Grodzisko Dolne – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie rzeszowskim.
Siedziba gminy to Grodzisko Dolne.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 8177 osób, (ok. 11,80% ludności powiatu), z czego 6 tys. mieszka w Grodzisku (Dolnym, Górnym i Wólce).
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Grodzisko Dolne ma obszar 78,42 km², w tym: użytki rolne: 70% użytki leśne: 23%
Gmina stanowi 13,45% powierzchni powiatu.
Historia Tereny te początkowo wchodziły w skład dóbr jarosławsko-przeworskich, możnego rodu Tarnowskich. W późniejszym czasie Grodzisko należało do Lubomirskich - właścicieli klucza przeworskiego.
Pod koniec XVI wieku z północno-zachodniej części Grodziska wyodrębniła się Wólka Grodziska. Na początku wieku XVIII ze środkowej części wyodrębniło się Miasteczko, które około 1740 roku uzyskało prawa miejskie. Pod koniec XVIII wieku wyodrębniło się Grodzisko Górne, a następnie powstały przysiółki: Krzaki, Podlesie, Zagrody, Chałupki, Zarowie.
W 1786 roku Austriacy podzielili wieś na gromady: Grodzisko Dolne, Miasto, Grodzisko Górne, Wólkę Grodziską. W 1930 roku włączono Miasteczko do Grodziska Dolnego.
W 1779 roku Marcin Lubomirski sprzedał Grodzisko Maciejowi Aleksandrowi Borzęckiemu. W 1787 roku Grodzisko należało już do Michała Drohojowskiego. Następnie właścicielami Grodziska byli Kellermanowie. Na przełomie XIX i XX wieku właścicielką Grodziska Dolnego, Miasteczka, Grodziska Górnego była baronowa Domicela Branhidy, a Wólka Grodziska wchodziła w skład ordynacji Potockich z Łańcuta. Po 1918 roku Miasteczko utraciło prawa miejskie. Ostatnimi właścicielami folwarku w Grodzisku Dolnym byli Irena i Zygmunt Lityński.
1 kwietnia 1930 roku gmina wiejska Grodzisko Miasteczko została zniesiona, a jej terytorium włączono do gminy wiejskiej Grodzisko Dolne. Gmina Wólka Grodziska została zniesiona, a jej terytorium włączono do gminy wiejskiej Grodzisko GórneRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 marca 1930 r. o zniesieniu gmin wiejskich Grodzisko Miasteczko i Wulka Grodziska w powiecie łańcuckim, województwie lwowskiem. .
1 sierpnia 1934 roku została utworzona gmina zbiorowa Grodzisko Dolne, w której skład weszły dotychczasowe gminy wiejskie: Chodaczów, Dembno, Grodzisko Dolne, Grodzisko Górne, Laszczyny, Opaleniska, ZmysłówkaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 1934 r. o podziale powiatu łańcuckiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie. . Gmina należała do powiatu łańcuckiego.
W 1954 roku na mocy reformy podziału administracyjnego wsi, gmina Grodzisko Dolne została zniesiona, a w jej miejsce utworzono gromady: Gromada Dębno – w jej skład weszła dotychczasowa gromada wiejska Dębno. Gromada Grodzisko Dolne – w jej skład weszły dotychczasowe gromady wiejskie: Grodzisko Dolne (bez przysiółka Podlesie), Chodaczów, Laszczyny. Gromada Grodzisko Górne – w jej skład weszły dotychczasowe gromady wiejskie: Grodzisko Górne, Wólka Grodziska. Gromada Zmysłówka – w jej skład weszły dotychczasowe gromady wiejskie: Zmysłówka (bez przysiółków Podbudy i Kasprówka), Opaleniska, część gromady Grodzisko Dolne (przysiółek Podlesie)Uchwała Nr 27/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu łańcuckiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41).
1 stycznia 1956 roku gromady te zostały przydzielone do nowo utworzonego powiatu leżajskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów leżajskiego i ropczyckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim. .
1 stycznia 1973 roku na mocy reformy podziału administracyjnego zniesiono gromady, a w ich miejsce odtworzono gminę Grodzisko Dolne, w której skład weszły sołectwa: Chodaczów, Grodzisko Dolne, Grodzisko Górne, Laszczyny, Nowe Grodzisko, Opaleniska, Podlesie, Wólka Grodziska, ZmysłówkaUchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972 r., Nr 16, Poz. 196.
Naczelnicy gminy:50 lat Gminy Grodzisko Dolne, Gazeta z Grodziska i okolic 01/2023 1973. Stanisław Majka. 1973–1975. Stanisław Krzeszowski. 1975–1977. Jan Pelc. 1977–1983. Zbigniew Ząbczyk. 1983–1989. Marian Gałusza. 1989–1990. Józef Majkut.
Wójtowie gminy: 1990–1997. Zbigniew Rynasiewicz. 1997–2006. Franciszek Krajewski. 2006– nadal Jacek Chmura.
Sołectwa SołectwoSołectwa Ludność Sołtys Parafia Szkoła Geodezyjny identyfikatorobrębu ewidencyjnego Chodaczów 562 Stanisław Wojtyna Parafia MB Nieustającej Pomocy Szkoła podstawowa 180802_2.0011 Grodzisko Tadeusz Mazurek części Grodziska Dolnego i Górnego Grodzisko Dolne Monika Moszkowicz Parafia św. Barbary Szkoła podstawowa 180802_2.0012 Grodzisko Górne Monika Ślanda Szkoła podstawowa 180802_2.0013 Grodzisko Nowe 739 Jan Bielecki Parafia św. Andrzeja Apostoła 180802_2.0012 Grodzisko-Podlesie Marzena Czech Podlesie i część Grodziska Górnego Laszczyny 440 Dariusz Lizak Szkoła podstawowa 180802_2.0014 Opaleniska 258 Stefan Wacnik Szkoła podstawowa 180802_2.0015 Wólka Grodziska 731 Krzysztof Dąbek Parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego Szkoła podstawowa 180802_2.0016 Zmysłówka 606 Kazimierz Bechta Parafia św. Józefa 180802_2.0017
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 8177 100 4100 50,1 4077 49,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 104,3 52,3 52
690x480px
Sąsiednie gminy Białobrzegi, Leżajsk, Tryńcza, Żołynia
Zobacz też gmina Grodzisko
Przypisy
Bibliografia Raport o stanie Gminy Grodzisko Dolne za rok 2021
Linki zewnętrzne Archiwalne wydania Gazety z Grodziska i Okolic – 2007-2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022–2025