Spiridon „Spiros” Luis (nazwisko często pisane Spyridon Louis; ur. 12 stycznia 1873 w Amarusio, zm. 26 marca 1940 tamże) – grecki woziwoda i lekkoatleta, pierwszy zwycięzca maratonu (wówczas na dystansie 40 km) w historii nowożytnych igrzysk olimpijskich. Złoty medal olimpijski zdobył podczas igrzysk w 1896 w Atenach. Zwycięstwo greckiego zawodnika w biegu maratońskim przypomniało wszystkim historię legendarnego ateńskiego żołnierza Filippidesa.
Życiorys Spiridon Luis pochodził z ubogiej rodziny, zamieszkującej miasto Amarusio, obecne północne przedmieścia stolicy Grecji. Jego ojciec sprzedawał wodę mineralną w Atenach, a młody Spiridon zajmował się jej rozwożeniem po mieście. Do startu w biegu zachęcił go major Papadiamantopoulos, pod którego rozkazami pozostawał, gdy Luis odbywał swoją służbę wojskową w latach 1893–1895. Luis dał się poznać wówczas jako dobry i wytrzymały biegacz. Major zajmował się przygotowaniem greckich biegaczy do igrzysk. Luis wystartował w biegach eliminacyjnych, zakwalifikował się do biegu olimpijskiego, który później wygrał. Zwycięstwo Luisa zostało przyjęte z niezwykłym entuzjazmem przez jego rodaków, traktujących maraton jako najbardziej grecki ze sportów. Na ostatniej prostej do mety wraz z Luisem biegli synowie królewscy, Konstantyn i Jerzy. Jeden z najbogatszych ludzi w Atenach, Jeorjos Awerof, obiecał zwycięzcy maratonu rękę swojej córki, ale ten (już zaręczony z dziewczyną z rodzinnego miasta imieniem Heleni) nie skorzystał z tej oferty.
Po igrzyskach olimpijskich Luis zakończył karierę sportową i został rolnikiem a następnie policjantem.
W 1926 roku Luis został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentów wojskowych i uwięziony. Po ponad roku spędzonym w więzieniu został uniewinniony.
Jego ostatni publiczny występ miał miejsce w 1936 roku, kiedy został zaproszony jako gość honorowy przez organizatorów Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku. Był wówczas chorążym greckiej ekipy olimpijskiej.
Upamiętnienie W Grecji różne obiekty sportowe noszą jego imię. Należą do nich Stadion Olimpijski w Atenach, gdzie odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004, a także droga przed stadionem.
O Luisie powstało kilka filmów, m.in. film Andrew Martona It Happened in Athens, a także dwuodcinkowy miniserial telewizyjny NBC z 1984 roku The First Olympics: Athens 1896.
W języku greckim istnieje powiedzenie „stać się Luisem" (γίνομαι Λούης) które jest używane jako metafora oznaczająca „zniknąć szybko biegnąc" .
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Greccy długodystansowcy Kategoria:Greccy medaliści olimpijscy Kategoria:Greccy olimpijczycy (Ateny 1896) Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1896 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1896 Kategoria:Ludzie urodzeni w Amarusi Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1940