Nikołaj Michajłowicz Czagin (ur. 1823 w OrleO. Diemientjewa, Nikołaj Czagin, chramowyj architiektor, zm. 1909 w Petersburgu) – rosyjski architekt, autor szeregu projektów prawosławnych cerkwi, przede wszystkim w zachodnich guberniach Imperium Rosyjskiego (ziemie zabrane).
Życiorys Pochodził z ubogiej rodziny sprzedawcy obuwia z Orła. Po ukończeniu szkoły miejskiej w Orle, dzięki projekcji gubernatora orłowskiego Wasilczikowa (którego uwagę zwrócił swoimi umiejętnościami w zakresie rysunku) mógł podjąć naukę w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, uzyskując stypendium państwowe. W 1845 ukończył studia ze srebrnym medalem. Naukę kontynuował w Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, studiując architekturę. W miesiącach letnich pracował jako robotnik przy budowie linii kolejowej Petersburg-Moskwa. Dyplom końcowy uzyskał w 1848. Początkowo pracował jako inżynier cywilny w Grodnie, zaś w latach 1850-1854 był zatrudniony jako architekt odpowiedzialny za wznoszenie i przebudowy cerkwi prawosławnych w guberniach mohylewskiej i witebskiej. W wymienionym okresie przebudował lub wzniósł od podstaw 124 budynki. Wykonane w tym okresie prace pozwoliły mu w 1853 uzyskać tytuł akademika w dziedzinie architektury.
Brał udział w wojnie krymskiej, walcząc w obronie Sewastopola. Od 1859 do 1885 był naczelnym architektem generalnej guberni wileńskiej. Posiadał rangę rzeczywistego radcy stanu, otrzymał również ordery św. Stanisława, św. Anny i św. Włodzimierza III stopnia.
Z racji piastowanego stanowiska naczelnego architekta w Wilnie, Nikołaj Czagin stał się jednym z głównych realizatorów planu generał-gubernatora wileńskiego Michaiła Murawjowa, zakładającego wznoszenie na terenie guberni znacznej liczby prawosławnych cerkwi w stylu bizantyjsko-rosyjskim, według wzorów opracowanych w zbiorze Konstantina Thona Projekty cerkwiej. Całe przedsięwzięcie miało wyraźny cel rusyfikacyjny. Nikołaj Czagin koordynował wznoszenie nowych świątyń i przebudowy już istniejących (w większości pounickichUnia na ziemiach litewskich i białoruskich została zniesiona w 1839 przez synod połocki; większość świątyń należących do prawosławnych parafii w regionie powstała w czasie, gdy placówki te były jeszcze świątyniami katolickim obrządku wschodniego.) razem z Aleksandrem Riezanowem. Obydwaj architekci z reguły dokonywali jedynie szybkich przebudów cerkwi, nie ingerując radykalnie w ich układ i system artykulacyjny, wprowadzając jedynie elementy jednoznacznie kojarzące się z rosyjską architekturą sakralną (np. cebulaste kopułki).
W 1885 zrezygnował z pełnionych obowiązków i podał się do dymisji, otrzymując przy tym niską państwową emeryturę. Zmarł w Petersburgu w domu swojego syna. Niektóre obiekty wzniesione według projektów Czagina 200px|right|thumb|Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Wilnie, gruntownie przebudowany według wspólnego projektu Czagina i Riezanowa 200px|right|thumb|Cerkiew św. Paraskiewy (popularnie: Piatnicka) w Wilnie
Przebudowane lub odnowione sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Wilnie cerkiew Piatnicka w Wilnie cerkiew św. Mikołaja w Wilnie cerkiew Narodzenia Matki Bożej w Sewastopolu, razem z W. Feldmanem cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego w Foros sobór Świętych Symeona i Anny w JełgawieЕлгавский собор свв.прав. Симеона Богоприимца и Анны Пророчицы monaster Trójcy Świętej w Wilnie cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Krynkach sobór Mądrości Bożej w Grodnie - przebudowa z kościoła Najświętszej Maryi PannyИстория Гродненской Епархии
Zbudowane od podstaw kaplica św. Aleksandra Newskiego w Wilnie kaplica św. Jerzego w WilnieG. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, cerkiew św. Katarzyny w WilnieG. Szlewis, Православные храмы Литвы, Вильнюс, Свято-Духов монастырь, 2006, , s.104-106 cerkiew Świętych Piotra i Pawła w SzawlachG. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, dzwonnica kościoła św. Anny w Wilnie sobór św. Włodzimierza w Chersonezie Taurydzkim - dekoracja wnętrzИз истории строительства Владимирского собора
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1823 Kategoria:Zmarli w 1909 Kategoria:Rosyjscy architekci Kategoria:Ludzie urodzeni w Orle