Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie () – zabytkowy zamek w Nowej Rudzie.
Dawna rezydencja baronów von Stillfriedów, wzniesiona jako dwór obronny w końcu XIV w.
Historia Pierwsza historyczna wzmianka o zamku pochodzi z 1352. Podczas najazdu w 1428 spalony przez husytów. Rezydencja została rozbudowana na zamek w latach 1536–1550, 1593, 1633–1645 i 1675–1677 już za czasów Stillfriedów. Obecny kształt pochodzi z gruntownej przebudowy w latach 1700–1730 według projektu znanego włoskiego architekta Andrei Carove. Wtedy to rozebrano wieżę. Później znacznie przebudowany w 1796; między innymi rozebrano przedzamcze i mury obronne. Friedrich August Stillfried 9 lipca 1810 sprzedał swoje ziemie wraz z zamkiem szwagrowi brata, hrabiemu Antonowi von Magnisowi (1786-1861) z Bożkowa. Tak zakończył się 338-letni okres władania rodziny Stillfriedów nad Nową Rudą. W latach 1819–1868 w sali reprezentacyjnej odprawiane były nabożeństwa dla tutejszej wspólnoty ewangelickiej. Od lat 80. XIX wieku zamek był siedzibą zarządu kopalń; po 1945 dyrekcji Kopalni Węgla Kamiennego Nowa Ruda, w latach 1954–1975 powiatu noworudzkiego, a do 2001 ZOZ. W 2004 przeszedł w ręce prywatne.
Właściciele 1472–1482 – Georg (Jerzy) I von Stillfried und Rattonitz (1420–1482)Joseph Wittig, Kronika miasta Nowa Ruda. Kolebka i rozwój przestrzenny miasta Nowa Ruda, Cz. 1, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda, Wyd. „Maria”, 2004, s. 116 . 1482–1483 – Paweł von Stillfried und Ratienitz 1482–1492 – Georg (Jerzy) II von Stillfried und Ratienitz (1459–1492) 1492–1518 – Georg (Jerzy) III von Stillfried (zm. 1518) 1518–1524 Jakob von Stillfried und Rattonitz (1483–1524/9) 1524–1554 – Georg (Jerzy) IV von Stillfried (1506–1554)Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Pobożne miasto, Cz. 2, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2004, . 1554–1566 – Róża Schaffgotsch, żona Jerzego IV 1566–1572 Georg (Jerzy) V von Stillfried (1548–1586), wł. Jugowa, Zacisza, Drogosławia od 1572 1572–1580 Henryk von Stillfried (zm. 1580), wł. Nowej Rudy 1586 – Georg (Jerzy) VI von Stillfried 1586–1615 – Henryk von Stillfried – Starszy (1519–1615)Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Miasto pracujące, Cz. 3, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2005, s. 5 . Jan (Hans) von Stillfried Rattonitz (1549–1609), wł. Drogosławia, Jugowa od 1600 1615–1637 – Bernhard I von Stillfried (1567–1537) 1637–1669 – Bernhard II von Stillfried (1611–1669) 1669–1702 – Bernhard III von Stillfried und Rattonitz (1641–1702)Joseph Wittig, Kronika miasta Nowa Ruda. Rozśpiewane miasto, Cz. 5, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda, Wyd. „Maria”, 2006, . 1702–1720 – Raymund Erdmann Anton baron Stillfried von Rattonitz (1672–1720) 1720–1739 – Johann Joseph I baron Stillfried von Rattonitz (1695–1739) 1739–1761 – Anna von Stillfried hrabina von Salburg (1703–1761)Joseph Wittig, Kronika miasta Nowa Ruda. Miasto zwycięskie, Cz. 6, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda, Wyd. „Maria”, 2006, ., żona Johanna Josepha I 1761–1767 – Michael Raymund baron Stillfried und Rattonitz (1730–1796) 1767–1773 – Augustyn von Stillfried 1773–1796 – Michał Rajmund von Stillfried 1796–1805 – Johann Joseph (Jan Józef) II, hrabia Stillfried und Rattonitz (1762–1805)Johann Joseph II von Stillfried und Rattonitz, syn Michaela Stillfrieda (1730–1796), mąż Elisabeth von Götzen, ojciec Ludwiga Wilhelma Josepha Antona von Stillfrieda (1790–1865) i Wilhelma von Stillfrieda (1794–1852). 1805–1810 Fryderyk August von Stillfried
Architektura Okazały zamek czteroskrzydłowy z wewnętrznym dziedzińcem wznosi się na krawędzi skarpy górnego miasta. Budynek posiada pięcioosiowy dwukondygnacyjny ryzalit dzielony pilastrami z salą półtorakondygnacyjną na piętrze; gładkie elewacje, okna w opaskach z naczółkami, nad oknami oculusy. Pozostałe skrzydła nakryte są łamanymi dachami.
Rezydencje Stillfriedów Dwór Dolny we Włodowicach Dwór Górny w Nowej Rudzie Dwór Stillfriedów w Drogosławiu Pałac w Jugowie
Przypisy
Bibliografia Nowa Ruda studium historyczno-urbanistyczne, T. 2, Iwona Rybka-Ceglecka; współpraca przy katalogu zabytków Magdalena Kirycz, Beata Sebzda; archeologia Maria Sikorska, Donata Wiśniewska; plansze Emilia Dymarska, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, Wrocław, 2001, s. 30–34 Słownik geografii turystycznej Sudetów, Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie, T. 11, pod red. Marka Staffy, Wrocław: Wyd. I-Bis 1995, s. 269–262, . Behan Andrzej, Nowa Ruda: przewodnik historyczno-turystyczny, Wydawnictwo Maria, Nowa Ruda 2006, s. 107–111, . Nowa Ruda przewodnik, zespół redakcyjny, FOZN, Nowa Ruda 2006, s. 68–71.
Kategoria:Śląskie zamki w Polsce Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie Kategoria:Zamki w województwie dolnośląskim Kategoria:Budynki mieszkalne w Nowej Rudzie