thumb|Kardynał Pietro Maria Borghese. Jego nominacja przez papieża Urbana VIII w 1624 była klasycznym przykładem gestu rendere il cappello Rendere il capello (wł. zwrot kapelusza, oddanie kapelusza) – obyczaj praktykowany przez niektórych papieży w okresie od XVI do XIX wieku w zakresie nominacji kardynalskich, powiązany z praktyką nepotyzmu. Polegał on na tym, że nowo wybrany papież wynosił do godności kardynalskiej jednego z krewnych tego papieża, od którego sam otrzymał kapelusz kardynalski. Gest ten postrzegano jako dowód wdzięczności wobec poprzednika i jego rodu, natomiast osobiste przymioty mianowanego w ten sposób kardynała schodziły na dalszy plan; Herman, s. 90..
Pierwszej tego rodzaju nominacji dokonał papież Leon X (1513–1521), gdy 23 września 1513 mianował kardynałem Innocenzo Cibo, krewnego papieża Innocentego VIII (1484–1492), od którego on sam, jako Giovanni de Medici, otrzymał nominację kardynalską w 1489. Nominację dla młodego wówczas i niemającego dobrej reputacji Innocenzo Cibo Leon X skomentował słowami: To, co otrzymałem od Innocentego [VIII], zwracam Innocentemu [Cibo]. W XVI wieku obyczaj ten był jednak jeszcze stosunkowo rzadki, w ślady Leona X poszli bowiem jedynie Paweł III (1534–1549), Pius IV (1559–1565), Pius V (1566–1572) i Klemens VIII (1592–1605). Jednakże począwszy od pontyfikatu Urbana VIII (1623–1644) przez następne półtora stulecia był powszechną praktyką. Spośród piętnastu papieży panujących między 1623 a 1774 tylko trzech (Aleksander VII, Aleksander VIII i Innocenty XII) nie dokonało gestu rendero il cappello, przy czym w przypadku Aleksandra VIII (1689–1691) mogło to być spowodowane tym, że był on już drugim z kolei nominatem Innocentego X wybranym na papieża, a jego poprzednik Innocenty XI dokonał już takiego gestu względem rodziny tego papieża. Obyczaju tego przestrzegali również ci papieże, którzy sami stronili od nepotyzmu i nie wprowadzili do Świętego Kolegium żadnego ze swoich krewnych (Innocenty XI, Benedykt XIII, Benedykt XIV i Klemens XIV).
Wybrany w 1775 papież Pius VI nie dokonał gestu rendere il cappello wobec rodu swego poprzednika Klemensa XIV, który mianował go kardynałem w 1773. Odstępstwo to było prawdopodobnie spowodowane tym, że Klemens XIV miał bardzo niewielu krewnych i nie było wśród nich duchownych, jednak trzej kolejni następcy Piusa VI również nie dokonali nominacji tego rodzaju. Do obyczaju tego powrócił jedynie Grzegorz XVI (1831–1846) w roku 1836, kiedy mianował kardynałem Gabriele della Gengę, 35-letniego bratanka papieża Leona XII, od którego Grzegorz XVI sam otrzymał kapelusz kardynalski. Był to jednak ostatni w historii gest rendere il cappello.
Kardynał mianowany w ramach gestu rendere il cappello Data nominacji Papież dokonujący nominacji Świeckie imię i data promocji kardynalskiej papieża dokonującego gestu rendere il cappello Papież, z którym spokrewniony był nominat i który mianował papieża dokonującego gestu rendere il cappelloInnocenzo CiboPastor, VII, s. 82-83. (1491–1550)23 września 1513Leon X (1513–1521)Giovanni de Medici9 marca 1489Innocenty VIII (Giovanni Battista Cibo, pontyfikat 1484-1492)Rodrigo Luis de Borja y de Castre-PinósPastor, XI, s. 159-160.(1524–1537) 22 grudnia 1536Paweł III(1534–1549)Alessandro Farnese20 września 1493Aleksander VI (Rodrigo Borgia, pontyfikat 1492–1503)Enrique de Borja y AragónPastor, XI, s. 191.(1518–1540) 19 grudnia 1539Paweł III(1534–1549)Alessandro Farnese20 września 1493Aleksander VI (Rodrigo Borgia, pontyfikat 1492–1503)Alessandro Sforza(1534–1581) 12 marca 1565Pius IV(1559–1565)Giovanni Angelo Medici8 kwietnia 1549Paweł III (Alessandro Farnese, pontyfikat 1534–1549)Antonio CarafaPastor, XVII, s. 156, 159-160.(1538–1591)24 marca 1568Pius V(1566–1572)Michele Ghislieri15 marca 1557Paweł IV (Gian Pietro Carafa, 1555–1559)Andrea Baroni Peretti(1572–1629)5 czerwca 1596Klemens VIII(1592–1605)Ippolito Aldobrandini18 grudnia 1585Sykstus V (Felice Peretti de Montalto, 1585–1590)Pietro Maria BorghesePastor, XXIX, s. 157.(1599–1642)7 października 1624Urban VIII(1623–1644)Maffeo Barberini11 września 1606Paweł V (Camillo Borghese, 1605–1621)Carlo BarberiniPastor, XXX, s. 189; Herman, s. 287.(1630–1704)23 czerwca 1653Innocenty X(1644–1655)Giovanni Battista Pamphili30 sierpnia 1627Urban VIII (Maffeo Barberini, 1623–1644)Sigismondo ChigiPastor, XXXI, s. 344.(1649–1678)12 grudnia 1667Klemens IX1667–1669)Giulio Rospigliosi9 kwietnia 1657Aleksander VII (Fabio Chigi, 1655–1667)Felice RospigliosiPastor, XXXI, s. 476.(1639–1688)16 stycznia 1673Klemens X(1670–1676)Emilio Altieri29 listopada 1669Klemens IX (Giulio Rospigliosi, 1667–1669)Benedetto PamphiljPastor, XXXII, s. 414.(1653–1730)1 września 1681Innocenty XI(1676–1689)Benedetto Odescalchi6 marca 1645Innocenty X (Giovanni Battista Pamphili, 1644–1655)Pietro PriuliPastor, XXXIII, s. 347.(1669–1728)17 maja 1706Klemens XI(1700–1721)Giovanni Francesco Albani13 lutego 1690Aleksander VIII (Pietro Vito Ottoboni, 1689–1691)Alessandro Albani(1692–1779)16 lipca 1721Innocenty XIII(1721–1724)Michelangelo Conti7 czerwca 1706Klemens XI (Giovanni Francesco Albani, 1700–1721)Giovanni Battista AltieriPastor, XXXIV, s. 179.(1673–1740)11 września 1724Benedykt XIII(1724–1730)Vincenzo Maria Orsini22 lutego 1672Klemens X (Emilio Altieri, 1670–1676)Agapito Mosca(1678–1760)1 października 1732Klemens XII(1730–1740)Lorenzo Corsini17 maja 1706Klemens XI (Giovanni Francesco Albani, 1700–1721)Domenico Orsini d’AragonaPastor, XXXV, s. 337.(1719–1789)9 września 1743Benedykt XIV(1740–1758)Prospero Lambertini9 grudnia 1726Benedykt XIII (Vincenzo Maria Orsini, 1724–1730)Andrea CorsiniPastor, XXXVII, s. 396.(1735–1795)24 września 1759Klemens XIII(1758–1769)Carlo Rezzonico20 grudnia 1737Klemens XII (Lorenzo Corsini, 1730–1740)Giovanni Battista RezzonicoPastor, XXXVIII, s. 446.(1740–1783)10 września 1770Klemens XIV(1769–1774)Lorenzo Ganganelli24 września 1759Klemens XIII (Carlo Rezzonico, 1758–1769)Gabriele della Genga(1801–1861)1 lutego 1836Grzegorz XVI(1831–1846)Mauro Cappellari21 marca 1825Leon XII (Annibale della Genga, 1823–1829)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kardynałowie