mały|Kościół św. Antoniego w Wojkowicach (2012) mały|Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Żychcicach (2017) mały|Kapliczka przy ulicy Głowackiego z 1900 roku thumb|Centrum przesiadkowe (2022) thumb|Główne wejście do parku miejskiego (2022) thumb|Aleja w wojkowickim parku (2017) mały|Statua Dyskobol w wojkowickim parku (2017) Wojkowice – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim.
Położenie Wojkowice położone są nad rzeką Brynicą, w Zagłębiu Dąbrowskim, będącym historyczną częścią zachodniej Małopolski.
Wojkowice sąsiadują: od północy i zachodu z gminą Bobrowniki (sołectwa: Rogoźnik, Bobrowniki), od wschodu z miastem Będzin (dzielnica Grodziec), od południa z miastem Siemianowice Śląskie (dzielnica Przełajka) oraz z miastem Piekary Śląskie (dzielnice: Dąbrówka Wielka i Brzozowice-Kamień).
W latach 1975-1977 i 1992-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Struktura powierzchni Według danych z 2002 Wojkowice zajmują obszar 12,77 km² (3,47% powierzchni powiatu), w tym: użytki rolne: 61% pola, łąki i nieużytki: 687 ha sady: 86 ha użytki leśne: 2% lasy: 64 ha inne: 440 ha.
Dzielnice Obecna miejscowość Wojkowice powstała 31 grudnia 1961 r. z połączenia dwóch odrębnych miejscowości: z osiedla Wojkowice Komorne i gromady Żychcice, w skład której wchodziła również dzielnica Kamyce. Tymczasowo miejscowość zachowała status osiedla. Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów PRL z dnia 18 lipca 1962 r. Wojkowice otrzymały prawa miejskie.
Po czasach sprzed 1961 r. pozostały w Wojkowicach lokalne nazwy tak zwanych „kolonii” które trudno nazwać dzielnicami ze względu na bardzo mały obszar, które obejmowały, najczęściej ograniczający się do jednej lub kilku ulic. Tak w Wojkowicach Komornych wyróżniano następujące kolonie: Skrzynówek – od strony Strzyżowic, dzisiejsza ulica Długosza i Harcerska. Brzeziny – od strony cmentarza w Psarach, dzisiejsza ulica nosi tę samą nazwę. Łęg – od strony Grodźca, w dolinie potoku Wielonka. W tej dzielnicy znajdował się pierwszy kościół w Wojkowicach, pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, rozebrany w latach 50 XX w. po wybudowaniu nowego kościoła, pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy, usytuowanego bliżej centrum Wojkowic. Na granicach Łęgu znajdują się również dwa cmentarze: parafialny i komunalny, budynki Szkoły Podstawowej nr 1 oraz Ochotniczej Straży Pożarnej. Główną ulicą w ramach kolonii jest dzisiejsza ulica Paderewskiego prowadząca w stronę Czeladzi. II Kolonia – dzisiejsza ulica Głowackiego. I Kolonia – dzisiejsza ulica Sobieskiego na wysokości od Szkoły Podstawowej nr 1 do Parku Miejskiego. W obręb kolonii wchodziły: tzw. pola „Kowalówki” na których wybudowano kościół i plebanię Parafii św. Antoniego oraz tzw. „Giełda” – rejon skrzyżowania ulic Sobieskiego i Morcinka. Nazwa „Giełdy” wzięła się stąd, że w rejonie tym w dawnych Wojkowicach Komornych znajdowało się najwięcej sklepów. Obecnie znajduje się tu również budynek dawnego Przedsiębiorstwa Las, w którym obecnie znajdują się: Miejski Wydział Oświaty i Wychowania, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Centrum Młodzieżowe Tlen. Wydzierów oraz Kolonia UrzędniczaMichał Bulsa, Patronackie osiedla robotnicze. Tom 2: Zagłębie Dąbrowskie, Ziemia Rybnicka, Ziemia Wodzisławska, Łódź 2023, s. 95. – nazwą Wydzierów nazwali mieszkańcy Wojkowic dzisiejsze osiedle Morcinka (dawniej zwane również Aleją Staszica), które wybudowane zostało na ziemiach, za które kopalnia budująca osiedle nie zapłaciła ich pierwotnym właścicielom należytej zapłaty (stąd przekonanie o „wydarciu” ziemi). Na terenie osiedla znajdowały się niegdyś Przedszkole nr 2 i żłobek – obecnie budynek nie istnieje, a na jego miejscu powstał market, Zakładowy Dom Kultury Jowisz, dziś w prywatnych rękach, filia biblioteki miejskiej – dziś przeniesiona do budynku gimnazjum oraz komisariat policji, najpierw przeniesiony na ulicę Króla J. III Sobieskiego a obecnie do nowego budynku przy ulicy Proletariatu. Kolonią Urzędniczą nazywa się zespół zabytkowych willi (ulice: Zacisze, Kopalniana, Granitowa oraz część Sucharskiego), w których w czasach przedwojennych mieszkała kadra urzędnicza kopalni. Pomiędzy blokami stoją również budynki dawnej stołówki kopalnianej oraz górniczego ośrodka zdrowia, dziś nieużytkowane. Po wschodniej stronie kolonii znajdują się zabudowania dawnej Kopalni Węgla Kamiennego Jowisz, po zachodniej, dawnej Cementowni Saturn. Na południe znajduje się osiedle majora Sucharskiego (dawne Świerczewskiego), wybudowane w latach 50 XX w. dla pracowników cementowni. Krzyżówka – kolonia w północnej części miasta, przy granicy z Rogoźnikiem. Główną część kolonii stanowi osiedle domów robotniczych wybudowanych około 1930 roku. Tutaj znajduje się siedziba Spółdzielni Produkcyjnej Przyjaźń oraz w latach 90 XX w. wybudowana została tzw. Sala Królestwa – miejsce spotkań Świadków Jehowy.
Przed 1962 r. poszczególne miejscowości miały swoje części centralne, w których skupiało się życie administracyjne, społeczne, religijne i gospodarcze wsi. Tereny znajdujące się przy granicy obydwu miejscowości pozostały raczej niezabudowane i to właśnie tu skoncentrowane zostały wszystkie inwestycje miejskie prowadzone po 1962 r. W skład centralnej części miasta wchodzą: zabudowania obecnego Zakładu Karnego Wojkowice, rozbudowanego w latach 2004−2005 o Areszt Śledczy. Budynki, w których znajduje się więzienie wybudowane zostały przez okupacyjne wojska niemieckie w latach 40 XX w., z przeznaczeniem na obóz jeniecki. Po wojnie swoją siedzibę miała tu również jednostka wojskowa Wojskowego Korpusu Górniczego. Osiedle Betony – nazwa pochodzi od budynków wybudowanych przed II wojną światową na potrzeby rozwijającego się przemysłu. W latach siedemdziesiątych stare „Betony” zostały zburzone a w tym samym miejscu wybudowano osiedle złożone z kilku bloków wybudowanych technologią wielkiej płyty oraz kilku mniejszych budynków, przeznaczonych pod zamieszkanie przez pracowników KWK Jowisz. Przy osiedlu znajduje się również przedszkole, noszące imię Przyjaciół Bajek. Park miejski oddany do użytku w 1962 r. wraz z kompleksem sportowym. Przy parku znajduje się także w budynku dawnego Pałacu Ślubów główny budynek Urzędu Miasta Wojkowice. Dawniej częścią parku był użytkowany w czasie plenerowych imprez kulturalnych amfiteatr – obecnie wyburzony. W skład kompleksu sportowego wchodziły: boiska sportowe (użytkowane przez Miejski Klub Sportowy Górnik Wojkowice) oraz zespół basenów wraz z budynkiem hotelowym (nieużytkowane). W 2016 r. zespół basenów został wyburzony, a teren poddany rekultywacji. W 2025 r. oddano do użytku nowy kompleks sportowo - rekreacyjny z krytą trybuną przy boisku, skate parkiem, wodnym placem zabaw i tężnią solankową. przy parku znajduje się nowoczesne centrum przesiadkowe z zapleczem socjalnym wybudowane w 2021 r.. Przy skrzyżowaniu ulic Sobieskiego i Pułaskiego wybudowano pod koniec lat 90 XX w. centrum usługowe z budynkiem poczty. Mieszkańcy Wojkowic określają tę okolicę jako Koniec dlatego, że właśnie tutaj przechodziła dawna granica pomiędzy ich miejscowością a Żychcicami. na północ od placu znajduje się najnowsze i największe osiedle mieszkaniowe Wojkowic imienia Józefa Plaka, wybudowane pod koniec lat 80 XX w. na terenach przed wojną należących do kościoła katolickiego, stąd najstarsi mieszkańcy Wojkowic nazywają je „księżymi polami.” Zamieszkuje je około 1400 mieszkańców, głównie ludności napływowej z różnych części Polski. Pod koniec lat 90 XX w. pojawił się pomysł wybudowania na skraju osiedla trzeciego kościoła w Wojkowicach. Pomysł ten, pomimo prób wskrzeszenia go przez przedstawicieli kościoła jeszcze po 2000 r., nie został zrealizowany.
Na rok 2018 brak podziału administracyjnego Wojkowic na dzielnice, funkcjonują jedynie dawne obiegowe nazwy części miasta.
Demografia Liczba ludności i jej struktura według płci Według danych z 31 grudnia 2024 miasto miało 8382 mieszkańców.
Dane z 31 grudnia 2024 r: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 8382 100 4369 52,13 4013 47,87gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 656 342 314
Struktura wiekowa Struktura wiekowa mieszkańców według danych z 31 grudnia 2024: Przedział wiekowyLiczba mieszkańcówProcent0-96858,17%10-197579,03%20-296808,11%30-39109213,03%40-49136216,25%50-59113413,53%60-69129615,46%70-7992110,99%80 i więcej4555,43%Ogółem8382100,00% Ruch naturalny ludności wg płci - urodzenia i zgony według danych z 31 grudnia 2024 (przyrost naturalny rok 2025 do roku 2024 wyniósł -1,1% +Urodzenia żywe - ogółem38 - w tym mężczyźni22 - w tym kobiety16Zgony ogółem; ogółem132 - w tym mężczyźni59 - w tym kobiety73Przyrost naturalny; ogółem -94 - w tym mężczyźni -37 - w tym koiety - 57 Mieszkańcy Wojkowic w 2014 r. wg płci i wieku r.: 690x480px
Nazwa mały|Pomnik „W hołdzie represjonowanym politycznie żołnierzom-górnikom, którzy przymusowo pracowali i ginęli w Kopalni Węgla Kamiennego Wojkowice w latach 1949–1959” obok budynku Urzędu Miasta w Wojkowicach, koło linowe pochodzi z kopalni Andaluzja (2017) Nazwa miejscowości notowana była w formach Woykowicze Komornie (1397), Woykowycze Komorne oraz Woykowycze (1470-80), Woykowice Komorne (1787). Jest to nazwa patronimiczna od nazwy osobowej Wojek, która jest skróceniem od imion złożonych typu Wojciech, Wojsław.
Historia
Wojkowice wzmiankowane były w 1271 r., a Żychcice już w 1254 r. W 1918 r. Wojkowice Komorne jako wioska aż do końca 1954 r. należały do gminy Bobrowniki. W 1926 r. podjęto próbę usamodzielnienia się administracyjnego (wieś liczyła 4 tys. mieszkańców), jednak petycja mieszkańców wniesiona do Wydziału Powiatowego Sejmiku Będzińskiego została odrzucona. 1 stycznia 1955 r. Wojkowice Komorne otrzymały status osiedla (wybory do Osiedlowej Rady Narodowej odbyły się 5 grudnia 1954 r.). 31 grudnia 1961 r. do Wojkowic przyłączono gromadę Żychcice o powierzchni 5,2 km² (Żychcice i Kamyce). Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 lipca 1962 r. osiedle otrzymało prawa miejskie pod nazwą WojkowiceRozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1962 r. w sprawie utworzenia niektórych miast. (). W lutym 1977 r. Wojkowice arbitralnie włączono do miasta Będzin. Jednak już 15 czerwca 1990 r. Osiedlowy Komitet Obywatelski w Wojkowicach przy Komitecie Obywatelskim Ziemi Będzińskiej w Będzinie, wystąpił do ówczesnego Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie samodzielnej gminy miejskiej. 24 września 1990 r. Sejmik Samorządowy Województwa Katowickiego podejmuje uchwałę przywrócenia samodzielności gminie miejskiej Wojkowice. Po wielu zabiegach i interwencjach Wojkowice ponownie zostały samodzielnym miastem 1 stycznia 1992 r.
Poczet burmistrzów miasta Wojkowice Ryszard Słania (1992–1998, 2 kadencje) Jerzy Podleżyński (1998–2002) Andrzej Cembrzyński (2002–2010, 2 kadencje) Witold Kwiecień (2010–2013) Zofia Gajdzik (2013–2014) Tomasz Szczerba (od 2014, trzecia kadencja)
Gospodarka Ośrodek przemysłowy w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym (GOP): Kopalnia Węgla Kamiennego Jowisz (zlikwidowana w 2006 r.) Cementownia „Saturn” (zlikwidowana w 2001 r.) Zakłady materiałów ogniotrwałych PROFIL – producent profili i rur stalowych WKG - Zakład Obróbki Kamienia
Transport
W odległości około 5 km od centrum miasta przebiega droga Krajowa nr 94 Kraków – Wrocław (Międzynarodowa E40), a w odległości około 7,5 km przebiega droga Krajowa nr 86 znana jako trasa Warszawa – Katowice (Droga międzynarodowa E75). Przez samo miasto przebiegała niegdyś linia kolejowa Tarnowskie Góry – Ząbkowice. Od 1957 r. istniała linia tramwajowa z Będzina do Wojkowic (potem przedłużona do Żychcic), zlikwidowana 31 marca 2006 r.
Sport Górnik Wojkowice (MKS Milenium Wojkowice w latach 2000-2015) - klub piłkarski, w latach 1968−1969 oraz 1973−1975 grał w II lidze piłki nożnej, w sezonie 2025/26 występuje w klasie okręgowej
Oświata mały|Szkoła podstawowa nr 3 (2012) Szkoła Podstawowa nr 1 Szkoła Podstawowa nr 3 Liceum Ogólnokształcące