thumb|Rickman podczas Tribeca Film Festival (2007) Alan Sidney Patrick Rickman (ur. 21 lutego 1946• w Londynie, zm. 14 stycznia 2016• tamże• ) – angielski aktor filmowy i teatralny, reżyser i scenarzysta.
W telewizji zadebiutował jako Tybalt w Romeo i Julii (1978) jako część serialu shakespeare’owskiego BBC. Jego przełomową rolą był Obadiah Slope w telewizyjnej adaptacji BBC The Barchester Chronicles (1982). Kształcił się w Royal Academy of Dramatic Art w Londynie, został członkiem Royal Shakespeare Company (RSC), występując w nowoczesnych i klasycznych produkcjach teatralnych. Zagrał wicehrabiego de Valmont w scenicznej produkcji RSC Les Liaisons Dangereuses (1985), a po przeniesieniu produkcji na West End w 1986 i Broadway w 1987 został nominowany do nagrody Tony Award.
Pierwszą rolą kinową Rickmana był Hans Gruber, niemiecki przywódca terrorystów w Szklanej pułapce (1988). Za występ w roli szeryfa Nottingham w Robin Hood: Książę złodziei (1991) otrzymał nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora w roli drugoplanowej. Zagrał także w kilku filmach telewizyjnych, m.in. tytułowego bohatera w Rasputin: Dark Servant of Destiny (1996), za który otrzymał Złoty Glob, nagrodę Emmy i nagrodę Screen Actors Guild Award. W latach 2001–2011 występował jako Severus Snape w serii filmowej Harry Potter. Jego ostatnie role filmowe to generał porucznik Frank Benson w thrillerze (2015) oraz gąsienica Absolem (głos) w Alicji po drugiej stronie lustra (2016).
Młodość Alan Sidney Patrick Rickman urodził się w dzielnicy Acton w Londynie 21 lutego 1946 r. w rodzinie o walijsko-irlandzkich korzeniach (irlandzkie pochodzenie od swojej babci ze strony ojca) jako syn gospodyni domowej Margaret Doreen Rose (z domu Bartlett) oraz angielskiego pracownika fabrycznego, malarza pokojowego i byłego montera samolotów z czasów II wojny światowej, Bernarda Williama Rickmana. Jego ojciec był katolikiem, a matka metodystką. Miał dwóch braci, starszego – projektanta graficznego Davida (ur. 1944) i młodszego – trenera tenisa Michela (ur. 1947) oraz młodszą siostrę – Sheilę (ur. 1950). Kiedy miał osiem lat, jego ojciec zmarł na raka, pozostawiając matkę, która wychowywała jego i troje rodzeństwa samotnie.
Jako dziecko próbował swoich sił w kaligrafii i malarstwie akwarelowym. Uczęszczał do West Acton First School, następnie do Derwentwater Primary School w Acton, a następnie do Latymer Upper School w Londynie, gdzie zaangażował się w działalność teatralną. Kontynuował naukę w Chelsea College of Art and Design w latach 1965–1968. Następnie uczęszczał do Royal College of Art w latach 1968–1970. Jego wykształcenie pozwoliło mu pracować jako grafik dla magazynu Royal College of Art, ARK i Notting Hill Herald, który uważał za bardziej stabilny zawód niż aktorstwo; później powiedział, że szkoła teatralna „nie była uważana za rozsądną w wieku 18 lat”.
Po ukończeniu studiów wraz z kilkoma przyjaciółmi otworzył studio graficzne o nazwie Graphiti, ale po trzech latach udanej działalności zdecydował, że zamierza zająć się aktorstwem zawodowo. Napisał z prośbą o przesłuchanie do Royal Academy of Dramatic Art (RADA), na którą uczęszczał od 1972 do 1974. W tym okresie utrzymywał się z pracy jako garderobiany dla Sir Nigela Hawthorne’a i Sir Ralpha Richardsona. Grał m.in. w sztukach: Ghost i Miarka za miarkę, a za role w tych spektaklach zdobył złoty medal Bancrofta. W 1977 dołączył do Royal Shakespeare Company.
Kariera 1980 Po ukończeniu RADA intensywnie współpracował z brytyjskim stałym zespołem teatralnym oraz z eksperymentalnymi grupami teatralnymi m.in. przy produkcjach w Royal Court Theatre, a także trzykrotnie pojawił się na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu. W 1978 występował z Court Drama Group, zdobywając m.in. role w Romeo i Julii oraz A View from the Bridge. Pracując z Royal Shakespeare Company (RSC), został obsadzony w filmie As You Like It. W 1979 zagrał Vidala w ekranizacji Teresy Raquin Émila Zoli, jednak jego przełomową rolą okazała się postać Wielebnego Obadiaha Slope’a w The Barchester Chronicles (1982) – adaptacji BBC dwóch pierwszych autorstwa Trollope’aAlan Rickman: Beguiling monster who made Cherie weak at the knees”. „The Independent”. 7 March 2017.Staff (14 January 2016). „British actor Alan Rickman dies aged 69". RTÉ.ie. Raidió Teilifís Éireann.Shoard, Catherine (14 January 2016). „Alan Rickman, giant of British screen and stage, dies at 70". The Guardian. London..
W 1980 wyjechał do Stanów Zjednoczonych jako asystent reżysera przedstawienia komediowego Desperately Yours wystawianego na nowojorskim off-Broadwayu. Otrzymał główną rolę męską, wicehrabiego de Valmont, w produkcji Royal Shakespeare Company z 1985 r., adaptacji Niebezpiecznych związków Christophera Hamptona, w reżyserii Howarda DaviesaRich, Frank (1 May 1987). „Stage: Carnal abandon in Les Liaisons Dangereuses”. The New York Times.. Po tym, jak produkcja RSC została przeniesiona na West End w 1986 i Broadway w 1987, Rickman otrzymał za swój występ zarówno nominację do nagrody Tony Award, jak i do Drama Desk AwardBrooks, Katherine (14 January 2016). „Alan Rickman Was A Great Film Actor, But He Was A Master of Theater First”. The Huffington Post..
W 1988 zagrał u boku Bruce’a Willisa, antagonistę, przywódcę terrorystów Hansa Grubera w thrillerze akcji Szklana pułapka – jego pierwszym filmie fabularnym. Rola ta przyniosła mu uznanie krytyków i miejsce na liście AFI 100 Lat...100 Bohaterowie i złoczyńcy, jako 46. najlepszy czarny charakter w historii kina„AFI’s 100 Years...100 Heroes & Villains”. AFI.com. 7 May 2007.. Aby nakręcić scenę śmierci Hansa Grubera, aktor przyznał, że musiał skoczyć 3- lub 4-krotnie z budynku z wysokości 40 stóp na poduszkę wypełnioną powietrzem, przy czym doznał kontuzji kolana. Jego następnym filmem był The January Man (1989).
1990 Rola Rickmana jako szeryfa Nottingham w filmie Robin Hood: Książę złodziei (1991) – która przyniosła mu nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora w roli drugoplanowej – sprawiła, że zyskał uznanie jako jeden z najlepszych aktorów do portretowania złoczyńców w filmachThe Screening Room’s Top 10 British Villains Archived 24 February 2008 at the Wayback Machine, CNN.McFerran, Ann (9 August 1991). „Alan Rickman: Villain”. Entertainment Weekly.. Następnie przyjął rolę Elliotta Marstona w Quigley na Antypodach (1990). Swoje romantyczne oblicze pokazał w rolach, takich jak Jamie w Truly, Madly, Deeply (1991), Sinclair w Close My Eyes (1991), czy pułkownik Christopher Brandon w Rozważnej i romantycznej (1995). Kreacja Franza Antona Mesmera, twórcy teorii magnetyzmu zwierzęcego, przez jednych uznawanego za geniusza, przez innych za zwykłego oszusta, była pierwszą tytułową rolą Rickmana w filmie Mesmer (1994). Później wcielił się w tytułowego bohatera w Rasputin:Dark Servant of Destiny (1996), za który otrzymał Złoty Glob, nagrodę Emmy i nagrodę Screen Actors Guild Award„Alan Rickman”. Television Academy. 17 October 2012..
W 1995 wyreżyserował Zimowego gościa w londyńskim , a dwa lata później przeniósł sztukę na ekrany kin, obsadzając Emmę Thompson oraz jej matkę – Phyllidę Law„Film: Em and Phyllida keep it in the family”. „The Independent”. 15 January 2015.. Na deskach teatru Rickman występował jako Mark Antony w Antony i Cleopatra (październik- grudzień 1998) z Helen Mirren jako Kleopatrą, w produkcji Royal National Theatre w Londynie. Spróbował swoich sił również jako postać komediowa Sir Alexander Dane / Dr Lazarus w kultowej, klasycznej parodii science-fiction Galaxy Quest (1999) oraz w Dogmie (1999), gdzie wcielił się w serafina Metatrona, głos Boga.
2000 Pojawił się w Victoria Wood with All the Trimmings (2000); świątecznym skeczu BBC z Victorią Wood, grając pułkownika w bitwie pod Waterloo, który jest zmuszony zerwać swoje zaręczyny„Christmas TV’s First Ladies”. BBC News. 25 December 2000.. W 2001 roku po raz pierwszy pojawił się jako Severus Snape, mistrz eliksirów, w Harrym Potterze i Kamieniu Filozoficznym. Grając w serii (2001-2011), traktował młodych aktorów na równi z sobą, zainspirował Matthew Lewisa, udzielając mu rad na temat przyszłej kariery oraz był mentorem dla Daniela Radcliffe’a, który przyznał, że Rickman był obecny na każdym przedstawieniu teatralnym, zarówno w Londynie, jak i w Nowym Jorku, w którym młody aktor brał udział.
W 2002 roku wystąpił na scenie w komedii romantycznej Noëla Cowarda Private Lives. Po udanym występie w Albery Theatre na West End przeniósł się na Broadway i zakończył we wrześniuBrantley, Ben. „Theater Review; Take Hate, Add Love and Shake Tenderly for a Coward Cocktail”. The New York Times, 29 April 2002.. Razem z Katharine Viner Rickman skompilował sztukę My Name Is Rachel Corrie i wyreżyserował premierową produkcję w Royal Court Theatrew Londynie (kwiecień 2005). Zdobył nagrodę Theatre Goers’ Choice Awards dla najlepszego reżyseraGreenhouse, Abraham (18 January 2016). „Rachel Corrie’s family pays tribute to Alan Rickman”. The Electronic Intifada. Retrieved 14 January 2022.. W 2003 został wiceprzewodniczącym Royal Academy of Dramatic Art (RADA).
Zagrał w bożonarodzeniowej komedii romantycznej, nazywanej przez The Independent „nowoczesnym klasykiem” To właśnie miłość (2003) jako Harry„Love Actually: We now (finally) know what happened with Alan Rickman and Emma Thompson’s Harry and Karen”. „The Independent”. 13 October 2020.. W 2005 roku użyczył głosu androidowi Marvinowi w komedii science fiction Autostopem przez Galaktykę (2005). W 2007 roku zagrał laureata Nagrody Nobla w czarnej komedii Nobel Son (2007).
Był nominowany do nagrody Primetime Emmy Award za rolę dr. Alfreda Blalocka w produkcji HBO W rękach Boga (2004). Zagrał także Alexa w Snow Cake (2006) oraz w Pachnidło: Historia mordercy (2006). Wystąpił jako sędzia Turpin w uznanym przez krytyków filmie Tima Burtona: Sweeney Todd: Demoniczny golibroda z Fleet Street (2007) u boku Johnny’ego Deppa, Heleny Bonham Carter i Timothy’ego Spalla.Ebert, Roger (21 December 2007). „Sweeney Todd The Demon Barber of Fleet Street”. rogerebert.suntimes.com.
W 2009 roku otrzymał nagrodę Jamesa Joyce’a przyznawaną przez Towarzystwo Literacko-Historyczne University College DublinStaff (14 January 2016). „British actor Alan Rickman dies aged 69". RTÉ.ie. Raidió Teilifís Éireann.. W październiku i listopadzie 2010 roku Rickman zagrał tytułową rolę w sztuce John Gabriel Borkman w Abbey Theatre w Dublinie„Abbey Theatre – Amharclann na Mainistreach”. Abbeytheatre.ie. 16 July 2011.. The Irish Independent nazwał występ Rickmana „zapierającym dech w piersiach”Staff (17 October 2010). „Stars set stage alight in Ibsen’s dark tale”. The Irish Independent..
2010 W 2010 roku zagrał w produkcji telewizyjnej BBC The Song of Lunch wraz z Emmą Thompson. W tym samym roku użyczył głosu gąsienicy Absolem w filmie Tima Burtona Alicja w Krainie Czarów (2010)Coveney, Michael (14 January 2016). „Alan Rickman obituary”. The Guardian. London, UK..