Bea Arthur właśc. Bernice Phyllis Frankel (ur. 13 maja 1922 w Nowym Jorku, zm. 25 kwietnia 2009 w Los Angeles) – amerykańska aktorka. Laureatka nagrody Tony za rolę Very Charles w musicalu Mame (1966) oraz dwóch nagród Emmy w 1977 za rolę tytułową Maude Findlay w sitcomie stacji CBS Maude (1972–1978) i w 1988 za postać Dorothy Zbornak w sitcomie NBC Złotka (1985–1992).
Życiorys Urodziła się w nowojorskiej dzielnicy Brooklyn, w rodzinie żydowskiej jako córka Rebekki (z domu Pressner, urodzonej w Austrii) i Philipa Frankela (urodzonego w Polsce), właścicieli domów towarowych w Cambridge w Massachusetts. Wychowywała się ze starszą siostrą Gertrude i młodszą siostrą Marian.
Podczas II wojny światowej zaciągnęła się jako jedna z pierwszych kobiet do żeńskiej rezerwy Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych. Po podstawowym szkoleniu służyła jako maszynistka w kwaterze głównej piechoty morskiej w Waszyngtonie. W latach 1944–1945 Frankel pracował jako kierowca ciężarówki i dyspozytor w bazie lotniczej Korpusu Piechoty Morskiej Cherry Point w Północnej Karolinie.
Po odbyciu służby uczęszczała przez rok do Franklin School of Science and Arts w Filadelfii, gdzie uzyskała wykształcenie technika laboratoryjnego. Po stażu w miejscowym szpitalu, zdecydowała się nie pracować w wyuczonej profesji. W 1947 wyjechała do Nowego Jorku, aby zapisać się do tamtejszej szkoły aktorskiej Dramatic Workshop of The New School, gdzie kształciła się pod okiem Erwina Piscatora.
W 1954 jej pierwszy wielki przełom nastąpił, gdy otrzymała rolę Lucy Brown w spektaklu off-broadwayowskim Opera za trzy grosze u boku Lotte Lenyi. W 1964 odniosła sukces w roli Yente Swatki w broadwayowskim widowisku Skrzypek na dachu.
Życie prywatne Była dwukrotnie zamężna. W latach 1947–1948 jej pierwszym mężem był Robert Alan Arthur. 28 maja 1950 wyszła za mąż za reżysera Gene’a Saksa, adoptowali dwoje synów: Matthew (ur. 1961) i Daniela (ur. 1964). 27 czerwca 1978 doszło do rozwodu.
Śmierć Zmarła 25 kwietnia 2009 na raka płuc w swoim domu w Brentwood w Los Angeles w wieku 86 lat.
Filmografia (wybór) Filmy 1959: That Kind of Woman jako Kobieta-żołnierz 1974: Mame (musical) jako Vera Charles 1981: Historia świata: Część I jako Dole, pracowniczka biurowa 1988: My First Love jako Jean Miller 2000: Wrogowie śmiechu jako Matka Paula
Seriale 1972–1978: Maude jako Maude Findlay 1976–1979: Saturday Night Live 1985–1992: Złotka jako Dorothy Zbornak 1997: Świat według Dave’a jako Mel Bloom 1998: Ellen – w roli samej siebie 1999: Rekiny i płotki – w roli samej siebie 2000: Zwariowany świat Malcolma jako Pani White 2001: Futurama jako Femputer (głos) 2001: Today (program telewizyjny NBC) 2002: Good Morning America 2002: The Daily Show 2005: Pohamuj entuzjazm jako matka Larry’ego
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci The Lee Strasberg Theatre & Film Institute Kategoria:Absolwenci The New School Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy działacze na rzecz praw kobiet Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki głosowe Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Amerykańskie feministki i feminiści Kategoria:Amerykańskie kontralty Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Ludzie urodzeni w Brooklynie Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2009