauna W 2005 w wodach cieku stwierdzono obecność pięciu gatunków ryb. W górnym biegu dominował ciernik (Gasterosteus aculeatus). Złowiono także pojedyncze okazy cierniczka północnego (Pungitius pungitius). W środkowym biegu, oprócz wyżej wymienionych, odnotowano pstrąga potokowego (Salmo trutta) i głowacza pręgopłetwego (Cottus poecilopus). W dolnym biegu dodatkowo pojawił się lipień pospolity (Thymallus thymallus), nie zauważono natomiast cierniczka. Dominował pstrąg. W odcinku dolnym odnotowano również minoga strumieniowego (Lampetra planeri). Ten skład gatunkowy, poza cierniczkiem, jest charakterystyczny dla całego, środkowego biegu Łupawy.

Badania przeprowadzone w 2007 wykazały nieprzydatność wód cieku do bytowania ryb łososiowatych. Wskaźnikami decydującymi o nieprzydatności były wartości biochemicznego zapotrzebowania tlenu mierzone w ciągu pięciu dób (BZT5), azotynów i fosforu ogólnegoPod pojęciem wód łososiowatych zgodnie z rozporządzeniem rozumie się ryby z rodzaju Salmo, z rodziny siejowatych lub gatunku lipień pospolity (Thymallus thymallus).

Gospodarka Właściwy w sprawach gospodarowania wodami jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańskuna podstawie modułu Właściwe władze (2013), w: Geoportal Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, op. cit.. Ciek wymieniony jest w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub części stanowiących własność publiczną jako istotny dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.

Według danych WIOŚ w Gdańsku woda w strudze w 2004 charakteryzowała się IV klasą jakości, zarówno sanitarną, jak i ogólną. Pomiaru dokonano w Głuszynie, w odległości 1,2 km od ujścia. W 2009 roku umiarkowany stan ekologiczny wód pod kątem wskaźnika okrzemkowego i słabszy niż dobry pod kątem zawartości ogólnego węgla organicznego zadecydował o nadaniu III klasy jakości. Stan chemiczny wód był dobry. W 2012 roku wodzie przyznano II klasę, co wynikało również ze stanu fitobentosu (wskaźnik okrzemkowy IO), a także stężenia związków azotu i chemicznego zapotrzebowania tlenu. Stan chemiczny wód nie był badany. Podobna sytuacja była w 2015 roku. Darżyńska Struga jest odbiornikiem oczyszczonych ścieków z oczyszczalni komunalnej w Potęgowie, wykorzystującej mechaniczno-biologiczny sposób usuwania nieczystości. Woda spływająca do cieku charakteryzuje się chemicznym zapotrzebowaniem na tlen (ChZT) rzędu 96% oraz BZT5 – 99%. Zawiesina redukowana jest w 97%.

W górnym i środkowym biegu struga jest uregulowana. Uregulowanie koryta i działania melioracyjne stały się przyczyną obniżenia poziomu wody w strudze i w osadach równiny zalewowej.

W planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły na lata 2016-2021 nie przewidziano inwestycji znacząco oddziałujących na jednolitą część wód, a głównie działania podstawowe wynikające z konieczności porządkowania systemu gospodarki ściekowej.

Nazewnictwo Spotkać można również warianty nazewnicze Głuszynka oraz Darżynka. Nazwa Darżyńska Struga na swoje odzwierciedlenie w niemieckiej Dansiner Bach, widniejącej na przedwojennych mapach topograficznych.

Uwagi

Przypisy Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych ()

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub części stanowiących własność publiczną ()

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły ()

Jerzy Kondracki, Andrzej Richling. Regiony fizycznogeograficzne, skala 1:1500000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 1994

Bibliografia

Kategoria:Dorzecze Łupawy Kategoria:Strugi