Wazgen Sarkisjan (; ur. 5 marca 1959 we wsi Ararat, zm. 27 października 1999 w Erywaniu) – armeński polityk, wojskowy i pisarz, minister obrony w 1992 i w latach 1995–1999 z ramienia Partii Republikańskiej, premier Armenii od czerwca 1999 aż do swojej śmierci podczas ataku terrorystycznego na armeński parlamentWielka Encyklopedia Polonica, Poznań, 2001..
Życiorys Zdobył rozgłos jako działacz ruchu na rzecz zjednoczenia Górskiego Karabachu z Armenią pod koniec lat 80. XX wieku i przewodził ormiańskim formacjom ochotniczym walczącym podczas pierwszych starć z siłami azerbejdżańskimi. Mianowany ministrem obrony przez prezydenta Lewona Ter-Petrosjana wkrótce po odzyskaniu przez Armenię niepodległości pod koniec 1991 roku, Sarkisjan stał się najważniejszym dowódcą sił ormiańskich podczas I wojny o Górski Karabach. Pełniąc różne funkcje, kierował działaniami zbrojnymi na obszarze objętym konfliktem do 1994 roku, kiedy to osiągnięto zawieszenie broni z Azerbejdżanem, a siły ormiańskie zajęły niemal cały Górski Karabach i siedem okolicznych dystryktów Azerbejdżanu, de facto jednocząc je z Armenią.
Po zakończeniu wojny Sarkisjan zacieśnił kontrolę nad Siłami Zbrojnymi Armenii, zapewniając sobie władę niemal autorytarną. Po zdecydowanym wsparciu Ter-Petrosjana w utrzymaniu władzy w 1996 roku, zmusił prezydenta do odejścia z urzędu w 1998 roku, popierając ustępstwa w negocjacjach dotyczących rozwiązania Republiki Górskiego Karabachu. Przyczynił się również do wyboru premiera Roberta Koczariana na prezydenta. Po pogorszeniu relacji z Koczarianem, Sarkisjan włączył wpływową organizację weteranów wojennych Jerkrapah do Partii Republikańskiej i połączył siły z byłym przywódcą komunistycznej Armenii, Karenem Demirczianem. W wyborach w maju 1999 roku ich reformatorski sojusz zapewnił sobie wygodną większość w Zgromadzeniu Narodowym. Sarkisjan został premierem, stając się rzeczywistym przywódcą Armenii, sprawując w niej faktyczną kontrolę nad wojskiem i legislaturą.
Sarkisjan, wraz z Karenem Demirczianem i sześcioma innymi osobami, zginął w ataku na parlament Armenii 27 października 1999 roku. Sprawcy zostali skazani na dożywocie. Jednak kontrowersje związane z przebiegiem procesu sądowego zrodził szereg teorii spiskowych na temat jego śmierci. Niektórzy eksperci i politycy twierdzą, że zabójstwo zostało zlecone przez Koczariana i ministra bezpieczeństwa narodowego Serża Sarkisjana. Inni podejrzewają możliwy udział obcych państw.
Pomimo różnych ocen jego decyzji politycznych, Sarkisjan jest obecnie powszechnie uznawany za bohatera narodowego przez całe spektrum polityczne współczesnej Armii i przez ormiańskie społeczeństwo. Wniósł znaczący wkład w ustanowienie niepodległego państwa armeńskiego i zapewnienie jego bezpieczeństwa. Z drugiej strony był również krytykowany przez organizacje obrony praw człowieka za niedemokratyczny sposób sprawowania władzy. Sarkisjanowi przyznano najwyższe tytuły honorowe Armenii i Górskiego Karabachu – Bohatera Armenii i Bohatera Arcachu oraz tradycyjny tytuł wojskowy Sparapet.
Przypisy
Kategoria:Ormiańscy ministrowie Kategoria:Ormiańscy pisarze Kategoria:Ormiańscy wojskowi Kategoria:Premierzy Armenii Kategoria:Bohaterowie Armenii Kategoria:Zamordowani szefowie rządów Kategoria:Ofiary terroryzmu Kategoria:Ofiary zabójstw w Armenii Kategoria:Urodzeni w 1959 Kategoria:Zmarli w 1999