mały|Herb powiatu monieckiego Zabytki w powiecie monieckim – mimo że ta jednostka administracyjna ma stosunkowo krótkie dzieje, obejmuje tereny mogące poszczycić się historycznymi obiektami. Na terenie powiatu monieckiego znajdują się m.in. dwa miasta o kilkusetletniej tradycji, Goniądz i Knyszyn. Stolica powiatu, Mońki, jest miastem od 1965 r.

Podany artykuł prezentuje zabytki wpisane do wojewódzkiego rejestru lub ewidencji zabytków. Niektóre z obiektów mogą już nie istnieć lub zatracić cechy swoiste.

Zabytki wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków Gmina Knyszyn Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze 100px Kalinówka Kościelna Kościół parafialny pw. św. Anny, 1776 188 (194) z 29.12.1964 Kalinówka Kościelna Cmentarz rzymskokatolicki, początek XIX w. A-117 z 20.12.1995 100px Kalinówka Kościelna Lamus, początek XIX w. 129 (135) z 22.11.1958 Knyszyn teren części miasta, XVI w. 74 (80) z 10.01.1967 100px Knyszyn Kościół parafialny pw. św. Jana Ewangelisty, 1520, 1710 r. 203 z 20.10.1966 100px Knyszyn Lamus plebański, początek XIX w. : 17(23)z 22.01.1953 100px Knyszyn Budynek szpitalny, 1910 A-225 z 19.03.2009 100px Knyszyn Dom drewniany, ul. Kościelna 6, 2. połowa XVIII w. 389 z 14.02.1977 Knyszyn Pozostałości parku dworskiego, XVI w. 637 z 25.11.1986100x100pxKnyszynCmentarz żydowskiA-629, z 19.11.2019 Ogrodniki Park, XIX w. 635 z 25.11.1986 Ogrodniki-Kolonia Park dworski, XIX w. 636 z 10.12.1986

Gmina Krypno Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze 100px Krypno Kościelne Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, 2. połowa XIX w. A-122 z 26.09.1988 100px Krypno Kościelne Cmentarz kościelny A-122 z 26.09.1988 100px Krypno Kościelne Ogrodzenie z kaplicami A-122 z 26.09.1988 100px Morusy Dom (chałupa), 2. połowa XIX w. 46 5 z 28.08.1979 Morusy Stodoła, początek XX w. 466 z 28.08.1979

Gmina Mońki Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze 100px Mońki Kościół parafialny pw. MB Częstochowskiej i św. Kazimierza, 1921-1935, 1957-1958 r. 819 z 30.09.1996 100px Mońki Dworzec kolejowy, ul. Dworcowa, mur., l.30. XX w.Dworzec kolejowy w Mońkach wymienany jest w wojewódzkim rejestrze A zabytków nieruchomych na stronie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku (http://wosoz.pbip.pl/?event=informacja&id=563), brak go natomiast w plikach rejestru na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa (http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/). A-448 z 19.09.2012MońkiBudynek kolejowy, mur., 1905 r.A-618 z 29.01.2019 100px Sikory Dwór, XVIII w. 388 z 12.02.1977 Sikory Teren d. ogrodu i sadu, XVIII w. 388 z 12.02.1977 Sikory Młyn wodny, 1935 r. 367 z 1.08.1975

Gmina Trzcianne Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze Brzeziny Kaplica cmentarna, 2. połowa XIX w. A-118 z 31.08.1987 Brzeziny Ogrodzenie z bramą, połowa XIX w. A-118 z 31.08.1987 100px Giełczyn Kościół parafialny pw. Nawiedzenia NMP, 1777 r. A-311z 11.10.1985 Giełczyn Cmentarz kościelny A-311z 11.10.1985 Mroczki Aleja dojazdowa do dworu, 1. połowa XIX w. 232 z 12.09.1986 Giełczyn – Gać Cmentarz rzymskokatolicki, A-120 z 31.08.1987 100px Trzcianne Kościół parafialny pw. śś. Piotra i Pawła, 1846, 1948 – 1949 A-355 z 7.03.1988 Trzcianne Dzwonnica, 3. ćw. XIX w. A-355 z 7.03.1988 Trzcianne Ogrodzenie z bramami, XIX w. A-355 z 7.03.1988 Trzcianne Cmentarz rzymskokatolicki (część) A-128 z 31.08.1987 Trzcianne Dwór, ul. 1 maja 1, 1924 r. A-495 z 12.08.1993

Gmina Goniądz Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze 100px Downary Kościół parafialny pw. MB Anielskiej, 1926-30 A-16 z 19.12.2000 100px Downary Plebania A-16 z 19.12.2000 Goniądz Układ przestrzenny miasta A-411 z 18.07.1990 100px Goniądz Kościół parafialny pw. św. Agnieszki, 1924-31 94 z 23.04.1981 Goniądz Kaplica pw. św. Floriana, 1864 r. 95 z 23.04.1981 100px Goniądz Cmentarz rzymskokatolicki (najstarsza część) A-119 z 8.04.1988 Goniądz Mauzoleum A-119 z 8.04.1988 Goniądz Kaplica pw. Świętego Ducha, 1907 r. A-119 z 23.04.1981 100px Osowiec-Twierdza Twierdza Osowiec, 1882 – 92 Fort I „Góra Skorbielewa” Fort II „pozycja zarzeczna” Fort III „szwedzki” Fort IV „nowy” A-551 z 9.10.1998 i z 23.11.2010

Gmina Jasionówka Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze Jasionówka Układ przestrzenny miejscowości z terenem zespołu dworskiego Wołłowiczów, XVI-XIX Cmentarz rzymskokatolicki 531 z 23.06.1986 Jasionówka Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, 1553, 1870-1880 r. 202 z 20.10.1986 Jasionówka Kaplica cmentarna, 1832-1833 713 z 28.10.1988 Jasionówka Cmentarz żydowski, 1800 r. 749 z 31.12.1990 Krzywa Rządcówka, 1. połowa XIX w. A-15 z 20.11.2000

Gmina Jaświły Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze Brzozowa Zespół kościoła parafialnego: Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, 1859-1869 Dzwonnica, 1859-1869 d. cmentarz przy kościele, XVII-1898 r. ogrodzenie z bramami, k. XIX w. A-400 z 16.03.2012 (kościół – A-401 z 26.04.1988) 100px Dolistowo Stare Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca, XVIII w. 201 z 20.10.1966 Dolistowo Stare Kaplica cmentarna na cmentarzu rzymskokatolickim, 1820 r. A-8 z 31.12.1999 Dzięciołowo Kaplica pw. św. Floriana, po 1830 r. A-458 z 2.08.2012 Mikicin Dwór, 1847 r. 103 (109) z 6.03.1958 Mikicin Park 574 z 18.12.1986

Zabytki wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytkówWojewódzka ewidencja zabytków, http://wosoz.pbip.pl/?event=informacja&id=553. Uwaga – część wpisów w ewidencji może powtarzać się z wpisami w rejestrze lub ewidencji. Poniższe tabele mogą różnić się od ewidencji w miejscach, gdzie wydają się powtórzeniami (także względem ewidencji).

Gmina Knyszyn Zdjęcie Miejscowość Nazwa Chobotki Dwór Chobotki Park we wsi Chobotki Park na kolonii 100px Kalinówka Kościelna Brama – dzwonnica kościelna Kalinówka Kościelna Cmentarz przykościelny Kalinówka Kościelna Brama przejazdowa na cmentarz parafialny 100px Kalinówka Kościelna Wiatrak paltrak Knyszyn Cmentarz rzymskokatolicki Knyszyn Cmentarz prawosławny Knyszyn Cmentarz ewangelicki Knyszyn Cmentarz żydowski Knyszyn Dom mieszkalny nr 89 ul. Grodzieńska nr 89 Knyszyn Dom mieszkalny nr 2 ul. Legionowa nr 2 Knyszyn Dom mieszkalny ul. Rynek nr 4 Knyszyn Dom mieszkalny ul. Rynek nr 3 Knyszyn Dom mieszkalny nr 69 ul. Tykocka nr 69 Knyszyn Manufaktura tkacka, ob. dom mieszkalny ul. Białostocka 38 Knyszyn Zespół dworsko-folwarczny (starostów knyszyńskich)

Gmina Krypno Zdjęcie Miejscowość Nazwa Dębina Park dworski Długołęka Chałupa nr 87 Długołęka 87 Krypno Kościelne Dawna kostnica przy kościele parafialnym pw. Narodzenia NMP Rekle Spichlerz w zagrodzie nr 6 Rekle nr 6

Gmina Mońki Zdjęcie Miejscowość Nazwa Hornostaje Cmentarz wojskowy z II wojny św. Hornostaje Park dworski Jaski Cmentarz wiejski rzymskokatolicki Kosiorki Dom mieszkalny Kosiorki nr 17 100px Mońki Plebania wraz z kaplicą Małynicza nr 1 Mońki Cmentarz przykościelny Mońki Cmentarz rzymskokatolicki Mońki Budynek kolejowy Sikory Park dworski Waśki Park dworski

Gmina Trzcianne Zdjęcie Miejscowość Nazwa Brzeziny Cmentarz rzymskokatolicki 100px Laskowiec Kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Jezusowego Nowa Wieś Zespół folwarczny Trzcianne Cmentarz przykościelny

Gmina Goniądz Uwaga – w wojewódzkiej ewidencji zabytków użyto nazwy Osowiec zarówno dla oznaczenia obiektów znajdujących się we wsi Osowcu – Twierdzy, jak i we wsi Osowiec. Tak więc np. stacja kolejowa znajduje się we wsi Osowiec – Twierdza, zaś kościół – Osowiec. Oczywiste pomyłki są naprawione.

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Downary Cmentarz rzymskokatolicki Goniądz Młyn wodny „Dołek” ul. Jagiellońska nr 2 Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 1 Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 11 Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 33 Goniądz Dom mieszkalny, ob. siedziba urzędu miasta plac 11 Listopada 38 Goniądz Dom mieszkalny ul. Mickiewicza 6 Goniądz Dom mieszkalny ul. Stary Rynek 1 Osowiec-Twierdza Cmentarz rzymskokatolicki Osowiec-Twierdza Dworzec kolejowy Osowiec nr 1 Osowiec-Twierdza Wieża ciśnień Osowiec? Ciężki schron bojowy z kopułą pancerną CKM sektora „Osowiec” odcinka „Osowiec” Osowiec? Brama północna w części północnej fortu Osowiec Kościół par. pw. Wniebowstąpienia Pańskiego ul. Kościelna Osowiec-Twierdza Cmentarz wojskowy Wojtówstwo Młyn wodno-motorowy (nr 2) Wojtówstwo Młyn wodno- motorowy- elektryczny (nr 3) Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec” Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec” Wólka Piaseczna Lekki schron obserwacyjny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec” Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec” Wólka Piaseczna Lekki schron obserwacyjny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec” Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej „Wólka Piaseczna” sektora „Goniądz” odcinka „Osowiec”

Gmina Jasionówka Zdjęcie Miejscowość Nazwa Jasionówka Park dworskiJasionówkaStajnia, ob. nieużytkowana w zespole pałacowo – ogrodowym Koziniec Park dworski Krzywa Stodoła Krzywa nr 15 Krzywa Park dworski

Gmina Jaświły Zdjęcie Miejscowość Nazwa Bobrówka Wiatrak paltrak Brzozowa Cmentarz rzymskokatolicki Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 55 Brzozowa nr 55 Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 57 Brzozowa nr 57 Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 89 Brzozowa nr 89 Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 93 Brzozowa nr 93 Brzozowa Obora w zagrodzie 93 Brzozowa nr 93 Brzozowa Stodoła w zagrodzie 93 Brzozowa nr 93 Dolistowo Nowe Kapliczka pw. Najświętszej Marii Panny Dolistowo Nowe Kapliczka Dolistowo Nowe Kapliczka Dolistowo Nowe Piwnica nr 16 Dolistowo Nowe nr 16 Dolistowo Nowe Lamus w zagrodzie nr 43 Dolistowo Nowe nr 43 Stare Dolistowo Cmentarz przykościelny Stare Dolistowo Cmentarz rzymskokatolicki Jadeszki Dwór ob. budynek mieszkalny Jadeszki Obora dworska Jaświły Cmentarz rzymskokatolicki Mikicin Zespół folwarczny 100px Starowola Kapliczka Starowola Zespół folwarczny Starowola Dwór Starowola Chlew, ob. magazyn nr 6 Starowola nr 6 Starowola Stajnia, ob. chlew w zespole folwarcznym Starowola Park dworski Stożnowo Park dworski Szpakowo Dom mieszkalny nr 20 Szpakowo nr 20 Uroczysko Tołkarzewo Cmentarz – mogiła żołnierska Zabiele Wiatrak holenderski Zabiele Wiatrak holenderski

Przypisy

Bibliografia http://web.archive.org/web/20130921055429/http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/PDL-rej.pdf – Rejestr zabytków nieruchomych http://www.archibial.pl/parafie.php – Parafie Archidiecezji Białostockiej

moniecki, powiat