Iwaniska – gmina miejsko-wiejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie tarnobrzeskim.

Siedzibą gminy są Iwaniska.

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 7136 osób.

Struktura powierzchni Gmina Iwaniska położona jest we wschodniej części województwa świętokrzyskiego, w powiecie opatowskim nad rzeką Koprzywianką.

Terytorium gminy obejmuje dwa pasma Gór Świętokrzyskich: Pasmo Wygiełzowskie (południowa część gminy) oraz Pasmo Iwańskie (północno-zachodnia i środkowa część gminy). Wschodnia część znajduje się w obrębie Wyżyny Opatowskiej, stanowiącej północno – zachodnią część Wyżyny Sandomierskiej.

Powierzchnia gminy wynosi 105 kilometrów kwadratowych, zamieszkuje ją ok. 7200 osób. Do gminy należy 27 sołectw. Siedzibą gminy jest miejscowość Iwaniska.

Iwaniska to osada, której początki sięgają 1403 roku, kiedy to położono kamień węgielny pod budowę tutejszego kościoła parafialnego. Przez kilka stuleci osada nosiła nazwę Unieszów.

Miejscowość rozwijała się dzięki dogodnemu położeniu na szlakach handlowych i odbywającym się targom i jarmarkom, ściągających kupców z różnych stron kraju. Na początku XVI wieku Iwaniska występują już jako miasto, a pod koniec wieku liczyły ok. 1600 mieszkańców, w tym również osoby wyznania mojżeszowego. Około 1552 roku ówcześni właściciele Iwanisk, zwolennicy reformacji przekształcili kościół w zbór protestancki. Właścicielami miejscowości w XIX wieku była rodzina Łempickich, zaś na początku XX dobra Planta – Iwaniska przeszły w posiadanie rodu Dzierżykraj – Morawskich, w których rękach pozostawały do 1945 r. W czasie I i II wojny światowej Iwaniska zostały zniszczone w znacznym stopniu. Na przełomie 1944-1945 roku przechodziła przez gminę linia frontu. Ludność wysiedlono, a miejscowość została zniszczona. Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy osady. Liczba mieszkańców Iwanisk w 1946 r. wynosiła zaledwie 700 osób. Dzisiaj Iwaniska liczą około 1300 mieszkańców.

głównym źródłem dochodów mieszkańców gminy jest rolnictwo, ukierunkowane głównie na produkcję mleka i chów trzody chlewnej według danych z 30 czerwca 2004 roku gminę zamieszkiwało 7136 osób według danych z 2004 roku gmina ma obszar 105,03 km kwadratowego, użytki rolne 76%, użytki leśne 18%, gmina stanowi 11,52% powierzchni powiatu gęstość zaludnienia wynosi 67,9 osób na kilometr kwadratowy tablice rejestracyjne – TOP gmina w latach 1975-–1998 była w województwie tarnobrzeskim – obecnie w świętokrzyskim

Struktura rolna w gminie: liczba gospodarstw i posesji ogółem – 2 937 w tym gospodarstw rolnych 2 643 użytki rolne ogółem wynoszą – 8 367 hektara, w tym: grunty orne – 6 117 ha sady – 123 ha łąki – 571 ha pastwiska – 1 556 ha

Historia Gminę zbiorową Iwaniska utworzono 13 stycznia 18671 stycznia 1867 wg kalendarza juliańskiego w związku z reformą administracyjną Królestwa Polskiego. Gmina weszła w skład nowego powiatu opatowskiego w guberni radomskiej i liczyła 2847 mieszkańcówDziennik Urzędowy Gubernii Radomskiej, 1866, nr 54, z 31 grudnia 1866. Dnia do gminy przyłączono pozbawione praw miejskich IwaniskaPostanowienie z 24 października (5 listopada) 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 419).

W okresie międzywojennym gmina należała do powiatu opatowskiego w woj. kieleckim. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną.

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Gminę przywrócono ponownie w związku z reaktywowaniem gmin 1 stycznia 1973.

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 7136 100 3502 49,1 3634 50,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 67,9 33,3 34,6

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Iwaniska w 2014 roku

Miejscowości Wykaz miejscowości podstawowych oraz ich części w administracji gminy IwaniskaSIMCNazwa miejscowościRodzaj miejscowościMiejscowość podstawowaPołożenie geograficzne0793868Albinówczęść wsiKujawy0793561Boduszówwieś 0793584Borkówwieś 0793590Borków-Koloniaczęść wsiBorków1018284Chrustyosada wsiMydłów0793578Daleszyceczęść wsiBoduszów0794260Dąbrowaczęść wsiUjazd0793609Dziewiątlewieś 0793644Garbowicewieś 0793650Garbowice-Koloniakolonia wsiGarbowice0794365Góra Wygiełzowskaczęść wsiWygiełzów0793667Gryzikamieńwieś 0794299Haliszkaprzysiółek wsiUjazd0793673IwaniskaosadaIwaniska0793710Jastrzębska Wolawieś 0793727Jastrzębska Wola-Koloniaczęść wsiJastrzębska Wola0794106Józefinczęść wsiSkolankowska Wola0793779Kamieniecwieś 0794394Kamienna Góraosada wsiWzory1018290Kolonieczęść wsiDziewiątle0793785Kolonieczęść wsiKamieniec0794030Kolonieczęść wsiPrzepiórów0793874Kolonie Kujawskieczęść wsiKujawy0794313Konstantynówczęść wsiWojnowice0794164Kopaninaprzysiółek wsiStobiec0793800Kopiecwieś 0794052Kraskówprzysiółek wsiPrzepiórów0793822Krępawieś 0793839Krępa Dolnaczęść wsiKrępa0793845Krępa Górnaczęść wsiKrępa0793851Kujawywieś 0793940Łopaciankaczęść wsiMarianów0793905Łopatnowieś 0793911Łopatno-Koloniaczęść wsiŁopatno0793934Marianówwieś 0794201Markowszczyznaosada wsiTęcza0793733Michałówczęść wsiJastrzębska Wola0794112Michałówczęść wsiSkolankowska Wola0793791Minkówprzysiółek wsiKamieniec0793957Młynkiczęść wsiMarianów0793970Mydłowiecczęść wsiMydłów0793963Mydłówwieś 0793986Mydłów-Koloniaczęść wsiMydłów0793816Niwa Kopiecznaczęść wsiKopiec0794017Nowa Łagowicawieś 0794320Nowa Wieśczęść wsiWojnowice0793756Odcinkiosada wsiJastrzębska Wola0794276Oporówczęść wsiUjazd0794075Oporówekczęść wsiRadwan0793740Pipałaczęść wsiJastrzębska Wola0794218Plantaprzysiółek wsiTęcza0793680Płaszczyznaosada osadyGryzikamień0794336Podgórzeczęść wsiWojnowice0793880Podlasczęść wsiKujawy0793696Podlesieprzysiółek osadyIwaniska0793762Podlesieprzysiółek wsiJastrzębska Wola0794402Podzaldówprzysiółek wsiWzory0794419Porębaosada wsiWzory0794170Porębaprzysiółek wsiStobiec0794023Przepiórówwieś 0794069Radwanwieś 0794081Radwanówekprzysiółek wsiRadwan0793621Rudkiczęść wsiDziewiątle0794000Rudkiosada wsiMydłów0794098Skolankowska Wolawieś 0794247Sławotaosada wsiToporów0794224Sobiekurówprzysiółek wsiTęcza0794129Stara Łagowicawieś 0794046Stara Wieśczęść wsiPrzepiórów0794342Stara Wieśczęść wsiWojnowice0794135Stobiecwieś 0794187Stobiec-Koloniekolonia wsiStobiec0794141Stobiec-Wieśczęść wsiStobiec0793928Świnia Krzywdaczęść wsiŁopatno0793897Tadysówczęść wsiKujawy0794193Tęczawieś 0794230Toporówwieś 0793992Trzeszczeniecczęść wsiMydłów0794253Ujazdwieś 0794282Ujazd-Koloniaczęść wsiUjazd0794307Wojnowicewieś 0794359Wygiełzówwieś 0794388Wzorywieś 0793704Zabłocieprzysiółek osadyIwaniska0794158Zagościniecczęść wsiStobiec0794371Zagrodyczęść wsiWygiełzów0794431Zaldówwieś 0793638Zamajdanieczęść wsiDziewiątle0794425Zielonkaprzysiółek wsiWzory

Źródła: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls), oraz , Zbiory danych państwowego rejestru nazw geograficznych -

Sołectwa Boduszów, Borków, Dziewiątle, Garbowice, Gryzikamień, Iwaniska, Jastrzębska Wola, Kamieniec, Kopiec, Kujawy, Krępa, Łopatno, Marianów, Mydłów, Nowa Łagowica, Przepiórów, Radwan, Skolankowska Wola, Stobiec, Stara Łagowica, Toporów, Tęcza, Ujazd, Wojnowice, Wzory, Wygiełzów, Zaldów.

Sąsiednie gminy Baćkowice, Bogoria, Klimontów, Lipnik, Łagów, Opatów, Raków

Przypisy BIP gminy, sołectwa