Joanna Helena Domaszewska ps. Hanka, Aśka (ur. 6 lipca 1925 w Lesku, zm. 12 października 2020 we Wrocławiu) – oficer AK, łączniczka, kurierka NIE, po wojnie artystka, rzeźbiarka, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodziła się 6 lipca 1925 roku w Lesku. Wychowywała się pod Lwowem we wsi Stare Sioło. W szkole należała do drużyny Orląt Lwowskich, W 1939 organizowała wraz z koleżankami pomoc dla ukrywających się przed władzą radziecką. Po wkroczeniu Niemców na ziemie wschodnie, w październiku 1941 wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej. Działała w Obwodzie Bóbrka jako kolporterka prasy podziemnej i łączniczka. Pracowała w Instytucie Beringa we Lwowie jako karmicielka wszy. Podczas akcji Burza wraz z Elżbietą Malinowską ps. „Wanda” była łączniczką między oddziałami stacjonującymi we Lwowie a Zgrupowaniem Armii Krajowej (AK) w Starym Siole. Wielokrotnie kursowała po wsiach, w których stacjonowały wojska niemieckie i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). We wrześniu 1944 została łączniczką w stopniu chorążego organizacji NIE. Była poszukiwana zarówno przez NKWD, jak i UPA.
Rozkazem Nr 1 Dowódcy Obszaru AK z 10 maja 1945, na wniosek Komendanta Inspektoratu Bóbrka „NIE”, została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Order został potwierdzony przez ZBoWiD 5 grudnia 1989.
Po zakończeniu wojny rozpoczęła studia w Szkole Sztuk Pięknych w Katowicach (wówczas filii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych). Poszukiwana przez Urząd Bezpieczeństwa wyjechała do Wrocławia, gdzie kontynuowała działalność podziemną i studia. Następne lata studiów odbywała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Dyplom obroniła w 1952, w tym też czasie (rok akademicki 1949/1950) była młodszym asystentem na wydziale Rzeźby i Rzeźby Monumentalnej. Po ukończeniu studiów, wciąż prześladowana za działalność konspiracyjną, w 1958 przeniosła się do Nysy, gdzie pracowała w Ognisku Plastycznym. W 1970 wróciła do Wrocławia i pracowała w Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej.
W 1980 roku przeszła na emeryturę. Była członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków.
W 2001 została mianowana podporucznikiem, a w 2003 awansowała na stopień porucznika.
Ważniejsze prace Wykonała m.in.: portret Fryderyka Chopina dla biblioteki Ogniska Plastycznego w Nysie (1958); pomnik Józefa Lompy w Opolu (1964); fontannę w Nysie (1969); liczne tablice, medale, tkaniny i inne prace artystyczne, upamiętniające działalność AK, „NIE”, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, „Warty” (Oddziałów Leśnych Rzeszowszczyzny); tablice poświęcone poległym i zamordowanym żołnierzom AK Obszarów Wilna i Lwowa w Częstochowie i dla Katedry Wrocławskiej; gobelin poświęcony AK, przekazany Janowi Pawłowi II; portret gen. Marii Wittek w formie płaskorzeźby, przekazany Muzeum Wojskowej Służby Kobiet w Toruniu.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (10 maja 1945) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2007, nadany zasłużonym kombatantom posiadającym Order Wojenny Virtuti Militari) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1995). Krzyż Walecznych (1944) Złoty Krzyż Zasługi (1977) Krzyż Armii Krajowej (1948) Krzyż Partyzancki (1995) Medal Wojska (czterokrotnie w 1948) Krzyż Obrony Lwowa (1987) Krzyż Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (1993) Odznaka pamiątkowa Akcji „Burza” Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny”Antoni Lenkiewicz: Polacy na przełomie XX i XXI wieku. T. 5. 2003. s. 29 Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1972)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie NIE Kategoria:Członkowie Związku Polskich Artystów Plastyków Kategoria:Ludzie urodzeni w Lesku Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową Akcji „Burza” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Porucznicy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2020