Fiołek kosmaty, fiołek owłosiony (Viola hirta L.) – gatunek roślin z rodziny fiołkowatych (Violaceae). Występuje naturalnie na obszarze od Europy po Syberię i Azję Środkową.
Rozmieszczenie geograficzne Rośnie naturalnie na obszarze od Europy po Syberię i Azję Środkową. Podawany jest z Norwegii, Szwecji, Finlandii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, Francji, Hiszpanii, Włoch, Szwajcarii, Austrii, Niemczech, Danii, Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Białorusi, Czech, Słowacji, Węgier, krajów byłej Jugosławii, Albanii, Grecji, Bułgarii, Rumunii, Ukrainy, Rosji (z jej europejskiej części i Syberii), Kazachstanu, Kirgistanu oraz Chin (z regionu autonomiczny Sinciang). W Polsce jest pospolity na niżu i pogórzu.
Morfologia Pokrój Bezłodygowa roślina wieloletnia, często tworząca kilka rozet liściowych. Dorasta do 2–10 cm wysokości. Liście i kwiaty wyrastają wprost z kłącza. Nie tworzy rozłogów. Liście Blaszka liściowa ma kształt od owalnego do podługowato-owalnego. Mierzy 1,5–2,5 cm długości oraz 1–2 cm szerokości (zazwyczaj są 1–1,5 raza dłuższe niż szerokie), jest karbowana na brzegu, ma sercowatą nasadę i zaostrzony lub tępy wierzchołek, owłosiona (szczególnie od spodniej strony). Ogonek liściowy jest owłosiony i ma 3–7 cm długości. Przylistki są szeroko lancetowate, bez lub z frędzlami, które są zazwyczaj nagie, orzęsione na szczycie. Kwiaty Pojedyncze, wyrastające z kątów pędów. Są spore w stosunku do innych gatunków. Nie wydzielają zapachu. Mają działki kielicha o podługowatym kształcie, z tępym wierzchołkiem, dorastające do 8 mm długości. Płatki są podługowato odwrotnie jajowate, lekko wycięte na szczycie i mają jasnofioletową (lub czasami białą) barwę, dolny płatek jest odwrotnie jajowaty, mierzy 15–17 mm długości, posiada obłą, wyprostowaną na końcu ostrogę o długości 5 mm. Owoce Kuliste torebki pękające trzema klapami. Gdy są dojrzale, klapy torebki wysychają i wyginając się wyrzucają nasiona.
Biologia i ekologia Rośnie w lasach, zaroślach, na łąkach i skarpach. Występuje na wysokości do 2000 m n.p.m. Kwitnie od marca do maja.
Zmienność Tworzy mieszańce z fiołkiem białym, fiołkiem wonnym, fiołkiem pagórkowym i fiołkiem skalnym.
Zastosowanie Jest uprawiany jako roślina ozdobna.
Zobacz też Lista gatunków z rodzaju fiołek
Przypisy
Kategoria:Fiołkowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza