thumb thumb thumb Lejkogłówka żółtobrązowa, lejkówka żółtobrązowa (Infundibulicybe gibba (Pers.) Harmaja) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Infundibulicybe, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Persoon nadając mu nazwę Agaricus gibbus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2003 r. Harri Harmaja, przenosząc go do rodzaju Infundibulicybe.
Synonimów ma ok. 30. Niektóre z nich: Clitocybe gibba (Pers.) P. Kumm. 1871 Clitocybe gibba var. adstringens Hagara 1990 Clitocybe gibba var. brevispora Raithelh. 1971 Clitocybe gibba var. cernua H.E. Bigelow, Beih. 1985 Clitocybe gibba var. fuliginea (Alb. & Schwein.) P. Kumm. 1871 Clitocybe gibba var. occidentalis H.E. Bigelow, Beih. 1985 Clitocybe gibba var. ringens Raithelh. 1981
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 1987 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: bedłka pępiastokielichowa, bedłka lejkowata, głąbik lejkowaty, lejek, lejkówka lejkowata. Wszystkie są niespójne z nową nazwą naukową. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała polską nazwę lejkogłówka żółtobrązowa.
Morfologia Kapelusz Średnica 5–15 cm, u młodych owocników łukowaty z podwiniętym brzegiem i garbem, szybko jednak staje się wklęsły i lejkowaty o wyprostowanym brzegu. Brzeg czasami pofalowany i nakrapiany. Kapelusz cienkomięsisty, o powierzchni gładkiej w kolorze bladoochrowym, ochrowokremowym, czerwonawobrązowym, u starszych owocników kolor blednie. Blaszki Dość gęste i daleko zbiegające na trzon, początkowo białe, później żółtawe. Trzon Wysokość 4–10 cm, grubość do 1 cm, walcowaty, dołem nieco rozszerzający się, miękki i elastyczny, u młodych owocników w środku watowaty, u starszych pusty. Powierzchnia naga, biaława lub bladożółta, u podstawy obrośnięta białą pilśnią. Cechą charakterystyczną jest to, ze barwa trzonu jest jaśniejsza od barwy kapelusza. Miąższ Kremowobiały, o lekkim migdałowym zapachu, lub bez zapachu. Cechy mikroskopowe Zarodniki szerokoelipsoidalne, nieamyloidalne, o zaostrzonym jednym końcu, gładkie. Rozmiar 5–9 × 3,5–6 μm. Cystyd brak. Strzępki w skórce splątane, o szerokości 2–7 μm, inkrustowane pigmentem. Występują sprzążki
Występowanie i siedlisko Lejkówka żółtobrązowa jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Na półkuli południowej znana jest tylko w Australii. W Polsce jest bardzo pospolita.
Występuje zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych na opadłych liściach i na igliwiu, także na butwiejącej korze, unika jednak gleb kwaśnych i ubogich. Rośnie pod różnymi gatunkami drzew, w szczególności pod jodłą, olszą szarą, grabem, bukiem, świerkiem, sosną, robinią. Owocniki pojawiają się od czerwca do listopada.
Znaczenie Saprotrof. Grzyb jadalny, ale średniej wartości.
Gatunki podobne lejkogłówka karbowana (Infundibulicybe costata), gąsówka rudawa (Paralepista flaccida), która zwykle na kapeluszu ma brązowawe plamki i nie posiada garbu.
Przypisy
Kategoria:Pieczarkowce Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski